Zajęcie ojczyzny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Zajęcie ojczyzny (węg. honfoglalás) – okres w dziejach Węgrów od opuszczenia przez nich siedzib na stepach nadczarnomorskich, tzw. Atelkuzu (węg. Etelköz)do zajęcia Panonii (896-906).

Przyczyna i przebieg[edytuj | edytuj kod]

Około 893, bucharski emir kalifa bagdadzkiego, Ibrahim ibn Achmed rozgromił graniczących z nim na północ od Syr-darii i Jeziora Aralskiego Oguzów i zagarnął ich stada. Pozbawieni dobytku Oguzowie napadli na Pieczyngów, koczujących między Morzem Kaspijskim a Uralem. Przegonieni ze swych pastwisk Pieczyngowie powędrowali nad Wołgę i Don (895).

Tymczasem trwała wojna między Bułgarią a Bizancjum. Pobity cesarz Leon VI Mądry/Filozof (886-912) nakłonił Węgrów do najazdu na Bułgarię (894). W odpowiedzi car Symeon I Wielki (893-927) zawarł szybko porozumienie z Konstantynopolem i sprzymierzył się przeciw Węgrom ze świeżo przybyłymi Pieczygami. Ci napadli na nadczarnomorskie siedziby Węgrów, wtedy kiedy główne ich siły operowały w Bułgarii.

Z powodu tej klęski około 896 r., Węgrzy wyruszyli z Atelkuzu na zachód, wraz z rodzinami i resztką dobytku, z obawy przed następnym atakiem Pieczyngów w poszukiwaniu nowych ziem. Przyjmuję się, że przez Przełęcz Werecką w Karpatach Wschodnich na południe od dzisiejszego Stryja, przeszedł Arpad wraz z strażą przednią, główna zaś masa ludności napływała stopniowo do Panonii przez Siedmiogród (Transylwania, Ardeal). Do 906 r. Węgrzy zasiedlili większość Basenu Karpackiego: najpierw Wielką Nizinę Węgierską, a po przejściu Dunaju historyczną Panonię.

Skutek[edytuj | edytuj kod]

Bezpośrednim następstwem "Zajęcia ojczyzny" było zniszczenie przez Węgrów Państwa Wielkomorawskiego (bitwa pod Bratysławą w 907) o czym opowiada przytaczana w węgierskich kronikach tzw. "Legenda o białym koniu".

Równolegle z osadzaniem się Panonii Węgrzy zaczęli organizować wyprawy rabunkowe (węg. kalandozás) na Europę Zachodnią, głównie Niemcy (Państwo Wschodniofrankijskie) i Francję (Państwo Zachodniofrankijskie) trwające do 955.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Anonimowego notariusza króla Béli Gesta Hungarorum, przeł. Aleksandra Kulbicka, Krzysztof Pawłowski, Grażyna Wodzinowska-Taklińska, wstęp i przypisy Ryszard Grzesik, Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego "Societas Vistulana", Kraków 2006.
  • Powieść minionych lat, przeł. i oprac. Franciszek Sielicki, Ossolineum 1999.

Opracowania[edytuj | edytuj kod]

  • György Györffy, Święty Stefan I. Król Węgier i jego dzieło, przeł. Tomasz Kapturkiewicz, Oficyna Wydawnicza RYTM, Warszawa 2003.
  • Krzysztof Polek, Państwo wielkomorawskie i jego sąsiedzi, Wydawnictwo Naukowe WSP, Kraków 1994.
  • Wojciech Szymański, Elżbieta Dąbrowa, Awarzy, Węgrzy, z serii: "Kultura Europy wczesnośredniowiecznej" z. 5, Ossolineum 1979.