Dwusiarczek węgla

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dwusiarczek węgla
Dwusiarczek węgla Dwusiarczek węgla
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny CS2
Masa molowa 76,14 g/mol
Wygląd bezbarwna lub żółtawa[10], łatwopalna ciecz[11]
Identyfikacja
Numer CAS 75-15-0
PubChem 6348[12]
Podobne związki
Podobne związki dwutlenek węgla, tlenosiarczek węgla
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Dwusiarczek węglanieorganiczny związek chemiczny z grupy siarczków, siarkowy analog dwutlenku węgla.

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Czysty dwusiarczek węgla jest bezbarwną łatwo lotną cieczą o lekko słodkawym i przyjemnym zapachu. Przemysłowo stosowany dwusiarczek węgla ma jednak zwykle barwę żółtą i zapach zgniłych rzodkiewek. Opary dwusiarczku węgla mają dwukrotnie większą gęstość od Powietrze powietrza i dlatego ścielą się po podłodze. Dwusiarczek węgla bardzo łatwopalny. Temperatura samozapłonu jest niższa niż 100 °C, z możliwością wybuchu par. Trudno rozpuszcza się w wodzie, łatwo w benzenie, etanolu oraz eterach.

Występowanie i otrzymywanie[edytuj | edytuj kod]

W naturze dwusiarczek węgla jest emitowany w pierwszym etapie erupcji wulkanów. W przemyśle produkuje się go przez bezpośrednią syntezę z pierwiastków – spalanie węgla w oparach siarki, w bardzo wysokiej temperaturze i przy dużym nadmiarze siarki w stosunku do węgla.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

W przemyśle największe ilości dwusiarczku węgla są wykorzystywane do wytwarzania włókien wiskozowych. W pierwszym etapie w środowisku zasadowym grupy hydroksylowe celulozy reagują z CS2 z wytworzeniem rozpuszczalnej soli sodowej ksantogenianu celulozy, przy czym jednocześnie następuje skracanie jej łańcuchów do kilkuset jednostek glukozowych[13]:

R−OH + CS2 + NaOH → R−O−C(=S)−SNa + H2O

Otrzymany produkt (wiskozę) wtłacza się przez dysze do roztworu o odczynie kwasowym, w wyniku czego odtwarza się celuloza:

R−O−C(=S)−SNa + H+ → R−OH + CS2 + Na+

CS2 jest też stosowany w syntezie organicznej i jako rozpuszczalnik do flotacji minerałów.

Toksykologia[edytuj | edytuj kod]

Dwusiarczek węgla jest związkiem trującym, działa szkodliwie na ośrodkowy układ nerwowy. W bardzo dużym stężeniu jego wdychanie może prowadzić do zatrzymania oddechu na skutek porażenia układu nerwowego. Długotrwałe wchłanianie dwusiarczku węgla w niższych stężeniach powoduje trwałe uszkodzenia mózgu, przejawiające się początkowo jako problemy ze snem, wrażeniem ciągłego zmęczenia i problemy z pamięcią. Wykazuje też działanie rakotwórcze i mutagenne.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Lide 2009 ↓, s. 3-88.
  2. 2,0 2,1 Lide 2009 ↓, s. 6-55.
  3. Lide 2009 ↓, s. 6-127.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Lide 2009 ↓, s. 15-14.
  5. Lide 2009 ↓, s. 8-92.
  6. Dwusiarczek węgla (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2015-07-14].
  7. Dwusiarczek węgla (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski.
  8. 8,0 8,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji według Rozporządzenia (WE) nr 1272/2008, zał. VI, z uwzględnieniem Rozporządzeń ATP: Dwusiarczek węgla (pol.) w Wykazie klasyfikacji i oznakowania Europejskiej Agencji Chemikaliów. [dostęp 2015-04-10].
  9. Neil G. Connelly, Ture Damhus, Richard M. Hartshorn, Alan T. Hutton: Nomenclature of Inorganic Chemistry – IUPAC Recommendations 2005 (Red Book). RSC Publishing, International Union of Pure and Applied Chemistry, 2005, s. 279. ISBN 9780854044382.
  10. 10,0 10,1 Lide 2009 ↓, s. 4-56.
  11. 11,0 11,1 Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska X. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2014, s. 4276. ISBN 978-83-63724-47-7.
  12. Dwusiarczek węgla – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  13. J.D. Roberts, M.C. Caserio: Chemia organiczna. Warszawa: PWN, 1969.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]