Aizanoi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Aizanoi – starożytne miasto, nazywane drugim Efezem, znajdujące się w tureckiej prowincji Kütahya, w dystrykcie Çavdarhisar. Zostało odkryte w 1824 roku przez europejskich podróżników. Jest jednym z najważniejszych historycznych miejsc Anatolii. Słynie z najlepiej zachowanej świątyni Zeusa, pierwszego na świecie budynku giełdy i wspaniałego amfiteatru.

Rzeźba ze świątyni Zeusa

Powstanie i historia[edytuj | edytuj kod]

Aizanoi zbudowano, nad brzegiem rzeki Koca Çay (dawniej Penkalas) na równinnym terenie, w tym samym czasie co Efez, jednak pierwsze ślady osadnictwa można datować na III wiek p.n.e. W hellenizmie region znajdował się pod panowaniem Bitynii oraz Bergamy. W 133 r. p.n.e. został zdobyty przez Rzymian i nastąpił jego rozkwit, spowodowany głównie sprzedażą zboża, wina i wełny. Cmentarz, położony przy Koca Çay, dostarcza informacji, że w okresie panowania rzymskiego Aizanoi zamieszkiwało około 30 tysięcy osób (obecnie według spisu powszechnego z 2000 roku liczba osób zamieszkujących Çavdarhisar wynosi 4,5 tysiąca osób).

Świątynia Zeusa[edytuj | edytuj kod]

Widok z okien ruin po dawnym amfiteatrze na świątynię Zeusa

Głównym zabytkiem jest najlepiej zachowana na świecie świątynia Zeusa. Zbudowano ją dość późno bo w 125 r. p.n.e. pod panowaniem cesarza Hadriana. Usytuowana jest w centrum miasta. Szczególnie ciekawa jest zamknięta przestrzeń znajdująca się pod jej powierzchnią. W świątyni w dobrym stanie ostał się portyk, prawy bok i część naosu (głównego pomieszczenia), a także usytuowane pod naosem podziemne sanktuarium frygijskiej bogini płodności Kybele. Przed budynkiem możemy zobaczyć zdjęty akroterion(element figuralny umieszczony niegdyś na dachu, przedstawiający kobiece popiersie, być może właśnie samej bogini) można porównać go z tymi znalezionymi w Didymie lub w stambulskim „zatopionym pałacu”. W południowej części świątyni znajduje się odeon, fragmentarycznie zniszczony w okresie bizantyjskim.

Pierwsza na świecie giełda[edytuj | edytuj kod]

Na południu Aizanoi zlokalizowany jest okrągły budynek. Kiedy go zbudowano w drugiej połowie II wieku, mieścił się w nim bazar spożywczy (tzw. macellum). W późniejszych czasach stał się pierwszym na świecie gmachem giełdy. W 1971 przeprowadzono remont budowli. Na jej wewnętrznych ścianach widnieje poczyniony rylcem spis cen, datowany na IV wiek podczas panowania cesarza Dioklecjana. Lista ta określa wartość produktów sprzedawanych na targach w całym imperium. Przykładowo, zgodnie z „cennikiem” jeden silny niewolnik miał wartość dwóch osłów lub 30 tysięcy denarów, a cena jednego konia równa była wartości trzech niewolników.

Inne zabytki[edytuj | edytuj kod]

Rzymski most położony w pobliżu giełdy

Innym godnym uwagi zabytkiem jest amfiteatr na 20 tys. osób, oraz starożytny stadion na 13,5 tys. osób, wybudowano również architektonicznie teatr dla 7 tys. ludzi. Wartymi zobaczenia miejscami są również przepięknie zdobiony mozaikami hammam, aleja z okazałymi kolumnami, ciekawe nekropolie oraz dwa starożytne mosty, do dziś pełniące swą funkcję (jeden z nich usytuowany jest przy budynku giełdy).

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

W Aizanoi położonym na wysokości 1004 m n.p.m. panuje dość surowy klimat. Przez około pół roku ruiny rzymskich budowli skrywa półmetrowa warstwa śniegu

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]