Żmuda (herb szlachecki)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Podstawowa wersja herbu Żmuda
Odmiany herbu Żmuda
Żmuda I a
Żmuda I b
Żmuda I c
Żmuda I d

Żmuda (Zmuda, Schmude, Pietyrog odmienny) – kaszubski herb szlachecki. Według Przemysława Pragerta jest to odmiana herbu Pietyróg.

Opis herbu[edytuj]

Herb występował przynajmniej w czterech wariantach. Opisy z wykorzystaniem zasad blazonowania, zaproponowanych przez Alfreda Znamierowskiego[1]:

Żmuda I (Zmuda, Schmude, Pietyrog odmienny): W polu czerwonym heksagram złoty z dwóch przeplecionych wzajemnie trójkątów. Klejnot: nad hełmem bez korony ptak (gołąb) srebrny stojący. Labry czerwone, podbite złotem.

Żmuda Ia (Zmuda, Schmude, Pietyrog odmienny): Pole srebrne, godło czarne, na hełmie korona, klejnot: ptak nieokreślony, czarny. Labry czarne, podbite srebrem.

Żmuda Ib (Zmuda, Schmude, Pietyrog odmienny): Godłem jest pentagram srebrny. Klejnot nad hełmem w koronie: ptak nieokreślony, czarny. Labry czerwone, podbite srebrem.

Żmuda Ic (Ciemiński IV, Pietyrog odmienny): Jak Ia, ale klejnot tautologiczny.

Żmuda Id (Schmude Ciemiński IVa, Pietyrog odmienny): Jak Ia, ale klejnot: nad hełmem bez korony ptak (gołąb) srebrny z gałązką oliwną w dziobie.

Najwcześniejsze wzmianki[edytuj]

Wariant podstawowy odnotowali: Nowy Siebmacher , Emilian Szeliga-Żernicki (Der polnische Adel, Die polnische Stamwappen), Bagmihl (Pommersches Wappenbuch) i Benno von Winckler (Die nationalitaten Pomerellens). Wariant Ia wymieniany przez Siebmachera i Herberta Schmude (Beitrage zur Geschichte der geschlechts von Schmude). Wariant Ib wymieniany przez Siebmachera. Wariant Ic wymieniany przez Żernickiego (DPA.). Wariant Id wymieniany przez Schmudego, miał ustalić się w jednej gałęzi Zmudów w XIX wieku. W wieku poprzednim, wariant ten nie miał gałązki oliwnej w klejnocie.

Herbowni[edytuj]

Używany przez rodzinę Zmuda (Żmuda, Schmude, Smuda, Smude) z różnymi nazwiskami (wówczas Zmuda pełni rolę przydomka) jak i bez dodatkowych nazwisk. W niektórych przypadkach udało się przyporządkować konkretne warianty herbu konkretnym gałęziom rodu. Wariantu I mieli używać Zmudowie początkowo bez nazwiska odmiejscowego, zaś później z nazwiskiem Trzebiatowski. Wariant Ia miał być powszechny dla Zmudów-Trzebiatowskich, Zmudów-Ciemińskich, Zmudów bez przydomka i zniemczonych Schmudów. Wariant Ic miał przynależeć Zmudom-Ciemińskim. Wariant Id używany był przez Zmudów z działu A w Ciemnie, być może też używających nazwiska Ciemiński.

Kaszubskiej rodzinie Zmuda przypisywano jeszcze szereg innych herbów: Pietyróg (być może błędnie, przez podobieństwo godła do herbu własnego), Żmuda II, Żmuda III.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. Alfred Znamierowski, Paweł Dudziński: Wielka księga heraldyki. Warszawa: Świat Książki, 2008, s. 104–108. ISBN 978-83-247-0100-1.