Ministerstwo Obrony Narodowej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ministerstwo Obrony Narodowej
Logo MON.svg
Ilustracja
Siedziba MON przy ul. Klonowej w Warszawie
Państwo  Polska
Data utworzenia 15 stycznia 1807[1]
2 listopada 1918[2]
Minister Antoni Macierewicz
Sekretarz Stanu Bartosz Kownacki
Michał Dworczyk
Adres
ul. Klonowa 1
00-909 Warszawa
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Ministerstwo Obrony Narodowej
Ministerstwo Obrony Narodowej
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Ministerstwo Obrony Narodowej
Ministerstwo Obrony Narodowej
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ministerstwo Obrony Narodowej
Ministerstwo Obrony Narodowej
Ziemia52°12′44,1″N 21°01′33,2″E/52,212250 21,025889
Strona internetowa
Minister Obrony Narodowej
Flaga Ministra Obrony Narodowej
Flaga Ministra Obrony Narodowej
Stanowisko
Państwo  Polska
Data utworzenia 5 października 1807
Pierwszy książę gen. dyw. Józef Poniatowski
Obecny Antoni Macierewicz
Obecny od 16 listopada 2015
Odznaka okolicznościowa MON

Ministerstwo Obrony Narodowej (MON) – urząd administracji rządowej w Polsce podlegający ministrowi właściwemu do spraw obrony narodowej. W XIX wieku funkcjonował jako Ministerstwo Wojny, w okresie II RP zaś nosił nazwę Ministerstwa Spraw Wojskowych.

Siedziba ministerstwa mieści się w budynkach przy ul. Klonowej 1 oraz przy al. Niepodległości 218 w Warszawie. Większość departamentów MON znajduje się przy al. Niepodległości.

Zadania[edytuj]

  • kierowanie w czasie pokoju Siłami Zbrojnymi RP, przygotowywanie założeń obronnych państwa, w tym propozycji dotyczących rozwoju i struktury sił zbrojnych
  • realizowanie założeń, decyzji, postanowień i wytycznych Rady Ministrów w zakresie obrony narodowej
  • sprawowanie nadzoru nad realizacją zadań obronnych przez organy administracji państwowej, instytucje państwowe, samorządy, podmioty gospodarcze itp.
  • sprawowanie ogólnego kierownictwa w sprawach wykonywania powszechnego obowiązku obrony
  • zawieranie umów międzynarodowych, wynikających z decyzji Rady Ministrów, dotyczących udziału polskich kontyngentów wojskowych w międzynarodowych misjach pokojowych i akcjach humanitarnych oraz ćwiczeń wojskowych prowadzonych wspólnie z innymi państwami lub organizacjami międzynarodowymi

Kierownictwo[edytuj]

Organizacja[edytuj]

  • Departamenty:
    • Administracyjny
    • Budżetowy
    • Infrastruktury
    • Kadr
    • Komunikacji Społecznej
    • Kontroli
    • Nauki i Szkolnictwa Wojskowego
    • Ochrony Informacji Niejawnych
    • Polityki Zbrojeniowej
    • Polityki Bezpieczeństwa Międzynarodowego
    • Prawny
    • Spraw Socjalnych
    • Strategii i Planowania Obronnego
    • Wojskowych Spraw Zagranicznych
    • Wojskowej Służby Zdrowia
  • Biura:
    • Dyrektora Generalnego
    • Audytu Wewnętrznego
    • ds. Procedur Antykorupcyjnych
    • ds. Umów Offsetowych
    • Skarg i Wniosków
    • ds. Proobronnych
    • ds. Utworzenia Obrony Terytorialnej
  • Sztab Generalny WP

Historia[edytuj]

Pałac Pod Blachą w Warszawie, siedziba ministerstwa w latach 1807–1813
Obecny gmach MON przy al. Niepodległości 218 w Warszawie

Początek funkcjonowania resortu obrony wiąże się z powołaniem w Księstwie Warszawskim pierwszego polskiego rządu[3][4] (początkowo tymczasowego w postaci Komisji Rządzącej). 15 stycznia 1807 członkowie KR wybrali spośród siebie pięciu dyrektorów, w tym dyrektora wojny[5]. Po powołaniu 5 października rzeczywistego już rządu Stanisława Małachowskiego, Dyrekcja Wojny stała się Ministerium Wojny. Od 1807 do 1810 liczba urzędników ministerstwa wzrosła z kilkunastu do ponad stu. Działania Ministerium ustały 4 maja 1813.

W 1814 dla uregulowania spraw wojskowych KW ustanowiono w Paryżu Komitet Wojskowy Organizacyjny. Wraz z powstaniem Królestwa Polskiego w 1815, najwyższym urzędem wojskowym i jedną z pięciu komisji rządowych (ministerstw) stała się nowo powstała Komisja Rządowa Wojny, na której czele zgodnie z zapisem konstytucji stał minister wojny. W zakres kompetencji Komisji wchodziły wszystkie sprawy związane z obronnością kraju: pobór, utrzymanie i żołd wojska, układanie rocznych budżetów, szkolnictwo wojskowe, administracja oraz utrzymanie budynków wojskowych[6][7]. Po upadku powstania listopadowego i wprowadzeniu w 1832 Statutu Organicznego, przestała istnieć odrębność polskiego wojska względem rosyjskiego. Do uporządkowania i zamknięcia spraw wojskowych w KP utworzono wówczas biura wojenne, nazwane później wydziałami po byłej KRW, które funkcjonowały w ramach Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych). Ich działalność przeciągała się przez ponad 30 lat, ostatecznie zlikwidowano je dopiero po powstaniu styczniowym[6].

30 stycznia 1917 Tymczasowa Rada Stanu (obywatelski organ tworzący za zgodą władz niemieckich i austriackich zalążki instytucji państwowych w nieistniejącej wówczas jako państwo Polsce) utworzyła Komisję Wojskową, która do momentu zorganizowania Ministerstwa Wojny miała zajmować się polskimi sprawami wojskowymi[8]. Komisja 2 listopada 1918 została przekształcona w Ministerstwo Spraw Wojskowych (Dz.U. z 1918 r. Nr 14, poz. 30). Od 4 listopada będącym w fazie organizacji resortem mieszczącym się w Pałacu Pod Blachą[9] tymczasowo kierował Jan Wroczyński[8]. Trzy dni później w Lublinie powstał pierwszy powojenny, w zamierzeniu ogólnokrajowy polski rząd Ignacego Daszyńskiego. Stanowisko ministra wojny zajął w nim Edward Śmigły-Rydz[8]. Rząd podał się do dymisji 11 listopada, a sześć dni później ministrem spraw wojskowych w nowej radzie ministrów został Józef Piłsudski (którego w pełnieniu obowiązków zastępował Śmigły-Rydz). Od tej pory M.S.Wojsk. stało się jedynym naczelnym organem administracji państwowej do kierowania i administrowania polskimi siłami zbrojnymi.

W czasie londyńskiej emigracji polskiej władzy podczas II wojny światowej, 30 listopada 1942 zmieniono nazwę Ministerstwa Spraw Wojskowych na Ministerstwo Obrony Narodowej.

W 1944 w ramach Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego (tymczasowy organ władzy na obszarze wyzwolonym spod okupacji niemieckiej) kierownikiem Resortu Obrony Narodowej został Michał Żymierski. Ostatniego dnia grudnia powołano Rząd Tymczasowy RP. Ministrem obrony narodowej był w nim Żymierski, który 28 czerwca wszedł w skład Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej, wkrótce potem uznanego przez społeczność międzynarodową za pełnoprawny polski rząd. Pomimo tego, ministrów obrony narodowej (od 1979 ministrów spraw wojskowych) powoływano w Londynie aż do 1990, choć nie mieli oni żadnego wpływu na siły zbrojne i obronność Polski.

Lista ministrów[edytuj]

Lp. Zdjęcie Imię i nazwisko
(partia polityczna)
Objęcie
urzędu[a]
Złożenie
urzędu[b]
Długość
urzędowania
Rząd
Minister Wojny
1. Prince Joseph Poniatowski 1.PNG
książę gen. dyw. Józef Poniatowski
(ur. 1763, zm. 1813)
5 X 1807 14 XII 1807 2022 dni Rząd Stanisława Małachowskiego
14 XII 1807 1 III 1809 Rząd Ludwika Szymona Gutakowskiego
25 III 1809 12 V 1813 Rząd Stanisława Kostki Potockiego
2. Józef Wielhorski.PNG
gen. dyw. Józef Wielhorski
(ur. 1759, zm. 1817)
9 XII 1815 ~15 V 1816 158 dni Rada Administracyjna
3. Maurycy hauke.PNG
gen. artylerii Maurycy Hauke[10]
(ur. 1775, zm. 1830)
~15 V 1816 29 XI 1830 5311 dni
4.
gen. piechoty Izydor Krasiński
(ur. 1774, zm. 1840)
4 XII 1830 1 II 1831 59 dni Rząd Adama Jerzego Czartoryskiego
5. Franciszek Morawski 1.JPG
gen. dyw. Franciszek Morawski
(ur. 1783, zm. 1861)
1 II 1831 11 IX 1831 222 dni Rząd Adama Jerzego Czartoryskiego
Rząd Jana Krukowieckiego
Rząd Bonawentury Niemojowskiego
6.
gen. brygady Emilian Węgierski[10]
(ur. 1787, zm. 1841)
11 IX 1831 5 X 1831 24 dni Rząd Bonawentury Niemojowskiego
Minister Wojny
7. Smigly-Rydz in 1917.jpg
gen. por. Edward Śmigły-Rydz (KOA)
(ur. 1886, zm. 1941)
7 XI 1918 11 XI 1918 4 dni Rząd Ignacego Daszyńskiego
Minister Spraw Wojskowych
8. Piłsudski 16.JPG
brygadier Józef Piłsudski
(ur. 1867, zm. 1935)
17 XI 1918 22 XI 1918 5 dni[11] Rząd Jędrzeja Moraczewskiego
9. Jan Wroczyński.jpg
płk Jan Wroczyński[12]
(ur. 1876, zm. 1945)
22 XI 1918 27 II 1919 97 dni Rząd Jędrzeja Moraczewskiego
Rząd Ignacego Jana Paderewskiego
10. Leśniewski Józef.jpg
gen. por. Józef Leśniewski
(ur. 1867, zm. 1921)
27 II 1919 9 XII 1919 511 dni Rząd Ignacego Jana Paderewskiego
13 XII 1919 9 VI 1920 Rząd Leopolda Skulskiego
23 VI 1920 24 VII 1920 Pierwszy rząd Władysława Grabskiego
24 VII 1920 9 VIII 1920 Pierwszy rząd Wincentego Witosa
11. Sosnkowski Kazimierz.jpg
gen. por. Kazimierz Sosnkowski
(ur. 1885, zm. 1969)
9 VIII 1920 13 IX 1921 968 dni[13] Pierwszy rząd Wincentego Witosa
19 IX 1921 5 III 1922 Pierwszy rząd Antoniego Ponikowskiego
10 III 1922[14] 6 VI 1922[14] Drugi rząd Antoniego Ponikowskiego
28 VI 1922 7 VII 1922 Rząd Artura Śliwińskiego
31 VII 1922 14 XII 1922 Rząd Juliana Nowaka
16 XII 1922 26 V 1923 Pierwszy rząd Władysława Sikorskiego
12. Aleksander Osiński.jpg
gen. dyw. Aleksander Osiński[12]
(ur. 1870, zm. 1956)
28 V 1923 13 VI 1923 16 dni Drugi rząd Wincentego Witosa
13. Szeptycki.jpg
gen. broni Stanisław Szeptycki
(ur. 1867, zm. 1950)
13 VI 1923 14 XII 1923 184 dni
(11.) Sosnkowski Kazimierz.jpg
gen. dyw. Kazimierz Sosnkowski
(ur. 1885, zm. 1969)
19 XII 1923 17 II 1924 60 dni[13] Drugi rząd Władysława Grabskiego
14. Sikorski prime minister.jpg
gen. dyw. Władysław Sikorski
(ur. 1881, zm. 1943)
17 II 1924 14 XI 1925 636 dni[15]
15. Gen. dyw. Stefan Majewski.jpg
gen. dyw. Stefan Majewski[12]
(ur. 1867, zm. 1944)
20 XI 1925 27 XI 1925 311 dni Rząd Aleksandra Skrzyńskiego
16. Zeligowski LOC 31862u.jpg
gen. broni Lucjan Żeligowski
(ur. 1865, zm. 1947)
27 XI 1925 5 V 1926 159 dni
17. Juliusz Malczewski.jpg
gen. dyw. Juliusz Tarnawa-Malczewski
(ur. 1872, zm. 1940)
10 V 1926 14 V 1926 4 dni Trzeci rząd Wincentego Witosa
(8.) Jozef Pilsudski1.jpg
Marszałek Polski Józef Piłsudski
(ur. 1867, zm. 1935)
15 V 1926 4 VI 1926 1628 dni[11] Pierwszy rząd Kazimierza Bartla
8 VI 1926 24 IX 1926 Drugi rząd Kazimierza Bartla
27 VI 1926 30 IX 1926 Trzeci rząd Kazimierza Bartla
2 X 1926 27 VI 1928 Pierwszy rząd Józefa Piłsudskiego
28 VI 1928 13 IV 1929 Czwarty rząd Kazimierza Bartla
14 IV 1929 7 XII 1929 Rząd Kazimierza Świtalskiego
29 XII 1929 17 III 1930 Piąty rząd Kazimierza Bartla
29 III 1930 23 VIII 1930 Pierwszy rząd Walerego Sławka
25 VIII 1930 4 XII 1930 Drugi rząd Józefa Piłsudskiego
5 XII 1930 16 XII 1930 Drugi rząd Walerego Sławka
18. Daniel Konarzewski (1871-1935).jpg
gen. dyw. Daniel Konarzewski[12]
(ur. 1871, zm. 1935)
16 XII 1930 29 III 1931 103 dni Drugi rząd Walerego Sławka
(8.) Jozef Pilsudski1.jpg
Marszałek Polski Józef Piłsudski
(ur. 1867, zm. 1935)
29 III 1931 26 V 1931 1501 dni[11] Drugi rząd Walerego Sławka
27 V 1931 9 V 1933 Rząd Aleksandra Prystora
10 V 1933 13 V 1934 Rząd Janusza Jędrzejewicza
15 V 1934 28 III 1935 Rząd Leona Kozłowskiego
28 III 1935 12 V 1935 Trzeci rząd Walerego Sławka
19. Kasprzycki Tadeusz.jpg
gen. dyw. Tadeusz Kasprzycki
(ur. 1891, zm. 1978)
12 V 1935[12] 12 X 1935[12] 1601 dni Trzeci rząd Walerego Sławka
13 X 1935 15 V 1936 Rząd Mariana Zyndrama-Kościałkowskiego
15 V 1936 30 IX 1939 Rząd Felicjana Sławoja Składkowskiego
(14.) Sikor.jpg
gen. broni Władysław Sikorski
(ur. 1881, zm. 1943)
30 IX 1939 18 VII 1940 1090 dni[15] Drugi rząd Władysława Sikorskiego
20 VII 1940 26 IX 1942 Trzeci rząd Władysława Sikorskiego
Minister Obrony Narodowej od 30 XI 1942
20. Marian Kukiel.jpg
gen. dyw. Marian Kukiel[16]
(ur. 1885, zm. 1973)
26 IX 1942 5 VII 1945[17] 1013 dni Trzeci rząd Władysława Sikorskiego
Rząd Stanisława Mikołajczyka
Rząd Tomasza Arciszewskiego
21. Rola-Żymierski Michał.jpg
Marszałek Polski Michał Rola-Żymierski (PPR)
(ur. 1890, zm. 1989)
5 VII 1945[18] 6 XI 1949 1585 dni Rząd Edwarda Osóbki-Morawskiego
Pierwszy rząd Józefa Cyrankiewicza
22. Konstanty Rokossowski w polskim mundurze.jpg
Marszałek Polski Konstanty Rokossowski (PZPR)
(ur. 1896, zm. 1968)
6 XI 1949 13 XI 1956 2564 dni Pierwszy rząd Józefa Cyrankiewicza
Rząd Bolesława Bieruta
Drugi rząd Józefa Cyrankiewicza
23. Marian Spychalski.jpg
Marszałek Polski Marian Spychalski (PZPR)
(ur. 1906, zm. 1980)
13 XI 1956 11 IV 1968 4167 dni Drugi rząd Józefa Cyrankiewicza
Trzeci rząd Józefa Cyrankiewicza
Czwarty rząd Józefa Cyrankiewicza
24. Wojciech Jaruzelski.jpg
gen. armii Wojciech Jaruzelski (PZPR)
(ur. 1923, zm. 2014)
11 IV 1968 22 XI 1983 5703 dni Czwarty rząd Józefa Cyrankiewicza
Piąty rząd Józefa Cyrankiewicza
Pierwszy rząd Piotra Jaroszewicza
Drugi rząd Piotra Jaroszewicza
Rząd Edwarda Babiucha
Rząd Józefa Pińkowskiego
Rząd Wojciecha Jaruzelskiego
25. Siwicki.Florian.07.JPG
gen. armii Florian Siwicki (PZPR)
(ur. 1925, zm. 2013)
22 XI 1983 6 VII 1990 2418 dni Rząd Wojciecha Jaruzelskiego
Rząd Zbigniewa Messnera
Rząd Mieczysława Rakowskiego
Rząd Tadeusza Mazowieckiego
26. Poseł Piotr Kołodziejczyk X kadencja.jpg
wiceadm. Piotr Kołodziejczyk
(ur. 1939)
6 VII 1990 23 XII 1991 535 dni[19] Rząd Tadeusza Mazowieckiego
Rząd Jana Krzysztofa Bieleckiego
27.
Jan Parys
(ur. 1950)
23 XII 1991 23 V 1992 152 dni Rząd Jana Olszewskiego
28. Janusz Onyszkiewicz.jpg
Janusz Onyszkiewicz (UD)
(ur. 1937)
11 VII 1992 26 X 1993 472 dni[20] Rząd Hanny Suchockiej
(26.) Poseł Piotr Kołodziejczyk X kadencja.jpg
wiceadm. Piotr Kołodziejczyk
(ur. 1939)
26 X 1993 10 XI 1994 380 dni[19] Rząd Waldemara Pawlaka
29.
Zbigniew Okoński
(ur. 1949)
7 III 1995 22 XII 1995 290 dni Rząd Józefa Oleksego
30.
Stanisław Dobrzański (PSL)
(ur. 1949)
5 I 1996 31 X 1997 665 dni
Rząd Włodzimierza Cimoszewicza
(28.) Janusz Onyszkiewicz.jpg
Janusz Onyszkiewicz (UW)
(ur. 1937)
31 X 1997 16 VI 2000 959 dni[20] Rząd Jerzego Buzka
31. Bronislaw.jpg
Bronisław Komorowski (SKL)
(ur. 1952)
16 VI 2000 19 X 2001 490 dni
32. Jerzy Szmajdzinski.jpg
Jerzy Szmajdziński (SLD)
(ur. 1952, zm. 2010)
19 X 2001 31 X 2005 1473 dni Rząd Leszka Millera
Pierwszy rząd Marka Belki
Drugi rząd Marka Belki
33. Sikorski.jpg
Radosław Sikorski
(ur. 1963)
31 X 2005 7 II 2007 464 dni Rząd Kazimierza Marcinkiewicza
Rząd Jarosława Kaczyńskiego
34. Aleksander Szczygło 2008.jpg
Aleksander Szczygło (PiS)
(ur. 1963, zm. 2010)
7 II 2007 7 IX 2007 279 dni
10 IX 2007 16 XI 2007
35. Bogdan Klich Kancelaria Senatu.jpg
Bogdan Klich (PO)
(ur. 1960)
16 XI 2007 2 VIII 2011 1355 dni Pierwszy rząd Donalda Tuska
36. Tomasz Siemoniak Sejm 2016.JPG
Tomasz Siemoniak (PO)
(ur. 1967)
2 VIII 2011 16 XI 2015 1567 dni
Drugi rząd Donalda Tuska
Rząd Ewy Kopacz
37. Antoni Macierewicz Sejm 2014.JPG
Antoni Macierewicz (PiS)
(ur. 1948)
16 XI 2015 675 dni Rząd Beaty Szydło

Zobacz też[edytuj]

Uwagi

  1. Objęcie urzędu – pierwszy dzień urzędowania – zaprzysiężenie.
  2. Złożenie urzędu – ostatni dzień urzędowania.

Przypisy

  1. Jako Dyrekcja Wojny, po 5 października 1807 do 4 maja 1813 Ministerium Wojny, od 1815 do 1832 jako Komisja Rządowa Wojny.
  2. Jako Ministerstwo Spraw Wojskowych, od 30 listopada 1942 Ministerstwo Obrony Narodowej.
  3. Multimedialny Instytut Historyczny, KSIĘSTWO WARSZAWSKIE 1807 - 1814 [dostęp 2017-07-09] (pol.).
  4. Dorota Lewandowska, Rada Ministrów Księstwa Warszawskiego [dostęp 2017-07-09] (pol.).
  5. Ryszard Morawski: Wojsko Księstwa Warszawskiego. Generalicja i sztaby. s. 7.
  6. a b Alicja Nowak, Komisja Rządowa Wojny z lat [1811-1814] 1815-1832 [1833-1866] [dostęp 2017-07-09] (pol.).
  7. Marian Kukiel, Zarys historji wojskowości w Polsce, Kraków 1929 [dostęp 2017-07-09] (pol.).
  8. a b c VII. Narodziny Wojska Polskiego (październik – grudzień 1918) [dostęp 2017-08-05] (pol.).
  9. Regina Czarnecka, ORGANIZACJA MINISTERSTWA SPRAW WOJSKOWYCH (MSWOJSK.) W LATACH 1918-1921 [dostęp 2017-08-05] (pol.).
  10. a b Jako Kierownik Komisji Rządowej Wojny.
  11. a b c Józef Piłsudski urzędował łącznie jako minister w piętnastu gabinetach 3134 dni.
  12. a b c d e f Jako Kierownik Ministerstwa Spraw Wojskowych.
  13. a b Kazimierz Sosnkowski urzędował łącznie jako minister w siedmiu gabinetach 1028 dni.
  14. a b Jako Kierownik Ministerstwa Spraw Wojskowych, od 13 maja 1922 Minister Spraw Wojskowych.
  15. a b Władysław Sikorski urzędował łącznie jako minister w trzech gabinetach 1726 dni.
  16. Od 29 listopada 1944 jako Kierownik Ministerstwa Obrony Narodowej.
  17. 5 lipca 1945 rząd londyński stracił uznanie międzynarodowe.
  18. 5 lipca 1945 rząd warszawski zyskał uznanie międzynarodowe.
  19. a b Wiceadm. Piotr Kołodziejczyk urzędował łącznie jako minister w trzech gabinetach 915 dni.
  20. a b Janusz Onyszkiewicz urzędował łącznie jako minister w dwóch gabinetach 1431 dni.

Linki zewnętrzne[edytuj]