Allan Pinkerton

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Allan Pinkerton
Allan J. Pinkerton
Allan Pinkerton
Data i miejsce urodzenia 25 sierpnia 1819
Glasgow, Szkocja
Data i miejsce śmierci 1 lipca 1884
Chicago, Stany Zjednoczone
Zawód bednarz, abolicjonista, detektyw, szef siatki szpiegowskiej
Małżeństwo Joan Pinkerton (1842–1884)
Dzieci William Pinkerton
Robert Pinkerton
Joan Pinkerton

Allan Pinkerton (ur. 25 sierpnia 1819 w Glasgow, zm. 1 lipca 1884 w Chicago[1]) – amerykański detektyw i wywiadowca, założyciel Agencji Pinkertona – pierwszej agencji detektywistycznej na świecie.

Życiorys[edytuj]

Pinkerton urodził się w Glasgow w Szkocji, jego rodzicami byli William i Isabell; w miejscu, gdzie znajdował się rodzinny dom Allana, stoi obecnie główny meczet Glasgow. Z zawodu był bednarzem, w młodości działał także aktywnie w robotniczym ruchu czartystów. Zniechęcony porażką przy próbach agitacji na rzecz uzyskania powszechnego prawa wyborczego przez wszystkich obywateli Pinkerton wyjechał do Stanów Zjednoczonych w 1842 roku w wieku 23 lat. W 1849 roku został mianowany na stanowisko głównego detektywa-śledczego miasta Chicago. W latach pięćdziesiątych razem z chicagowskim adwokatem Edwardem Ruckerem doprowadził do stworzenia Północno-Zachodniej Agencji Policyjnej (North-Western Police Agency), która była później znana pod nazwą Agencji Pinkertona. Znakiem firmowym tej firmy było szeroko otwarte oko z napisem „my nigdy nie śpimy” (we never sleep)[2]. Według niektórych od tego właśnie ukuta została nazwa „prywatne oko”[potrzebny przypis]. Wraz z rozwojem terytorialnym Stanów Zjednoczonych swój obszar działania powiększały także przedsiębiorstwa kolejowe. Agencja Pinkertona w latach pięćdziesiątych doprowadziła do rozwiązania serii spraw dotyczących napadów na pociągi. Dzięki temu Pinkerton stał się bardziej znany i udało mu się nawiązać znajomość z George'em McClellanem i Abrahamem Lincolnem.

Portret Pinkertona z gazety „Harper’s Weekly” (1884)

Zanim wstąpił do armii Unii w czasie wojny secesyjnej doprowadził do wypracowania kilku technik detektywistycznych, które pozostają w użyciu do dnia dzisiejszego. Były to m.in. inwigilacja podejrzanego, infiltracja środowisk przestępczych poprzez „pracę pod przykryciem”. Po wybuchu wojny domowej Pinkerton był szefem, w latach 1861–1862, służb wywiadowczych Union Intelligence Service[3]. Udało się mu wykryć spisek zmierzający do zamordowania prezydenta Lincolna w drodze na uroczystości inaugurujące jego prezydenturę w Baltimore w stanie Maryland. Agenci Pinkertona często przebierali się lub udawali konfederatów i ich sympatyków po to aby uzyskać informacje wywiadowcze. Nawet sam Pinkerton uczestniczył w kilku „wypadach” na terytorium rebelianckie pod pseudonimem majora E.J. Allena. Później na stanowisku szefa wywiadu zastąpił go Lafayette Baker.

Pinkerton (z lewej) z Abrahamem Lincolnem

Po służbie wojskowej zajmował się nadal tropieniem przestępców napadających na pociągi, brał także udział w zwalczaniu tajnych często terrorystycznych organizacji związkowych. Pinkerton zmarł w Chicago w 1884 roku w wyniku infekcji, która wywiązała się po tym jak ugryzł się w język po pośliźnięciu się na chodniku. W chwili śmierci opracowywał system, który pozwoliłby na zgromadzenie w jednym miejscu bazy informacji kryminalnych, jego dzieło jest obecnie kontynuowane przez FBI. Pinkerton został także członkiem „Wojskowej Galerii Sław Wywiadu” (Military Intelligence Hall of Fame)[4].

Po jego śmierci agencja wkrótce stała się główną siłą używaną przy tłumieniu strajków robotniczych. Ten fakt spowodował, że osoba Pinkertona była postrzegana przez wielu w negatywnym świetle i uważano go za zbrojne ramię wielkiego kapitalizmu, mimo tego że firma, którą założył zawsze kierowała się wypracowanym przez niego „kodeksem moralnym”. Agenci Pinkertona ochraniali fabryki w trakcie wielu strajków pod koniec XIX i na początku XX wieku (m.in. strajk Pullmana), ale mieli też na swoim koncie wiele wyjaśnionych spraw kryminalnych (takich jak chociażby gang rabusiów pociągów Wild Bunch z Dzikiego Zachodu)[5].

Przypisy

  1. Joseph M. Bessette: American justice. T. 2. Salem Press, 1996, s. 593. ISBN 9780893567637. [dostęp 4 kwietnia 2016].
  2. Heather Lehr Wagner, Tim McNeese: Spies in the Civil War. Infobase Publishing, 2009, s. 37. ISBN 9781604130393. [dostęp 4 kwietnia 2016].
  3. Robert W. Kaps, J. Scott Hamilton, Timm J. Bliss: Labor Relations in the Aviation and Aerospace Industries. SIU Press, 2012, s. 36. ISBN 9780809390014. [dostęp 4 kwietnia 2016].
  4. Mark A. Swank, Dreama J. Swank: Maryland in the Civil War. Arcadia Publishing, 2013, s. 26. ISBN 9781467120418. [dostęp 4 kwietnia 2016].
  5. Jamie Wallis: Querp Modern – the Wild West. Lulu.com, 2010, s. 25. ISBN 9781445771489. [dostęp 4 kwietnia 2016].

Linki zewnętrzne[edytuj]