Stara Wieś Spiska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stara Wieś Spiska
Spišská Stará Ves
ilustracja
Herb
Herb
Państwo  Słowacja
Kraj preszowski
Powiat Kieżmark
Region Spisz, Zamagurze
Burmistrz Jozef Harabin[1]
Powierzchnia 17,533[2] km²
Wysokość 505 m n.p.m.
Populacja (2016)
• liczba ludności

2279[3]
Nr kierunkowy 0 52
Kod pocztowy 061 01
Tablice rejestracyjne KK
Położenie na mapie kraju preszowskiego
Mapa konturowa kraju preszowskiego, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Stara Wieś Spiska”
Położenie na mapie Słowacji
Mapa konturowa Słowacji, u góry znajduje się punkt z opisem „Stara Wieś Spiska”
Ziemia49°23′01″N 20°21′46″E/49,383611 20,362778
Strona internetowa

Stara Wieś Spiska[4] (słow. Spišská Stará Ves, niem. Alt(en)dorf, węg. Szepesófalu) – miasto na Słowacji w powiecie Kieżmark, w kraju preszowskim.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miasto leży przy ujściu Rieki do Dunajca, 37 kilometrów od stolicy okresu (odpowiednik polskiego powiatu), przy granicy polsko-słowackiej[5]. Znajduje się u podnóża Magury Spiskiej w etnograficznym regionie zwanym Spiszem.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dom kultury

Miejscowość istniała prawdopodobnie już na przełomie XII i XIII w.[6] W czasie najazdu tatarskiego została doszczętnie zniszczona[6]. Od 1337 r. do XIX w. wchodziła w skład dominium czerwonoklasztorskiego[6]. W 1399 roku Stara Wieś Spiska otrzymała prawa miejskie[6]. W 1385 r. w mieście doszło do pierwszego spotkania Władysława Jagiełły, Witolda oraz Zygmunta Luksemburskiego[6].

W 1397 roku traktat pokojowy na 16 lat podpisali tu Władysław Jagiełło i Zygmunt Luksemburski.

W 1474 roku w Starej Wsi Spiskiej Maciej Korwin i Kazimierz IV Jagiellończyk podpisali pokój po wojnie o tron węgierski[6]. Do XIX wieku dominującą nacją w okolicy byli Polacy[7]. W 1878 roku miejscowość zniszczył pożar[6]. Do 1960 roku była siedzibą władz powiatu Zamagurze[6].

W 1992 do miasta przyłączono samodzielną dotychczas wieś Łysa nad Dunajcem[8].

Panorama Starej Wsi Spiskiej, w tle widać polskie Pieniny

Kultura[edytuj | edytuj kod]

W mieście jest używana gwara spiska, zaliczana przez polskich językoznawców jako gwara dialektu małopolskiego języka polskiego, przez słowackich zaś jako gwara przejściowa polsko-słowacka[9].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zoznam zvolených starostov a primátorov podľa obcí, miest a mestských častí (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky, 2014. [dostęp 2017-09-27].
  2. Registre obnovenej evidencie pozemkov (słow.). Úrad geodézie, kartografie a katastra SR, 2017-08-10. [dostęp 2017-11-26].
  3. Slovakia: Prešovský kraj (ang.). W: City Population [on-line]. [dostęp 2017-09-27].
  4. Urzędowy wykaz polskich nazw geograficznych świata. KSNG, 2013. s. 263. [dostęp 2017-11-26].
  5. Spisz – Stara Wieś Spiska. [dostęp 2010-02-15].
  6. a b c d e f g h Maciej Pinkwart: Spiska Stara Wieś. W: Północna Słowacja - przewodnik krajoznawczy dla zmotoryzowanych [on-line]. Zakopiański Portal Internetowy, 1996. [dostęp 2010-02-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-08-14)].
  7. "w północnej części Spiszą, głównie w powiatach Spiska Stara Wieś (78% ogółu mieszkańców), gdzie wśród 18 gmin 15 było czysto polskich, oraz w powiecie Stara Lubowla (58% ogółu), a także w północno-zachodniej części powiatu kieżmarskiego (34% ogółu). Obok wyżej wymienionych skupisk na Słowacji znajdowało się 45 polskich wysp językowych z 25 tys. Polaków. [w:] Śląski Kwartalnik Historyczny. WrTMH. t. 35. Ossolineum. wyd. I. 1980. str. 47
  8. Historia miasta
  9. Júlia Dudášová-Kriššáková, Goralské nárečia z pohľadu súčasnej slovenskej jazykovedy, Prešov: Vydavateľstvo Prešovskej univerzity v Prešove, 2016, s. 20-24, ISBN 978-80-555-1714-8 (słow.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]