Agencja Pinkertona

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pinkerton
Pinkerton
Założyciel(e) Allan Pinkerton
Data założenia 1850
Państwo  Stany Zjednoczone
Siedziba 101 North Main Street
Suite 300
Ann Arbor 48104
Stany Zjednoczone[1]
Branża detektywistyczna
brak współrzędnych
Strona internetowa

Pinkerton (pierwotnie: Pinkerton National Detective Agency[2]) – założone w 1850 roku przez Allana Pinkertona amerykańskie przedsiębiorstwo zajmujące się ochroną mienia i osób oraz wykonująca usługi detektywistyczne[3]. Pinkerton stał się rozpoznawalny, gdy odkrył spisek zmierzający do zamordowania prezydenta elekta Abrahama Lincolna[4]. W czasie apogeum swej działalności, w latach 80. XIX w., agencja miała posiadać większą liczbę ludzi niż ówczesna armia amerykańska[5]. Ten fakt sprawił, że m.in. stan Ohio zakazał jej działalności na swoim terytorium, obawiając się, iż może być ona użyta jako prywatna armia[6].

W czasie strajków robotniczych w XIX w. właściciele fabryk wynajmowali ludzi Pinkertona, aby ci uniemożliwiali wstęp do ich zakładów strajkującym i działaczom związkowym[7]. Najsłynniejszym przykładem takiej akcji był tzw. Homestead Strike w 1892 roku, gdy agenci Pinkertona pacyfikując strajkujących zabili dziewięciu hutników, natomiast agentów zginęło wówczas siedmiu[8]. Znakiem firmowym agencji było oko i napis „Nigdy nie śpimy” („We never sleep”)[9]. Pracownicy agencji Pinkertona pełnili także rolę straży w zamieszkach w kopalniach węgla i żelaza[10] oraz przy strajkach kolejarzy (1877)[11].

Obecnie przedsiębiorstwo Pinkerton działa jako oddział firmy Securitas AB[12].

Początki[edytuj]

W pierwszej połowie lat 50. XIX wieku Allan Pinkerton razem z Edwardem Ruckerem utworzyli w Chicago North-Western Police Agency, która później była znana pod nazwą Pinkerton National Detective Agency[13]. Do jej powstania przyczyniło się zapotrzebowanie, które zgłaszali prywatni przedsiębiorcy, a w szczególności właściciele linii kolejowych[14].

Praca dla rządu federalnego[edytuj]

Strażnicy Pinkertona eskortujący strajkujących w Buchtel w Ohio (1884)

W 1871 roku Kongres Stanów Zjednoczonych wyasygnował kwotę 50 tys. USD dla nowo utworzonego Departamentu Sprawiedliwości; suma ta miała być użyta na „wykrywanie i oskarżanie osób gwałcących prawa federalne”[15]. Pieniądze te okazały się niewystarczające dla realizacji powierzonych zadań, dlatego też Departament Sprawiedliwości zdecydował, że zawierane będą umowy na wykonywanie pewnych usług przez podmioty prywatne, takie jak m.in. Agencja Pinkertona[16].

Molly Maguires[edytuj]

W latach 70. XIX w. Franklin B. Gowen, wtedy prezes kolei Philadelphia and Reading Railroad, wynajął agencję w celu inwigilacji związków zawodowych działających w kopalniach należących do Gowena. Jeden z agentów James McParlan zinfiltrował tajną organizację Molly Maguires, posługując się pseudonimem James McKenna, i doprowadził do jej upadku[17]. Incydent ten stał się inspiracją dla Arthura Conana Doyle’a, który wykorzystał go w ostatniej powieści o przygodach Sherlocka Holmesa – „Dolina trwogi” (1915)[18].

Strajk Homestead[edytuj]

W czasie strajku Homestead, który miał miejsce 6 lipca 1892 roku, przybycie 300 agentów Pinkertona z Nowego Jorku i Chicago[19] wywołało gwałtowne starcia, w których zginęło 16 osób, musiano także wezwać dwie brygady milicji stanowej[20].

Morderstwo Steunenberga i proces[edytuj]

Kiedy policja stanowa z Idaho aresztowała górnika Harry’ego Orcharda, zeznał on agentowi Pinkertona, Jamesowi McParlandowi, że w 1905 roku dokonał zamachu na gubernatora stanu Idaho, Franka Steunenberga, który wtedy zginął[21]. W szeroko nagłośnionym procesie Orchard został skazany na dożywocie, ale później wyrok złagodzono[22].

Działalność na Dzikim Zachodzie i konkurencja[edytuj]

Agenci Pinkertona byli wynajmowani w celu tropienia banitów i przestępców grasujących na Dzikim Zachodzie, takich jak m.in.: Jesse James, bracia Reno oraz gang „Wild Bunch” (do którego należeli: Butch Cassidy i Sundance Kid)[15].

Konkurencyjną działalność prowadziła także przedsiębiorstwo Thiel Detective Service Company (z siedzibą w Saint Louis), które założył były pracownik Agencji Pinkertona, G.H. Thiel. Siedziby należącej do niego agencji mieściły się m.in. w Nowym Jorku i Portland[23].

W 1910 roku były agent Secret Service, William J. Burns, założył Burns Detective Agency. Do 1915 roku Burns miał 20 biur na terenie Stanów Zjednoczonych oraz jedno w Londynie[24].

Przejęcie[edytuj]

W 1999 roku Securitas przejął Pinkerton’s, Inc., tworząc północnoamerykańską platformę. Było to największe przejęcie w historii szwedzkiego przedsiębiorstwa. Rok później Securitas nabył kilka innych amerykańskich firm ochroniarskich, m.in. Burns International. W lipcu 2003 roku połączone amerykańskie przedsiębiorstwa przyjęły nazwę Securitas Security Services USA, Inc. Jest to jedno z największych przedsiębiorstw tego typu na świecie[25].

Przypisy

  1. Contact Us | Pinkerton | Pinkerton (ang.). pinkerton.com. [dostęp 2016-04-04].
  2. Charles W. Carey: American Inventors, Entrepreneurs, and Business Visionaries. Infobase Publishing, 2014, s. 295. ISBN 9780816068838. [dostęp 4 kwietnia 2016].
  3. Edward J. Maggio: Private Security in the 21st Century: Concepts and Applications. Jones & Bartlett Publishers, 2011, s. 27. ISBN 9781449664794. [dostęp 4 kwietnia 2016].
  4. Edward J. Maggio: Private Security in the 21st Century: Concepts and Applications. Jones & Bartlett Publishers, 2011, s. 16. ISBN 9781449664794. [dostęp 4 kwietnia 2016].
  5. Steven L. Danver: Revolts, Protests, Demonstrations, and Rebellions in American History: An Encyclopedia. ABC-CLIO, 2010, s. 632. ISBN 9781598842227. [dostęp 4 kwietnia 2016].
  6. Alie Infante: Napoleon's Gift. PpC Publications, 2013, s. 100. ISBN 9781483936680. [dostęp 4 kwietnia 2016].
  7. Evan Andrews: 10 Things You May Not Know About the Pinkertons - History Lists (ang.). history.com, 26 października 2015. [dostęp 2016-04-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2 kwietnia 2016)].
  8. Paul Krause: The Battle for Homestead, 1890–1892: Politics, Culture, and Steel.. University of Pittsburgh Press, 1992, s. 20–21. ISBN 0-8229-5466-4. (ang.)
  9. Heather Lehr Wagner, Tim McNeese: Spies in the Civil War. Infobase Publishing, 2009, s. 37. ISBN 9781604130393. [dostęp 4 kwietnia 2016].
  10. Robert W. Kaps, J. Scott Hamilton, Timm J. Bliss: Labor Relations in the Aviation and Aerospace Industries. SIU Press, 2012, s. 35. ISBN 9780809390014. [dostęp 4 kwietnia 2016].
  11. Melvyn Dubofsky: The Oxford Encyclopedia of American Business, Labor, and Economic History. Oxford University Press, 2013, s. 461. ISBN 9780199738816. [dostęp 4 kwietnia 2016].
  12. Pamela Bedore: Dime Novels and the Roots of American Detective Fiction. Springer, 2013, s. 101. ISBN 9781137288653. [dostęp 4 kwietnia 2016].
  13. John S. Dempsey: Introduction to Private Security. Cengage Learning, 2010, s. 8. ISBN 9780495809852. [dostęp 4 kwietnia 2016].
  14. John Fay: Encyclopedia of Security Management: Techniques and Technology. Butterworth-Heinemann, 1993, s. 573. ISBN 9780750696609. [dostęp 4 kwietnia 2016].
  15. a b Ed H Whorton: Taming Texas: 1800–1901. Xlibris Corporation, 2011, s. 84. ISBN 9781465374356. [dostęp 4 kwietnia 2016].
  16. Ward Churchill. From the Pinkertons to the PATRIOT Act: The Trajectory of Political Policing in the United States, 1870 to the Present. „The New Centennial Review”. 4 (1), s. 1–72, wiosna 2004. DOI: 10.1353/ncr.2004.0016 (ang.). 
  17. Ron Franscell, Karen Valentine: Crime Buff's Guide to Outlaw Pennsylvania. Rowman & Littlefield, 2013, s. 147. ISBN 9781493004454. [dostęp 4 kwietnia 2016].
  18. Nathan Ward: The Lost Detective: Becoming Dashiell Hammett. Bloomsbury Publishing USA, 2015, s. 86. ISBN 9781632862778. [dostęp 4 kwietnia 2016].
  19. Steven Laurence Danver: Revolts, Protests, Demonstrations, and Rebellions in American History: An Encyclopedia. T. 1. ABC-CLIO, 2011, s. 623. ISBN 9781598842210. [dostęp 4 kwietnia 2016].
  20. Martha Ann Bridegam: Unions and Labor Laws. Infobase Publishing, 2009, s. 17. ISBN 9781438129594. [dostęp 4 kwietnia 2016].
  21. Diana Klebanow, Franklin L. Jonas: People's Lawyers: Crusaders for Justice in American History. M.E. Sharpe, 2003, s. 137. ISBN 9780765606730. [dostęp 4 kwietnia 2016].
  22. Peter Carlson: Roughneck: The Life and Times of Big Bill Haywood. W.W. Norton & Company, 1983, s. 140.
  23. Peter Kaufman: Skull in the Ashes: Murder, a Gold Rush Manhunt, and the Birth of Circumstantial Evidence in America. University of Iowa Press, 2013, s. 39. ISBN 9781609381882. [dostęp 4 kwietnia 2016].
  24. Roy Talbert, Jr.: Negative Intelligence: The Army and the American Left, 1917–1941. Univ. Press of Mississippi, 2008, s. 39. ISBN 9781604731804. [dostęp 4 kwietnia 2016].
  25. About Securitas – History (ang.). securitassecurityservicesusa.com. [dostęp 2016-04-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (4 kwietnia 2016)].