Widok Delft

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy obrazu Jana Vermeera. Zobacz też: "Widok Delft"("La Vue de Delft") – słuchowisko radiowe wyróżnione jedną z nagród Prix Italia.
Widok Delft
Widok Delft
Autor Jan Vermeer
Rok wykonania ok. 1658-1661
Technika wykonania olej na płótnie
Rozmiar 96,5 x 115,7 cm
Muzeum Mauritshuis
Brama Schiedam (fragment obrazu)
Nieuwe Kirk w Delft (widok obecny)

Widok Delft (nl. Gezicht op Delft) - obraz Jana Vermeera datowany na lata ok. 1658-1661. Płótno jest sygnowane, podpis znajduje się po lewej stronie, na łodzi.

Widok Delft jest jednym z dwóch obrazów Vermeera, które przedstawiają widok miasta. Powszechnie przyjmuje się, że najpierw namalował Uliczkę. Obraz miał kilku właścicieli. Ze sprzedaży z 1822 roku zachował się opis:

Sposób malowania jest śmiały, mocny i mistrzowski, jak tylko to można by sobie wyobrazić; wszystko prześwietlone jest w piękny sposób blaskiem słońca, tonacja powietrza i wody, powierzchnia murów i widoki tworzą znamienitą całość; jest to obraz absolutnie jedyny w swoim rodzaju[1].

Na Widok Delft zwrócił uwagę Thoré-Bürger podczas swojej pierwszej podróży do Holandii w 1842 roku. Później poznał także inne dzieła Vermeera i doprowadził do odkrycia Vermeera dla szerszej publiczności i spopularyzowania jego twórczości. Obecnie obraz znajduje się w muzeum Mauritshuis w Hadze.

Ze względu na swoje walory świetlne obraz bywa porównywany do dzieł impresjonistów. Wpisuje się także w tradycję realistycznych wedut, malowanych w Holandii pod koniec XVII i w XVIII wieku. Badacze przypuszczają, że podczas jego malowania Vermeer używał urządzenia zwanego camera obscura. Na obrazie dominują brązy, ochra, akcenty czerwieni i żółci. W miejscach szczególnie dobrze oświetlonych - na budynkach, łodziach - Vermeer nakłada drobnymi plamkami jasną farbę.

Identyfikacja miejsca[edytuj | edytuj kod]

Obraz składa się czterech pasów: piaszczystego brzegu, wody, zabudowań miejskich i najszerszego pasa nieba. Płótno ukazuje fragment miasta Delft i nabrzeże rzeki Schie - Schiekade, na wysokości Portu Rotterdamsko-Schiedamskiego. Ten widok został namalowany z piętra jakiegoś domu, znajdującego się na przeciwległym brzegu rzeki, w pobliżu przystani Kolk. Na piaszczystym brzegu dwie zajęte są rozmową kobiety. Obok stoi kilka osób (matka z dzieckiem, dwóch mężczyzn i kobieta), być może przygotowujących się do wypłynięcia łodzią. Na rzece znajdują się łodzie i barki. W mieście widać domy, bramy, wieże. Budynki, znajdujące się bliżej, pogrążone są w cieniu, podczas gdy te z tyłu są oświetlone przez słońce, przedzierające się przez ciężkie chmury. Szczególnie jasna jest wieża kościoła Nieuwe Kerk (Nowego Kościoła). Kościół ten, utrzymany w stylu gotyku brabanckiego, do dziś stoi w Delft.

Patrząc od lewej, pierwszym budynkiem o długim dachu jest prawdopodobnie browar De Papegaey. Pierwsza od lewej wieżyczka, słabo widoczna, to wieża kościoła Oude Kerk (Starego Kościoła). Kolejna budowla, stosunkowo wysoka, z ciemnym dachem i wieżyczką, to Brama Schiedam. Za nią widoczny jest podłużny dach Armamentarium - magazynu broni. Dalej jest jasno oświetlona wieża Nieuwe Kerk. Przed nią stoi brama Rotterdamska, składająca się z budynku z niebieskim dachem oraz stojącej obok budowli o dwóch wieżach[2].

Widok Delft a Marcel Proust[edytuj | edytuj kod]

Płótnem zachwycił się Marcel Proust, miłośnik Vermeera, który w 1921 roku napisał:

Odkąd w haskim muzeum zobaczyłem "Widok Delft", wiem, że widziałem obraz najpiękniejszy na świecie[3].

W W poszukiwaniu straconego czasu Proust umieścił postać pisarza Bergotte'a. W tomie Uwięziona opisał jego śmierć, która nastąpiła przed obrazem Widok Delft. Bergotte miał przeczytać opinię krytyka o uwielbianym przez siebie Widoku Delft. Ów krytyk napisał, że kawałek żółtej ściany [...] wymalowany jest tak wspaniale, że gdyby tylko nań patrzeć, jawi się jak cenne dzieło sztuki chińskiej, w swojej piękności całkowicie samowystarczalne [...][3]. Bergotte, który nie mógł sobie przypomnieć tego kawałka żółtej ściany, fragmentu Widoku Delft, poszedł na wystawę, by jeszcze raz obejrzeć obraz. Dostrzegł wówczas tę żółtą ścianę i inne detale. Patrząc na to dzieło stwierdził, że tak powinien był pisać. Zupełnie oszołomiony powtarzał w myślach: Kawałek żółtej ściany, kawałek żółtej ściany, usiadł na muzealnej kanapce i zmarł, rażony atakiem apopleksji.

Nie jest do końca pewne, który fragment Widoku Delft miał na myśli Proust, pisząc o kawałku żółtej ściany. Niektórzy twierdzą, że jest to tylko owoc wyobraźni pisarza. Umierając w 1922 roku, Proust był w trakcie trzeciej korekty Uwięzionej i dotarł właśnie do strony 136, zawierającej opis śmierci Bergotte'a. Tak więc umierając, pisarz był równocześnie zaabsorbowany poprawianiem opisu śmierci Bergotte'a.

Przypisy

  1. Albert Blankert, Vermeer van Delft, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1991, ISBN 83-221-0534-7, s.186.
  2. Identyfikacja budynków na podstawie: Kees Kaldenbach, The 'View of Delft' by Johannes Vermeer, a guided art history tour through this painting
  3. 3,0 3,1 Cytat za: Jan Vermeer van Delft z serii Wielcy malarze, nr 61, s. 11, ISSN 1505-9464.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Blankert Albert, Vermeer van Delft, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1991, ISBN 83-221-0534-7.
  • Guarnieri Luigi, La double vie de Vermeer, 2006, ISBN 978-2-7427-6777-9.
  • Schneider Norbert, Tout l'oeuvre peint de Vermeer, "Taschen", 2004, ISBN 3-8228-0971-3.
  • Walicki Michał, Vermeer, Warszawa: Wydawnictwo "Sztuka", 1956

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]