Zbroja kirasjerska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Zbroja kirasjerska (staropol. zbroja rajtarska) – ukształtowana w końcu XVI i używana do połowy XVII wieku zbroja płytowa zakrywająca ciało od dłoni do kolan.

Składała się z kirysu z folgowanymi osłona lędźwi na napleczniku, folgowych naramienników zachodzącymi głęboko na napierśnik, opach, nałokietników, pary zarękawi, rękawic, oraz osłon nóg w postaci folgowych nabiodrków i nakolanków, stanowiących najbardziej charakterystyczny element tej zbroi (nawiązywało to do modnych wówczas bufiastych spodni). Głowę ochraniał hełm kirasjerski lub pappenheimer. Jeśli używano tego drugiego to dla ochrony szyi zakładano dodatkowo obojczyk. Jedyną dekorację tej zbroi stanowiły złocone główki nitów, układane nieraz we wzory.

Z zbiegiem czasu poszczególne jej elementy zostały zarzucone; uproszczona wersja używana przez arkebuzerów zwana jest zbroją arkebuzerską. Na przełomie XVII i XVIII wieku. ostał się tylko kirys nabijany po bokach mosiężnymi gwoździami, z zapinkami łączącymi napierśnik z naplecznikiem z mosiądzu w karpią łuskę oraz obszyty po bokach pąsowym kaszmirem i złotym galonkiem. W okresie wojen napoleońskich doszedł do tego nowy hełm żelazny w formie antycznej á la Minerwa, z meduzą lub orłem z przodu, z grzebieniem i podpinkami, z mosiężnym okuciem daszka, z otokiem z czarnego niedźwiedziego futra, z piórem pąsowym na lewym boku i podgrzebieniem z czarnego włosia.

W Polsce zbroje takie noszone były początkowo przez rajtarię (stąd staropolskie określenie zbroja rajtarska), a w epoce saskiej nawet przez husarię. Polscy Wazowie w nich się portretowali; obecnie znajdują się one w Livrustkammaren w Sztokholmie jako trofea wojenne z czasu tzw. potopu szwedzkiego.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]