Okeanos

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Okeanos
Ὠκεανός
bóg morza zewnętrznego, ojciec wszystkich rzek
Ilustracja
Występowanie mitologia grecka
Teren kultu starożytna Grecja
Rodzina
Ojciec Uranos
Matka Gaja
Żona Tetyda
Dzieci okeanidy,
3000 synów (rzeki)
Metyda

Okeanos (stgr. Ὠκεανός Ōkeanós, łac. Oceanus) – w mitologii greckiej największy z tytanów, personifikacja tzw. morza zewnętrznego.

Uchodził za najstarszego syna Uranosa i Gai. Był mężem i bratem tytanidy Tetydy, z którą miał niezwykłą liczbę potomstwa – rzek wpadających do morza: ok. 3000 córek okeanid[1] i tyluż synów oraz Metydę (Metis) – boginię mądrości[2]. Wskutek tego uważany był za stwórcę (ojca) wszystkich rzek, m.in. takich jak Skamander, Meander, Granikos, Simois oraz Nil[3].

Prawdopodobnie najstarsze z bóstw morskich; uosabiał rzekę opływającą świat zgodnie z pojęciami geograficznymi z najwcześniejszych epok greckiej kultury[4]. Władca głębokich i bezkresnych wód, w rozumieniu Greków – „morza zewnętrznego”, od którego powstało określenie „ocean” jako rozległych wód wokół znanego świata[5]. W starszych wersjach mitu była to ogromna rzeka oblewająca ziemię dokoła albo olbrzymie morze, po którym pływała ziemia w kształcie tarczy.

Rządził morzami za czasów tytanów, jednak po pokonaniu ich przez Zeusa zmuszony został do przekazania władzy na rzecz Posejdona[6]. Wtedy odosobnił się i przestał opuszczać swój pałac położony na krańcu świata. Na fryzie pergamońskiego ołtarza Zeusa przedstawiono go wraz z Nereusem i Doris w walce z gigantami.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Najpiękniejszą z nich była Amfitryta, o którą starał się i której małżonkiem został Posejdon (J. Parandowski: Mitologia, dz. cyt., s. 102-103).
  2. Władysław Kopaliński: Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych z almanachem. Warszawa: Świat Książki, 2000, s. 600.
  3. Również mitycznych – np. rzeki Styks, będącej najstarszą z jego córek (J. Parandowski: Mitologia, dz. cyt., s. 41).
  4. Michał Pietrzykowski: Mitologia starożytnej Grecji. Warszawa: WAiF, 1979, s. 55.
  5. Por. Zygmunt Kubiak: Literatura Greków i Rzymian.
  6. W zmaganiach tych nie uczestniczył, dlatego potraktowano go łagodniej (J. Parandowski: Mitologia, dz. cyt., s. 105).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]