Wielona

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta na Litwie. Zobacz też: Viļāni, pol. hist. Wielony, miasto na Łotwie.
Wielona
Veliuona
Widok miasteczka
Widok miasteczka
Herb
Herb Wielony
Państwo  Litwa
Okręg tauroski
Rejon jurborski
Gmina Wielona
Populacja (2001)
• liczba ludności

883
Kod pocztowy LT-74054
Położenie na mapie Litwy
Mapa lokalizacyjna Litwy
Wielona
Wielona
Ziemia 55°04′50″N 23°16′10″E/55,080556 23,269444Na mapach: 55°04′50″N 23°16′10″E/55,080556 23,269444
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Portal Portal Litwa, Łotwa i Estonia
Grób Giedymina

Wielona (lit. Veliuona) – miasteczko na Litwie, położone nad Niemnem, w rejonie jurborskim.

W źródłach historycznych po raz pierwszy wymieniona w 1291 w Chronicon terrae Prussiae Piotra z Dusburga. Na jednym z pobliskich pagórków pochowany został wielki książę litewski Giedymin. Zakon krzyżacki zbudował tutaj fortecę ryglującą środkowy bieg Niemna. W 1412 Witold zbudował w Wielonie zamek, a w 1421 erygował parafię katolicką – kościół jest jednym z najstarszych na Litwie, został rozbudowany w latach 1636-1644 przez Albrychta Stanisława Radziwiłła.

Prawo magdeburskie nadał miastu król Polski Aleksander Jagiellończyk. Wielona była stolicą jednego z traktów Księstwa Żmudzkiego.

Dobra wielońskie od XV w. należały do królewskich dóbr stołowych i były dzierżawione przez przedstawicieli możnych rodów litewskich.

Na Sejmie w latach 1772-1775 królewszczyznę zamieniono na dobra prywatne i przekazane na własność polskiego księcia Józefa Poniatowskiego. W XIX w. właścicielami byli Zalewscy, a tuż przed I wojną światową kupił P. Wakselis.

W okresie międzywojennym we dworze była szkoła podstawowa, a po II wojnie światowej szkoła średnia. W latach 1920-1922 jej uczniem był Petras Cvirka – litewski pisarz. Obecnie we dworze jest muzeum krajoznawcze.

W Wielonie urodził się w 1852 Władysław Michał Zaleski - polski duchowny rzymskokatolicki, patriarcha Antiochii, dyplomata w służbie Stolicy Apostolskiej, podróżnik i przyrodnik, botanik.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]