Aleksander Parkes

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Alexander Parkes (ur. 29 grudnia 1813 w Birmingham, zm. 29 czerwca 1890 w Dulwich) – metalurg oraz wynalazca. Stworzył parkesinę, pierwsze tworzywo sztuczne uzyskane przez człowieka.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Syn wytwórcy mosiężnych kłódek. Terminował w zakładzie Messenger and Sons zajmujących się produkcją wyrobów z mosiądzu w Birmingham, a następnie rozpoczął pracę w firmie braci George i Henry’ego Elkingtonów, którzy opatentowali proces elektroplaterowania[1]. Parkes pracował tam w oddziale odlewniczym, a jego uwaga wkrótce skupiła się na procesie elektrycznego platerowania. Pierwszy patent o numerze 8905 uzyskany w 1841 roku dotyczył metody elektroplaterowania delikatnych dzieł sztuki. Jej ulepszona metoda pokrywania kruchych i delikatnych przedmiotów, takich jak kwiaty została opatentowana w 1843 roku. Patent zawierał opis elektroplaterowania obiektów uprzednio zanurzonych w roztworze fosforu, zawierającego dwusiarczan węgla, a następnie zanurzania ich w azotku srebra. Pokryta srebrem pajęczyna, która została uzyskana za pomocą tej metody była prezentowana księciu Albertowi podczas wizyty w zakładzie Elkingtonów w 1844 roku.

Parkes posiadał w sumie 66 patentów na procesy i produkty głównie związane z elektroplaterowaniem oraz uzyskiwaniem tworzyw sztucznych.

  • W 1846 roku opatentował proces naprawy na zimno wulkanizowanej gumy, nazywany przez Thomasa Hancocka „jednym z najbardziej wartościowych i niezwyczajnych odkryć wieku”[2].
  • Jako jednemu z pierwszych chemików, udało mu się dodać niewielkie ilości fosforu do metali i stopów – stworzył stop fosfor-brąz (patent 12325 z roku 1848, uzyskany wspólnie ze swoim bratem Henrym Parkesem)[potrzebne źródło]
  • W 1850 roku, odkrył i opatentował proces Parkesa, który służy do ekonomicznego odseparowywania srebra od ołowiu. Uzyskał patent także na udoskonalenia procesu w roku 1851 i 1852.[3]
  • W 1856 roku, opatentował Parkesine – pierwszy termoplastyczny materiał – celuloid oparty na nitrocelulozie potraktowanej różnymi domieszkami[4]. Ten materiał, zaprezentowany w 1862 roku na międzynarodowej wystawie w Londynie, był prekursorem wielu nowoczesnych, estetycznych i użytkowych zastosowań tworzyw sztucznych.
  • Materiał Parkesa został wytworzony wkrótce potem jako ulepszona forma ksylonitu przez jego współpracownika Daniela Spilla, który wniósł pozew sądowy o patent przeciwko John Wesley Hyatt, wynalazcy celuloidu z USA. W 1870 roku, sąd jednak orzekł, że to Parkes jest właściwym odkrywcą z uwagi na jego wcześniejsze eksperymenty.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Aleksander Parkes urodził się na ulicy Suffolk w Birmingham. Był czwartym synem Jamesa Mearsa Parkesa oraz jego żony Kerenhappuch Childs. Parkes był dwukrotnie żonaty. Z pierwszego małżeństwa z Jane Henshall Moore (1817–50), miał czterech synów i dwie córki (krykiecista Howard Parkes był jego wnukiem), zaś z drugiego małżeństwa z Mary Ann Roderick (1835–1919), czterech synów i siedem córek. Z najstarszym z synów z drugiego małżeństwa, Aleksandrem Parkesem jr., prezentował wiele oryginalnych zastosowań Parkesiny w Muzeum Nauki w Londynie w 1937.[5]

Młodszy brat Parkesa – Henry (1824–1909), z zawodu chemik, ożenił się z Fanny Roderick (1837–97), siostrą drugiej żony Aleksandra. Asystował mu w wielu eksperymentach a ich współpraca trwała ponad 50 lat.[6]

Przypisy

  1. Anonimowy autor: A Short Memoir of Alexander Parkes (1813-90), Chemist and Inventor, ok. 1890; John Naish Goldsmith: Alexander Parkes, Parkesine, Xylonite and Celluloid, 1934; M. Kaufman, The First Century of Plastics, 1963.
  2. M.Kaufman, tamże, s. 17.
  3. Parkes process (chemistry). W: Britannica Online Encyclopedia [on-line].
  4. Patents for inventions. UK Patent office, 1857, s. 255.
  5. „The Times”, 8 marca 1937.
  6. Anonimowy, tamże, s. 14.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]