Acheloos (mitologia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Maska Acheloosa, rzymska mozaika, Zeugma w Turcji
Herakles walczący z Acheloosem o rękę Dejaniry.

Acheloos (także Achelojos; gr. Ἀχελῷος Achelṓos, Achelōios, łac. Achelous) – w mitologii greckiej bóg i uosobienie rzeki Aspropotamos (Acheloos).

Uchodził za syna Okeanosa i Tetydy. Acheloos jest uważany za jednego z najstarszych wśród 3000 swoich braci-bóstw rzecznych.

Niektóre z mitów uważają go także za syna Heliosa i Gai bądź za jednego z potomków Posejdona. Podania przekazują wtedy, że pierwotnie rzeka nosiła nazwę Forbas, ale Acheloos przechodząc przez nią, został zraniony strzałą, która go uśmierciła. Wpadł do rzeki, która od tej pory była nazywana jego imieniem.

Przypisuje się mu liczne miłości. Z Melpomene spłodził syreny. Miał też romanse z innymi muzami. Jest ojcem wielu źródeł Pejrene, Kastilii, Dirke, Kalliroe.

Acheloos jako bliski sąsiad Ojneusa, króla Kalidonu, poprosił o rękę Dejaniry. Dejanira nie chciała mieć tak uciążliwego małżonka, która jako bóg rzeczny potrafił przybierać różne postaci byka czy też potwora. Ten dar przerażał jego wybrankę. Kiedy na dworze Ojneusa zjawił się Herakles i poprosił o jej rękę Dejaniry, ta zgodziła się bez chwili namysłu. Ojneus wezwał Herakles, by uzasadnił swą prośbę. Ten stwierdził, że Dejanira zostanie synową Zeusa i spadnie na nią blask wykonanych przez niego dwunastu prac. Acheloos, darzący pogardą herosa, stwierdził, że jest znaną osobistością i ojcem wszystkich wód greckich, a nie przybłędą jak Herakles, a wyrocznia w Dodonie nakazuje wszystkim odwiedzającym składać mu ofiary. Potem dodał, że Herakles nie jest prawdziwym synem Zeusa, gdyż jego matka była cudzołożnicą. Zagniewany Herakles odparł, że nie pozwoli na bezkarne obrażanie jego matki. Między zalotniki wywiązała się walka. Acheloos został powalony na plecy. Wówczas przemienił się w węża i próbował uciec. Herakles zaśmiał się, twierdząc, że węże dusił już będąc malcem. Pochylił się by złapać przeciwnika za szyję. Wówczas bóg przemienił się w byka i ponownie zaatakował. Herakles odskoczył w bok, chwycił boga za oba rogi i rzucił z taką siłą o ziemię, że oderwał jeden z nich. Wtedy Acheloos uznał zwycięstwo herosa i poddał się. Odstąpił Heraklesowi prawo poślubienia Dejaniry, ale żądał zwrotu rogu. W zamian ofiarował mu róg kozy Amaltei, który dostarczał kwiatów i owoców. Inne mity podają, że cudownym rogiem był róg Acheloosa, który został zamieniony przez najady w róg obfitości.

Acheloos uważa się także za twórcę pięciu wysp Echanid, które znajdowały się przy ujściu rzeki do morza. Kiedy cztery nimfy składały ofiary na brzegach Acheloosu, zapomniały wśród innych bogów wymienić boga rzeki. Rozgniewany bóg spiętrzył wody rzeki i porwał nimfy do morza, gdzie zamieniły się w wyspy. Piąta wyspa to Perimele. Była młodą dziewczyną, w której bóg zakochał się i uwiódł ją. Rozzłoszczony ojciec Perimele, Hippodamas wrzucił ją do rzeki, gdy wydawała na świat dziecko. Na prośbę Acheloosa dziewczyna została zamieniona przez Posejdona w wyspę.

Wikimedia Commons

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Graves R., Mity greckie , Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1982, ISBN 83-06-02284-X
  • Grimal P., Słownik mitologii greckiej i rzymskiej, Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wrocław 1987, ISBN 83-04-01069-0