Wybory parlamentarne na Nauru w 2010 roku (kwiecień)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nauru
Flaga Nauru
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Nauru

Wybory parlamentarne na Nauru odbyły się 24 kwietnia 2010. Rozpisane o rok wcześniej w stosunku do terminu konstytucyjnego, zakończyły się reelekcją wszystkich dotychczasowych deputowanych.

Równy podział mandatów między dwa przeciwstawne bloki doprowadził do kilkutygodniowego kryzysu politycznego, w czasie którego powołany parlament nie był w stanie dokonać elekcji nowego szefa państwa. Z tego powodu Marcus Stephen 11 czerwca 2010 rozwiązał parlament i zarządził powtórne wybory parlamentarne na 19 czerwca 2010.

Organizacja wyborów[edytuj | edytuj kod]

Parlament Nauru składa się z 18 deputowanych wybieranych na 3-letnią kadencję. Po każdych wyborach parlament dokonuje wyboru nowego szefa państwa. Poprzednie wybory parlamentarne odbyły się w kwietniu 2008. W ich wyniku z izbie zasiadło 18 bezpartyjnych deputowanych, jako że na wyspie nie istnieją formalne partie polityczne, a polityka opiera się na doraźnych sojuszach i nieformalnych koalicjach. Parlament wybrał na szefa państwa urzędującego prezydenta Marcusa Stephena.

16 marca 2010 prezydent Stephen rozwiązał parlament, co oznaczało konieczność przeprowadzenia wcześniejszych wyborów. 22 marca przewodniczący parlamentu zarządził ich organizację na dzień 24 kwietnia 2010. Powodem decyzji prezydenta był istniejący konflikt polityczny i rozkład głosów w parlamencie utrudniający rządzenie krajem. W skład izby wchodziło 9 zwolenników administracji prezydenta i 9 jej przeciwników. Parlament kilkakrotnie wysuwał wotum nieufności wobec rządu Stephena. Ostatnie z nich zostało odrzucone przez izbę w marcu 2010[1][2][3].

O 18 mandatów rywalizowało 86 kandydatów, w tym 8 kobiet[4].

System głosowania[edytuj | edytuj kod]

 Osobne artykuły: Ordynacja preferencyjnaMetoda Bordy.

W czasie wyborów stosowany był system głosowania preferencyjnego, w którym elektorat głosuje na kandydatów w ich okręgach wyborczych w kolejności preferencji. Pierwszy głos w tym systemie liczy się jako jeden cały (1), drugi jako pół (0,50) głosu trzeci jako jedna trzecia (0,33) itd. Podane tu liczby są sumą wartości uzyskanych przez każdego kandydata. Całkowita wartość głosów oddanych w każdym okręgu wyborczym stanowi zatem liczbę całych głosów, połówek, trzecich części, ćwiartek itd. – odpowiednio do liczby kandydatów w danym okręgu. Specyfiką metody Bordy (rodzaj ordynacji preferencyjnej), którą zastosowano na Nauru, jest to, że wyborca musi wypełnić wszystkie pola – inaczej głos jest nieważny[5][6]. Obywatele głosowali w siedmiu dwumandatowych okręgach wyborczych oraz jednym okręgu czteromandatowym[5].

Wyniki i sytuacja po wyborach[edytuj | edytuj kod]

Wybory z kwietnia 2010 nie zmieniły sytuacji na scenie politycznej, gdyż w ich wyniku mandat uzyskali wszyscy deputowani zasiadający wcześniej w parlamencie. Parlament na pierwszym posiedzeniu 27 kwietnia 2010 nie zdołał wybrać swojego przewodniczącego[7]. Również 29 kwietnia nie zdołano dokonać wyboru, co uniemożliwiło w dalszej kolejności wybór nowego szefa państwa[3].

Wyniki wyborów i równy podział mandatów doprowadziły do trwającego kilka tygodni kryzysu politycznego. Dopiero na szóstym posiedzeniu 13 maja 2010 parlament wybrał Godfreya Thomę na stanowisko przewodniczącego izby[8]. Thoma zaproponował wówczas rozwiązanie parlamentu, a gdy jego wniosek został odrzucony przez rząd, 18 maja 2010 zrezygnował ze stanowiska[9]. 1 czerwca 2010 nowym przewodniczącym parlamentu został wybrany Dominic Tabuna[10]. Mimo to parlament dalej nie był w stanie dokonać elekcji nowego szefa państwa. Po dwóch nieudanych próbach Tabuna zrezygnował ze stanowiska 4 czerwca 2010[11].

W sumie w ciągu 7 tygodni parlament zbierał się 14 razy. W sytuacji przeciągającego się kryzysu 11 czerwca 2010 Marcus Stephen, wykonujący obowiązki prezydenta do czasu wyboru nowej głowy państwa, po raz kolejny rozwiązał parlament i zarządził nowe wybory parlamentarne na 19 czerwca 2010. Decyzję uzasadniał potrzebą wyboru władz posiadających pełen mandat wyborczy oraz niekorzystnymi następstwami przeciągającego się kryzysu dla gospodarki, stabilności społecznej i międzynarodowego wizerunku wyspy[12].

Afera Getax[edytuj | edytuj kod]

Wydobycie fosforytów na Nauru

W październiku 2010, za sprawą publikacji w australijskiej gazecie The Australian, do opinii publicznej dotarły informacje na temat tzw. afery Getax. Australijska firma Getax, zdaniem prezydenta Marcusa Stephena i innych jego współpracowników, miała poprzez swoją działalność i korupcję ingerować w sprawy polityczne Nauru, w tym przyczynić się do rozpisania wcześniejszych wyborów parlamentarnych w kwietniu 2010. Według prezydenta, firma która była jednym z głównych nabywców nauruańskich fosforytów złożyła jego administracji ofertę pożyczki w wysokości 25 mln dolarów australijskich z oprocentowaniem wynoszącym 15%. Rząd miał odrzucić ofertę, obawiając się, że w przypadku niesprostania spłacie zobowiązań, Getax mógłby przejąć kontrolę nad krajowymi złożami fosforanów[13][14].

W styczniu 2010, już po odrzuceniu propozycji pożyczki przez nauruański rząd, firma opłaciła dwutygodniową podróż do Singapuru jedenastu członkom parlamentu Nauru, wśród których znajdowali się deputowani opozycyjni, jak również ci popierający rząd Stephena. Według relacji gazety, w czasie podróży parlamentarzyści zamieszkali w ekskluzywnym hotelu, korzystając z wielu usług i dokonując kosztownych zakupów. Po powrocie, trzech deputowanych popierających dotychczas rząd przeszło do szeregów opozycji, co doprowadziło do chwiejnej równowagi w parlamencie, w którym zarówno opozycja, jak i rządzący mieli po 9 zwolenników. Sytuacja taka i próby obalenia gabinetu stały się ostatecznie powodem rozpisania przez prezydenta wcześniejszych wyborów[13][14].

Zdaniem administracji Stephena, Getax skorumpował członków parlamentu i dążył do obalenia dotychczasowego, nieprzychylnego mu rządu. Poza opłaconą wycieczką zagranicę firma miała przekazywać deputowanym znaczne sumy pieniędzy. Prezydent i dziennikarze dotarli do dokumentów potwierdzających kosztowne zakupy dokonywane przez nich, znacznie przekraczające ich wpływy finansowe z oficjalnych źródeł dochodu oraz dokumentów świadczących o kupowaniu głosów wyborców w czasie kampanii poprzez przekazywanie im bezpośrednio gotówki bądź dóbr materialnych, o czym miały też świadczyć relacje mieszkańców. Zarówno Getax, jak i parlamentarzyści zaprzeczyli wysuwanym oskarżeniom[13][14].

Prezydent zwrócił się do australijskich władz z wnioskiem o rozpoczęcie dochodzenia w sprawie[13][14], w rezultacie czego australijska policja federalna (Australian Federal Police) przeprowadziła trwające kilkanaście miesięcy śledztwo. Nie doprowadziło ono jednak do postawienia jakichkolwiek zarzutów czy zatrzymań i zostało zamknięte we wrześniu 2011[15].

Szczegółowe wyniki wyborów[edytuj | edytuj kod]

Aiwo[edytuj | edytuj kod]

O miejsca w parlamencie ubiegało się 5 kandydatów. Zwyciężył Godfrey Thoma przed Dantesem Tsitsi. Oddano 580 głosów, z których 572 były ważne, 8 było nieważnych[16].

Miejsce Kandydat Wartość głosów Źródło
1 Godfrey Awaire Thoma 284,433 [16]
2 Dantes Ingin Tsitsi 282,983
3 Milton Ross Dube 256,583
4 Aaron Stein Cook 255,783
5 Preston Jovani Thoma 226,283

Anabar[edytuj | edytuj kod]

O miejsca w parlamencie ubiegało się 11 kandydatów. Zwyciężył Ludwig Scotty przed Riddellem Akuą. Oddano 541 głosów, z których 525 były ważne, natomiast 16 było nieważnych[17].

Miejsce Kandydat Wartość głosów Źródło
1 Ludwig Derangadage Scotty 268,525 [17]
2 Michael Riddell Akua 216,436
3 Tyrone Deiye 191,210
4 Jeb Nobob Bop 119,785
5 Johnny Panser Olsson 119,561
6 Melissa Neirina Ika 119,275
7 Nicholas Yanaw Duburiya 114,627
8 David Peter Gadaroa 111,126
9 David Aingimea 102,582
10 Espen Jubal Fritz 97,003
11 Vincent Scotty 92,352

Anetan[edytuj | edytuj kod]

O miejsca w parlamencie ubiegało się 6 kandydatów. Zwyciężył Marcus Stephen przed Landonem Deirerageą. Oddano 543 głosy, z których 531 było ważnych, natomiast 12 było nieważnych[18].

Miejsce Kandydat Wartość głosów Źródło
1 Marcus Ajemada Stephen 355,436 [18]
2 Landon Deireragea 277,474
3 Cyril Buramen 255,640
4 Remy Gerard Namaduk 199,674
5 Cheyenne Timothy Ika 193,581
6 Creiden Fritz 176,407

Boe[edytuj | edytuj kod]

Marcus Stephen, parlamentarzysta z okręgu Anetan oraz ówczesny prezydent

O miejsca w parlamencie ubiegało się 9 kandydatów. Zwyciężył Baron Waqa przed Mathew Batsiuą. Oddano 541 głosów, z których 533 były ważne, natomiast 8 było nieważnych[19].

Miejsce Kandydat Wartość głosów Źródło
1 Baron Divavesi Waqa 245,466 [19]
2 Mathew Jansen Batsiua 244,570
3 Vollmer Mercury Appi 183,651
4 Abraham Aremwa 173,416
5 Joy Edith Heine 149,674
6 Kinza Godrey Clodumar[20] 146,555
7 Bryan Tetanko Star 146,083
8 Dale Richard Cecil 110,142
9 Morgan El–Grico Solomon 108,311

Buada[edytuj | edytuj kod]

O miejsca w parlamencie ubiegało się 8 kandydatów. Zwyciężył Roland Kun przed Shadlogiem Bernicke. Oddano 506 głosów, z których 500 były ważnych, natomiast 6 było nieważnych[21].

Miejsce Kandydat Wartość głosów Źródło
1 Roland Tulen Kun 255,531 [21]
2 Shadlog Armait Bernicke 238,610
3 Vinson Franco Detenamo 174,631
4 Alexander Stephen 154,076
5 Arrow Juliante Depaun 144,806
6 Lyn Terangi Adam 142,565
7 Sean Halstead 129,568
8 Elchen Anabella Solomon 119,136

Meneng[edytuj | edytuj kod]

O miejsca w parlamencie ubiegało się 15 kandydatów. Zwyciężył Rykers Solomon przed Sprentem Dabwido. Oddano 856 głosów, z których 808 było ważnych, natomiast 48 było nieważnych[22].

Miejsce Kandydat Wartość głosów Źródło
1 Rykers "Ryke" Solomon 312,714 [22]
2 Sprent Jared Dabwido 283,346
3 Tawaki Lyn–Wannan Kam 221,761
4 Doneke Jim Benedict Kepae 211,810
5 Elvin Squire Brechtefeld 207,078
6 David Russell Daoe 168,234
7 Alvin Harris 166,914
8 James Degangan Bop 155,870
9 Rick Daoe 147,344
10 Davey Roxen Debagabene Agadio 144,354
11 Darlyne Faith Harris 143,638
12 Simpson Arthur Simon 134,687
13 Linko Jereco Jeremiah 131,396
14 Dogabe Abner Jeremiah 130,296
15 Jesiel De Gauli Jeremiah 121,688

Ubenide[edytuj | edytuj kod]

Ludwig Scotty, dwukrotny prezydent Nauru oraz parlamentarzysta z okręgu Anabar

O miejsca w parlamencie ubiegało się 22 kandydatów. Największą wartość głosów osiągnął David Adeang. Kolejnymi kandydatami, którzy zachowali mandat byli: Frederick Pitcher, Valdon Dowiyogo i Aloysius Amwano. Oddano 1126 głosów, z których 1047 było ważnych, natomiast 79 było nieważnych[23].

Miejsce Kandydat Wartość głosów Źródło
1 David Waiau Adeang 355,162 [23]
2 Frederick William Pitcher 313,199
3 Valdon Stanley Kape Dowiyogo 304,881
4 Aloysius "Ali" Iyomogo Amwano 257,967
5 Julian Itsimaera 212,316
6 Ranin Akua 196,876
7 Maria Gaiyabu 189,385
8 Greta Diva Harris 189,069
9 George Giovanni Gioura 177,318
10 Vyko Pentax Adeang 171,666
11 Fabian Dominic Ribauw 165,503
12 Chet Hardy Tatum 157,865
13 Bernadette Eimiriken Aliklik 143,988
14 Renos Renige Agege 132,126
15 Anthony Roteb Garabwan 129,091
16 Joseph Laben Hiram 118,893
17 Ransom Fidelis Olsson 117,408
18 Skipper Diovanni Hiram 113,075
19 Knox Tulensru Tulenoa 111,805
20 Cameron Valentino Tatum 103,441
21 Walton Deigirimout Doguape 102,311
22 Darnard Dongobir 100,935

Yaren[edytuj | edytuj kod]

O miejsca w parlamencie ubiegało się 9 kandydatów. Zwyciężył Dominic Tabuna przed Kierenem Keke. Oddano 409 głosów, z których 401 było ważnych, natomiast 8 było nieważnych[24].

Miejsce Kandydat Wartość głosów Źródło
1 Dominic Joselito Tabuna 208,267 [24]
2 Kieren Aedogan Keke 203,009
3 Charmaine Eraidinomo Scotty 185,754
4 Pres-Nimes Ekwona 110,948
5 Andrew James Kaierua 96,532
6 Brian Amwano 85,693
7 John Daigon Panen Julius 84,542
8 Morde Moses Alexius Neneiya 82,236
9 Johnny Taumea Agadio 77,618

Przypisy

  1. Nauru set for early poll as President orders dissolution of parliament (ang.). Radio New Zealand International, 16 marca 2010. [dostęp 2010-05-02].
  2. Early Nauru election called for April 24th (ang.). Radio New Zealand International, 22 marca 2010. [dostęp 2010-05-02].
  3. 3,0 3,1 Nauru caretaker President disappointed to be back in stalemate (ang.). Radio New Zealand International, 30 kwietnia 2010. [dostęp 2010-05-02].
  4. Nauru heads to the ballot box (ang.). Radio New Zealand International, 22 kwietnia 2010. [dostęp 2010-05-02].
  5. 5,0 5,1 IFES Election Guide - Country profile:Nauru (ang.). electionguide.org. [dostęp 2012-08-26].
  6. REPUBLIC OF NAURU LEGISLATIVE ELECTION OF 24 APRIL 2010 (ang.). psephos.adam-carr.net. [dostęp 2012-08-26].
  7. Re-elected Nauru parliament fails to elect Speaker (ang.). Radio New Zealand International, 27 kwietnia 2010. [dostęp 2010-05-02].
  8. Nauru parliament elects speaker in sixth attempt (ang.). Radio New Zeland International, 13 maja 2010. [dostęp 2010-06-11].
  9. Nauru MPs consider a coalition government as stalemate drags on (ang.). Radio New Zeland International, 18 maja 2010. [dostęp 2010-06-11].
  10. Nauru’s newly elected Speaker delays vote for President until Thursday (ang.). Radio New Zeland International, 1 czerwca 2010. [dostęp 2010-06-11].
  11. Nauru Parliament entering a seventh week in deadlock (ang.). Radio New Zeland International, 4 czerwca 2010. [dostęp 2010-06-11].
  12. Nauru to go back to the polls after seven weeks of stalemate (ang.). Radio New Zealand International, 11 czerwca 2010. [dostęp 2010-05-02].
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 Nauru instability 'Aussie phosphate plot' (ang.). theaustralian.com.au, 25 października 2010. [dostęp 2012-09-03].
  14. 14,0 14,1 14,2 14,3 Mutiny on the phosphate bounty (ang.). theaustralian.com.au, 26 października 2010. [dostęp 2012-09-03].
  15. The changing faces of Nauru's leadership crisis (ang.). smh.com.au, 19 listopada 2011. [dostęp 2012-09-03].
  16. 16,0 16,1 REPUBLIC OF NAURU GOVERNMENT GAZETTE PUBLISHED BY AUTHORITY EXTRAORDINARY (ang.). naurugov.nr. [dostęp 2012-08-22]. s. 1.
  17. 17,0 17,1 REPUBLIC OF NAURU GOVERNMENT GAZETTE PUBLISHED BY AUTHORITY EXTRAORDINARY (ang.). naurugov.nr. [dostęp 2012-08-22]. s. 6.
  18. 18,0 18,1 REPUBLIC OF NAURU GOVERNMENT GAZETTE PUBLISHED BY AUTHORITY EXTRAORDINARY (ang.). naurugov.nr. [dostęp 2012-08-22]. s. 2.
  19. 19,0 19,1 REPUBLIC OF NAURU GOVERNMENT GAZETTE PUBLISHED BY AUTHORITY EXTRAORDINARY (ang.). naurugov.nr. [dostęp 2012-08-22]. s. 5.
  20. Index Ci–Cl (ang.). rulers.org. [dostęp 2012-08-22].
  21. 21,0 21,1 REPUBLIC OF NAURU GOVERNMENT GAZETTE PUBLISHED BY AUTHORITY EXTRAORDINARY (ang.). naurugov.nr. [dostęp 2012-08-22]. s. 3.
  22. 22,0 22,1 REPUBLIC OF NAURU GOVERNMENT GAZETTE PUBLISHED BY AUTHORITY EXTRAORDINARY (ang.). naurugov.nr. [dostęp 2012-08-22]. s. 8.
  23. 23,0 23,1 REPUBLIC OF NAURU GOVERNMENT GAZETTE PUBLISHED BY AUTHORITY EXTRAORDINARY (ang.). naurugov.nr. [dostęp 2012-08-22]. s. 7.
  24. 24,0 24,1 REPUBLIC OF NAURU GOVERNMENT GAZETTE PUBLISHED BY AUTHORITY EXTRAORDINARY (ang.). naurugov.nr. [dostęp 2012-08-22]. s. 4.