Świątynia Zeusa Olimpijskiego w Atenach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Świątynia Zeusa Olimpijskiego w Atenach – widok współczesny
Świątynia Zeusa Olimpijskiego w Atenach – widok współczesny

Świątynia Zeusa Olimpijskiego, Olimpiejon (gr. Ναός του Ολυμπίου Διός) – największa spośród świątyń starożytnej Grecji, znajdująca się w Atenach, poświęcona Zeusowi. Jej budowa trwała z przerwami od VI wieku p.n.e. do II wieku n.e.[1]

Budowa świątyni rozpoczęta została za rządów Pizystratydów, zarzucono ją jednak po obaleniu tyranii w 510 roku p.n.e.[1] Roboty wznowił w 174 p.n.e. król Syrii Antioch IV Epifanes, powierzając ich prowadzenie rzymskiemu architektowi Kossutiuszowi. Po śmierci władcy w 164 p.n.e. zostały przerwane[1][2]. Po zdobyciu Aten przez Sullę w 86 p.n.e. część kolumn z placu budowy wywieziono do Rzymu, gdzie zostały wykorzystane w świątyni Jowisza na Kapitolu[1][2]. Drobniejsze roboty podjęto za panowania Augusta[1]. Ostatecznie sanktuarium wykończył i poświęcił w 132 roku cesarz Hadrian[1][3].

Świątynia posadowiona została na olbrzymim stylobacie o wymiarach 41,12×107,8 m[1]. Wspierała się na łącznie 108 kolumnach[1]: wzdłuż boków biegły dwa rzędy po 20 kolumn, od frontu i tyłu trzy rzędy po 8 kolumn[2]. Według oryginalnego planu z czasów Pizystratydów była prawdopodobnie budowlą dorycką, w czasach Antiocha Epifanesa porządek zmieniono jednak na koryncki[1][3]. Świątynia przypuszczalnie nie była nakryta dachem[1]. W celli stała wykonana w technice chryzelefantynowej kopia posągu Zeusa dłuta Fidiasza[3].

W średniowieczu porzucona budowla zaczęła być wykorzystywana jako źródło darmowego budulca i w ciągu wieków została systematycznie rozszabrowana[1]. Do naszych czasów zachowało się jedynie 15 kolumn. Kolejna leży na ziemi, powalona w 1858 roku przez wichurę[1].

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j k l m Encyclopedia of the History of Classical Archaeology. edited by Nancy Thomson de Grummond. London: Routledge, 1996, s. 1083-1084. ISBN 1-884964-80-X.
  2. a b c d Sztuka i historia Grecji. Łódź: Galaktyka, 1999, s. 22. ISBN 88-8029-804-6.
  3. a b c d Encyklopedia sztuki starożytnej. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1974, s. 348.