13 Elbląski Pułk Przeciwlotniczy
Historia | |
Państwo | |
---|---|
Sformowanie |
1 września 1950 |
Rozformowanie |
31 grudnia 2011[1] |
Nazwa wyróżniająca |
Elbląski |
Tradycje | |
Święto | |
Nadanie sztandaru |
5 listopada 1961 |
Kontynuacja | |
Dowódcy | |
Pierwszy |
mjr Kazimierz Pundyk |
Ostatni |
ppłk mgr inż. Edward Żurawski |
Organizacja | |
Numer |
JW 3209[2] |
Dyslokacja | |
Rodzaj sił zbrojnych |
wojska lądowe |
Rodzaj wojsk | |
Podległość |
13 Elbląski Pułk Przeciwlotniczy (13 pplot) – oddział Wojsk Obrony Przeciwlotniczej Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.
Pułk wchodził w skład 16 Pomorskiej Dywizji Zmechanizowanej im. Króla Kazimierza Jagiellończyka. Stacjonował w garnizonie Elbląg.
Tradycje
[edytuj | edytuj kod]- 13 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej 1950–1967
- 13 Pułk Artylerii Przeciwlotniczej 1967–1992
- 13 Elbląski Pułk Przeciwlotniczy od 1992
Historia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/Armata_przeciwlotnicza_wz._1939_%281%29.jpg/240px-Armata_przeciwlotnicza_wz._1939_%281%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b5/S-60.jpg/240px-S-60.jpg)
Dywizjon został powołany rozkazem Ministra Obrony Narodowej nr 092/50 z dnia 1 września 1950, jako 13 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej. Pierwszym dowódcą został mjr Kazimierz Pundyk. Jednostka składała się z trzech baterii przeciwlotniczych uzbrojonych w 21 37 mm armat przeciwlotniczych wz. 1939, które w 1955 zmieniono na 85 mm armaty przeciwlotnicze wz. 1939. Do końca 1960 baterie przezbrojono z kolei w armaty kalibru 57 mm (S-60).
5 listopada 1961 roku jednostka otrzymała swój pierwszy sztandar bojowy ufundowany przez społeczeństwo Elbląga, który wręczył w imieniu Rady Państwa dowódca 16 Dywizji Pancernej gen. bryg. Eugeniusz Molczyk. Sztandar przyjął dowódca jednostki kpt. Józef Ładyński.
W grudniu 1967 (rozkaz Szefa Sztabu POW nr 060 z dnia 13.10.1967) dywizjon został rozwinięty w pułk artylerii przeciwlotniczej, liczącej w latach 1968–1986 cztery baterie ogniowe po 6 armat przeciwlotniczych 57 mm (S-60) każda. W 1974 do pułku zostały wprowadzone ZRP WAZA i RSWP JAWOR.
Na przełomie lat 1986 i 1987 pułk został przezbrojony w zestawy rakietowe małego zasięgu KUB i wyposażony w zautomatyzowany system kierowania ogniem ZENIT. W 1994 w ramach restrukturyzacji w pułku utworzono dywizjon przeciwlotniczy, a w 2001 kolejny, w skład którego weszło pięć baterii startowych i bateria techniczna.
W 1992 w uznaniu zasług dla miasta i regionu zgodnie z uchwałą Rady Miasta Elbląga decyzją Ministra Obrony Narodowej nr 68/MON z dnia 29 sierpnia 1992 pułk otrzymał wyróżniającą nazwę „Elbląski” (13 Elbląski Pułk Przeciwlotniczy). W dniu 3 września 1994 pułk otrzymał nowy sztandar, który w imieniu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wręczył ówczesny dowódca Wojsk Obrony Przeciwlotniczej, gen. dyw. dr Tadeusz Jauer. Sztandar przyjął dowódca jednostki Andrzej Matuszak.
W czerwcu 2001 zgodnie z zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego WP nr 075/org./P5 z 5 maja 2001 r. w ramach realizacji 6. letniego planu restrukturyzacji Sił Zbrojnych, 13 pplot przeszedł na strukturę dywizjonową oraz dokonał zmiany strukturalnej sztabu i logistyki pułku dostosowując się do standardów NATO. W nowej strukturze pułk przyjął z różnych jednostek Wojsk Lądowych ponad 150 żołnierzy zawodowych, w tym liczny zastęp kadry ze zlikwidowanego 55 Pułku Przeciwlotniczego stacjonującego w Szczecinie Podjuchach.
Do ważnych wydarzeń w 2001 należy zaliczyć wizyty takie jak: wizytę przedstawicieli Armii Rumuńskiej pod dowództwem Dowódcy Wojsk Lądowych gen. broni dr Eugena Badalana, wizytę oficerów Bundeswehry z Dowódcą Połączonych Sztabów Europy Środkowej gen. Gotz F. E. Gliemerothem oraz w listopadzie oficerów 3 Dywizji Brytyjskiej. W trakcie pobytu delegacji żołnierze zapoznawali się z organizacją i procesem szkolenia, bazą szkoleniową oraz rejonem stacjonowania pułku.
13 Elbląski Pułk Przeciwlotniczy, będący w strukturze 16 Pomorskiej Dywizji Zmechanizowanej wszedł w latach 1991–1998 z podporządkowania wojsk OPL POW w skład wojsk OPL WOW. W 1999 powrócił do POW, a w 2001 wszedł w skład 1 Korpusu Zmechanizowanego.
15 lipca 2009 Ministerstwo Obrony Narodowej, w nawiązaniu do artykułu Polityczny wymarsz wojsk do Gołdapi, opublikowanego tego samego dnia na łamach „Rzeczpospolitej”, wydało komunikat, w którym ujawniło, że w ramach Programu rozwoju Sił Zbrojnych RP w latach 2007–2012 (wraz z aneksami) 13 pplot zostanie rozformowany, a części jego personelu i sprzętu wojskowego zasilą 15 pplot w Gołdapi.
W 2011 pierwszy dywizjon przeciwlotniczy został podporządkowany dowódcy 15 Gołdapskiego Pułku Przeciwlotniczego.
1 grudnia 2011 w Elblągu odbyła się ceremonia pożegnania sztandaru 13 pplot[3]. Z dniem 31 grudnia 2011 Pułk został rozformowany.
Struktura
[edytuj | edytuj kod]- bateria dowodzenia
- 1 dywizjon przeciwlotniczy
- 1 bateria startowa
- 2 bateria startowa
- 3 bateria startowa
- 4 bateria startowa
- 5 bateria startowa
- bateria techniczna
- 2 dywizjon przeciwlotniczy
- 1 bateria przeciwlotnicza
- 2 bateria przeciwlotnicza
- 3 bateria przeciwlotnicza
- kompania remontowa
- kompania zaopatrzenia
- kompania medyczna
- wojskowa straż pożarna
Uzbrojenie
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/ZU23_2_WPT_6_1986.jpg/240px-ZU23_2_WPT_6_1986.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d8/KUB_NTW_9_93.jpg/240px-KUB_NTW_9_93.jpg)
- 1950
- armaty przeciwlotnicze 85 mm i 37 mm
- 1960–1986
- armata przeciwlotnicza 57 mm S-60
- 1986
Dowódcy
[edytuj | edytuj kod]Dywizjonem a od 1967 roku pułkiem dowodzili:
- mjr Kazimierz Pundyk (1950–1951)
- kpt. Stanisław Zakrzewski (1951–1952)
- kpt. Zygmunt Miklaszewski (1952–1954)
- kpt. Jerzy Kęsik (1954–1959)
- kpt. Stanisław Pałasz (1959–1961)
- ppłk dypl. Józef Ładyński (1961–1975)
- mjr dypl. Krzysztof Kondracki (1975–1978)
- ppłk dypl. Zdzisław Niemyjski (1978–1983)
- płk dypl. Andrzej Matuszak (1983–1995)
- ppłk dypl. Sławomir Kołodziejski (1995–1997)
- płk dypl. Jan Kantypowicz (1997–2005)
- płk dypl. Roman Cieślik (2005–2008)
- ppłk mgr inż. Waldemar Czapiewski (2008)
- płk dypl. mgr inż. Cezary Janowski (2008–2010)
- ppłk mgr inż. Edward Żurawski (2010–2011)
Osiągnięcia
[edytuj | edytuj kod]Szczególne osiągnięcia 13 Pułku Przeciwlotniczego w okresie pokojowej działalności notowane są od momentu formowania jednostki, która przystąpiła do intensywnego szkolenia na armatach przeciwlotniczych 85 mm. W 1951 roku w pierwszej zimowej szkole ognia strzelaniem sprawdzającym na OC Wicko uzyskała ogólną ocenę bardzo dobrą.
W latach 1995 i 1996 Pułk został wyróżniony za osiągnięcia w rozkazie Dowódcy Warszawskiego Okręgu Wojskowego.
Na dorocznej odprawie rozliczeniowo-zadaniowej kierowniczej kadry Wojsk Lądowych w dniu 15 grudnia 2000 dowódca Wojsk Lądowych, gen. dyw. Edward Pietrzyk za osiągnięcia najlepszych wyników w realizacji zadań wyróżnił 13 Elbląski Pułk Przeciwlotniczy dyplomem uznania i ryngrafem Wojsk Lądowych.
Ćwiczenia
[edytuj | edytuj kod]Kolejnym ważnym wydarzeniem dla jednostki był rok 1972, w którym to pododdziały Pułku wzięły udział w ćwiczeniu pod kryptonimem „Styczeń 72” wykonując zadania na ocenę bardzo dobrą. W tym też roku za całokształt szkoleniowo wychowawczy Pułk został wymieniony w Dyrektywie Ministra Obrony Narodowej jako przodujący w Wojsku Polskim.
W 1973 ponownie Pułk wziął udział w ćwiczeniu „Kraj 73” prowadzonym na szczeblu Wojska Polskiego, podczas którego jednostka otrzymała zadanie osłony przeciwlotniczej na rzece Wiśle pod miejscowością Tczew. Pułk za udział w ćwiczeniu uzyskał ocenę bardzo dobrą.
W 1985 Pułk uczestniczył w ramach 16 Kaszubskiej Dywizji Pancernej w międzysojuszniczym ćwiczeniu pod kryptonimem „Przyjaźń 85”. Pułk otrzymał zadanie osłony przeciwlotniczej przeprawy wojsk 16 DPanc. Za udział w tym ćwiczeniu pułk uzyskał ocenę bardzo dobrą.
W 1986 Pułk wziął udział w prowadzonym ćwiczeniu „Tartan 86” prowadzonym przez dowódcę Pomorskiego Okręgu Wojskowego. Pułk w tym ćwiczeniu otrzymał zadanie osłony przeprawy na rzece Odrze w rejonie Kostrzyna. Jednostka ponownie otrzymała ocenę bardzo dobrą.
W 1989 Pułk przygotowywał się do pierwszych strzelań bojowych z zestawów rakietowych „KUB”. Po pierwszym okresie szkolenia pułk został poddany kontroli, którą przeprowadzili oficerowie Szefostwa Wojsk OPL WP. W ramach tej kontroli sprawdzono dowódców baterii startowych i stacji radiolokacyjnych oraz operatorów SSWN, którzy wykonali strzelanie szkolne na ocenę bardzo dobrą. Oficerowie prowadzący kontrolę uznali ww. za najlepszych na szczeblu WOPL.
W 1994 po raz pierwszy pułk odbył strzelanie bojowe z zestawów rakietowych „KUB” na OC Ustka gdzie uzyskał ocenę bardzo dobrą i został wyróżniony w rozkazie specjalnym dowódcy Warszawskiego Okręgu Wojskowego. Do wyróżniających się pododdziałów należały 1 bateria startowa dowodzona przez kpt. Marka Politowskiego i 2 bateria startowa dowodzona przez kpt. Waldemara Czapiewskiego.
W 2000 pułk uczestniczył w ćwiczeniu dowódczo–sztabowym połączonym ze strzelaniem bojowym pod kryptonimem „Jantar 2000”, z którego to otrzymał ocenę bardzo dobrą. W historii pułku było to już trzecie strzelanie bojowe, a zarazem szczególne ze względu na obchody 50-lecia istnienia pułku.
W trzeciej dekadzie października kadra pułku zdawała egzaminy ze szkolenia ogólnowojskowego i bojowego przed Inspekcją Sił Zbrojnych RP pod kierownictwem gen. bryg. Józefa Baranowskiego. Podczas prowadzonej kontroli sprawdzono utrzymanie sprzętu bojowego, technicznego oraz działalność szkoleniowo – wychowawczą, a także działalność sztabową pułku. Egzaminujący oficerowie 13 pplot wystawili ocenę dobrą, jako najwyższą wśród kontrolowanych jednostek Wojska Polskiego.
W 2002 do ważniejszych osiągnięć pułku należy zaliczyć szkolenie poligonowe 2 dywizjonu przeciwlotniczego, który zaprezentował wysoki poziom wyszkolenia obsług i ich zdolności ogniowe wykonując artyleryjskie strzelania bojowe z ZU-23-2 na ocenę bardzo dobrą.
Indywidualne wyróżnienie
[edytuj | edytuj kod]W 1996 roku zgłoszono najcenniejszy projekt wynalazczy w WOW i następnie w WP pod nazwą „Modernizacja urządzenia do hermetyzacji rakiet 3-MQ ME/M-3-E w pojemnikach K-5P-A i przedłużenia ich niezawodności”. Powyższy projekt został uznany za najlepszy na szczeblu WP. Twórcą tego projektu był kpt. Marian Piłat.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Elbląski Pułk Przeciwlotniczy przeszedł do historii. Zdjęcia. info.elblag.pl
- ↑ Spis zespołów archiwalnych Archiwum Wojskowego w Toruniu
- ↑ Pożegnanie sztandaru 13 pplot. 2011-12-02. [dostęp 2015-05-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-19)].