Łysa nad Dunajcem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Łysa nad Dunajcem
Ilustracja
Państwo  Słowacja
Kraj preszowski
Powiat Kieżmark
Populacja (2004)
• liczba ludności

ok. 100
Tablice rejestracyjne KK
Położenie na mapie kraju preszowskiego
Mapa lokalizacyjna kraju preszowskiego
Łysa nad Dunajcem
Łysa nad Dunajcem
Położenie na mapie Słowacji
Mapa lokalizacyjna Słowacji
Łysa nad Dunajcem
Łysa nad Dunajcem
Ziemia49°24′00″N 20°20′30″E/49,400000 20,341667

Łysa nad Dunajcem (słow. Lysá nad Dunajcom, niem. Kahlenberg, pol. hist. Golembark, słow. hist. Kalemberk) – dawna wieś na Słowacji, od 1992 r. dzielnica Starej Wsi Spiskiej[1], w powiecie Kieżmark. Jest to niewielka przygraniczna miejscowość położona na prawym brzegu Dunajca przy dawnych przejściach granicznych Lysá nad Dunajcom – Niedzica[2] i Lysá nad Dunajcom – Sromowce Wyżne.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość położona jest na stokach Malinowej Góry i w dolinie Dunajca[3]. Znajduje się w mikroregionie geograficznym, który według Jerzego Kondrackiego należy do Pogórza Spiskiego[4]. Słowaccy geografowie używają nazwy Magura Spiska. Pod względem etnograficznym region ten należy do Zamagurza na Spiszu[5].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość została założona w XIV wieku. Zachowały się dokumenty, z których wynika, że w 1382 r. dla Jana z Czerwonego Klasztoru wydzielono tutaj teren na założenie osady. W 1419 r. osada ta znana jest już pod nazwą Nowa Lechnica (nawiązanie do nazwy pobliskiej Lechnicy). Później w dokumentach pojawia się nazwa Kohlenberg, czyli Łysa Góra. Gdy w 1787 r. Austriacy dokonali kasacji zakonu kamedułów w Czerwonym Klasztorze, do Łysej Góry sprowadzili osadników luterańskich z Wittenbergii. Jeszcze w drugiej połowie XIX w. stanowili oni większość mieszkańców tej miejscowości. Oprócz nich żyli tutaj Polacy. W Polsce miejscowość znana była pod nazwą Golembark. Potomkowie niemieckich osadników w 1945 r. wraz z wycofującą się armią niemiecką opuścili Łysą Górę[6]. Na ich miejsce przybyła ludność ze słowackiego Spiszu, a Polacy ulegli zesłowacczeniu[potrzebny przypis].

W 1956 r. otworzono tutaj przejście graniczne, od 1962 r. w obie strony. Początkowo było to przejście czynne tylko w ciągu dnia i tylko dla Polaków i Słowaków. W 2000 r. zmieniono jego status na międzynarodowy[6]. Różnice cen w Polsce i Słowacji (na Słowacji były niższe) spowodowały, że przy przejściu po słowackiej stronie powstało wiele sklepików i kantorów wymiany walut. Od polskiej strony codziennie przybywali tutaj turyści i okoliczni mieszkańcy by dokonać tańszych zakupów (szczególnie napojów alkoholowych). Niektórzy przechodzili przejście wielokrotnie w ciągu dnia (tzw. mrówki).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Historia Starej Wsi Spiskiej (sk)
  2. Podhale.Spisz. Orawa1:50 000. Mapa turystyczna. Kraków: Sygnatura, 2004. ISBN 978-83-7499-004-2.
  3. Pieniny polskie i słowackie. Mapa turystyczna 1:25 000. Piwniczna: Agencja Wydawnicza „WiT” s.c, 2008. ISBN 978-83-907671-3-9.
  4. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.
  5. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
  6. a b Józef Nyka: Pieniny. Przewodnik. Wyd. IX. Latchorzew: Wyd. Trawers, 2006. ISBN 83-915859-4-8.