Alternarioza ziemniaka
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ec/Brown_spot_-Alternaria_alternata_-_on_potato.png/240px-Brown_spot_-Alternaria_alternata_-_on_potato.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Alternarioza_ziemniaka_ilustr.jpg/240px-Alternarioza_ziemniaka_ilustr.jpg)
Alternarioza ziemniaka lub sucha plamistość liści ziemniaka (ang. early blight of potato[1]) – grzybowa choroba ziemniaka. Wywołują ją dwa gatunki grzybów: Alternaria solani i Alternaria alternata[2].
Objawy
[edytuj | edytuj kod]Pierwsze objawy pojawiają się na liściach ziemniaków czasami już na początku wzrostu rośliny. Mają postać brunatnoczarnych plam o średnicy 0,5–2 cm. Ich charakterystyczną cechą jest koncentryczne strefowanie. Początkowo plamy są owalne, w miarę wzrostu jednak stają się wieloboczne, ograniczone przez nerwy liścia. Dookoła plam liść przybiera żółtą barwę, porażone tkanki ulegają nekrozie i liść obumiera. Plamy tworzą się również na bulwach ziemniaka, a czasami także na łodygach. Na powierzchni bulw plamy są brunatne, koncentrycznie strefowane. Zaatakowana zostaje także tkanka miękiszowa, wskutek czego powstaje w tym miejscu wgłębienie. Miąższ chorej tkanki jest brunatny i wyraźnie odgraniczony od zdrowej tkanki. Chore części bulw ziemniaków są bardzo twarde. Przy dużej wilgotności powietrza na plamach tworzy się szary, aksamitny nalot. Są to konidiofory wytwarzające zarodniki konidialne[3]. Plamy najwcześniej pojawiają się na dolnych liściach[4].
Szkodliwość
[edytuj | edytuj kod]Przedwczesne obumieranie liści skutkuje obniżeniem plonów. Chore bulwy ziemniaków i owoce pomidorów nie nadają się do spożycia. Chore bulwy źle się przechowują, a po posadzeniu albo nie kiełkują, albo wkrótce po wykiełkowaniu sadzonka obumiera[4].
Różne odmiany ziemniaków charakteryzują się różną odpornością na tę chorobę. W Polsce epidemie tej choroby występują tylko na nielicznych, bardzo na nią podatnych odmianach[3]. Wśród odmian ziemniaków bardzo podatna jest np. ‘Frezja’. Alternarioza ziemniaka rozwija się głównie na roślinach osłabionych, wcześniej zaatakowanych przez inne patogeny, lub niedożywionych, z niedoborem potasu. Straty plonu mogą wynosić od 20% do nawet 50%[4].
Epidemiologia
[edytuj | edytuj kod]Grzybnia patogenu zimuje w chorych bulwach ziemniaków oraz w resztkach pędów pozostawionych w ziemi po wykopkach. Wytwarzanie zarodników oraz ich kiełkowanie następuje tylko podczas wilgotnej pogody. Optymalna dla tego procesu temperatura to 19–23°. Rozprzestrzenianiu zarodników sprzyja natomiast sucha pogoda. Tak więc choroba najbardziej rozprzestrzenia się podczas na przemian występujących okresów deszczowej i bezdeszczowej pogody. Patogen ten znany jest tylko w postaci anamorfy, do tej pory nie zaobserwowano rozmnażania płciowego. Zarówno infekcji pierwotnej, jak i wtórnej dokonują bezpłciowo wytwarzane zarodniki konidialne[3].
Wśród roślin uprawnych w Polsce Alternaria solani wywołuje jeszcze alternariozę papryki i alternariozę pomidora[2].
Zwalczanie
[edytuj | edytuj kod]Zapobieganie chorobie polega na wysadzaniu zdrowych sadzeniaków ziemniaka oraz uprawianiu odmian odpornych. Profilaktycznie lub przy pojawieniu się pierwszych objawów choroby należy plantację opryskiwać fungicydami ditiokarbaminianowymi i tiokarbamylowymi (mankozeb, propineb), chloronitrylowymi (chlorotalonil), dinitroanilinowymi (fluazynam) lub ftalimidowymi (folpet). Wskazane jest także dokładne usuwanie z pola resztek pożniwnych[3][4].
Brunatna plamistość liści ziemniaka
[edytuj | edytuj kod]Chorobę o tej nazwie, wywołaną przez Alternaria alternata wyróżniają niektórzy fitopatolodzy[5]. Według wykazu „Polskie nazwy chorób roślin uprawnych” nie istnieje taka choroba, chorobę ziemniaka wywołaną przez A. alternata i A. solani określa się jedną nazwą – alternarioza ziemniaka[2].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Alternaria solani(ALTESO) [online], EPPO Global Database [dostęp 2022-08-12] .
- ↑ a b c Zbigniew Borecki , Małgorzata Solenberg (red.), Polskie nazwy chorób roślin uprawnych, wyd. 2, Poznań: Polskie Towarzystwo Fitopatologiczne, 2017, ISBN 978-83-948769-0-6 .
- ↑ a b c d Selim Kryczyński , Zbigniew Weber (red.), Fitopatologia. Choroby roślin uprawnych, t. 2, Poznań: PWRiL, 2011, s. 319,320, ISBN 978-83-09-01077-7 .
- ↑ a b c d Notatnik rolnika. „Sucha plamistość liści ziemniaka” [online] [dostęp 2016-09-17] [zarchiwizowane z adresu 2018-09-16] .
- ↑ J. Osowski , Alternarioza (sucha i brunatna plamistość liści ziemniaka) –występowanie, objawy i zwalczanie, „Ziemniak polski”, 2, 24, 2014 .