Andrzej Feliks Grabski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Andrzej Feliks Grabski (ur. 13 września 1934 w Warszawie, zm. 26 czerwca 2000 w Łodzi) – polski historyk, ekspert z zakresu historii historiografii i historii średniowiecza.

Był synem Andrzeja Kazimierza i Marii z Jaśkowskich, wnukiem Władysława – ekonomisty i premiera RP.

Kariera naukowa[edytuj]

W 1951 rozpoczął studia historyczne na Wydziale Filozoficzno-Historycznym , gdzie kształcił się m.in. pod okiem Stanisława Zajączkowskiego, Stefana Krakowskiego i Mariana Henryka Serejskiego. Ukończył je w 1955. W 1962 uzyskał stopień doktora na podstawie pracy Polska X–XII wieku w opinii współczesnych[1]. Po skończeniu studiów podjął pracę w Instytucie Historii PAN, gdzie w 1967 przedstawił pracę habilitacyjną Polska w opiniach Europy Zachodniej XIV–XV wieku[2]. Profesorem nadzwyczajnym został w 1976, zwyczajnym w 1988.

W latach 1986–1989 był członkiem Ogólnopolskiego Komitetu Grunwaldzkiego.

Zajmował się historią średniowiecza, dziejami myśli społecznej i politycznej XIX i XX wieku oraz przede wszystkim historią historiografii.

Przez cały okres swej kariery zawodowej związany z Instytutem Historii PAN nie zerwał związków z UŁ, gdzie pod koniec lat 70. współtworzył Międzyuczelniany Instytut Nauk Politycznych. Ponadto pełnił funkcję przewodniczącego Rady Narodowej m. Łodzi. W latach 90. objął Katedrę Historii Historiografii UŁ, którą kierował aż do śmierci.

Członek-założyciel Międzynarodowej Komisji Historii Historiografii, członek komitetu redakcyjnego periodyku Storia della Storiografia, redaktor serii Klasycy Historiografii, uhonorowany wieloma odznaczeniami i nagrodami.

Opublikował 17 książek i kilkaset artykułów naukowych, w tym liczne monografie oraz podręczniki i syntezy z zakresu historii historiografii. Wśród nich, wyróżniają się zwłaszcza pozycje Zarys historii historiografii polskiej i Dzieje historiografii. Wiele z jego prac zostało wydanych również za granicą.

Według Sławomira Nowinowskiego był tajnym współpracownikiem SB[3].

Uczniowie[edytuj]

Do grona jego uczniów należą: Rafał Stobiecki, Andrzej Wierzbicki.

Publikacje[edytuj]

  • Polska sztuka wojenna w okresie wczesnofeudalnym, Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1959.
  • Bolesław Chrobry. Zarys dziejów politycznych i wojskowych, Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1964.
  • Polska w opiniach Europy Zachodniej X–XII w., Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1964.
  • Bolesław Krzywousty, Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1968.
  • Polska w opiniach Europy Zachodniej XIV–XV w., Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1968.
  • Orientacje polskiej myśli historycznej. Studia i rozważania, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1972[4].
  • Mieszko I ok. 930-992, Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1973.
  • (redakcja) Michał Bobrzyński, Dzieje Polski w zarysie, oprac. i wstęp Marian Henryk Serejski, A. F. Grabski, Warszawa: PIW 1974 (wiele wydań).
  • (redakcja) Tadeusz Korzon, Odrodzenie w upadku: wybór pism historycznych, oprac. i wstępem poprzedzili Marian Henryk Serejski, i A. F. Grabski, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1975.
  • Myśl historyczna polskiego oświecenia, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1976[5].
  • Historiografia i polityka. Dzieje konkursu historycznego im. Juliana Ursyna Niemcewicza 1867-1922, Warszawa: PIW 1979[6].
  • (redakcja) Zygmunt Wojciechowski, Zygmunt Stary (1506-1548), oprac. i wstępem poprzedził Andrzej Feliks Grabski, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1979.
  • W kręgu naczelnika. Rapperswilskie inicjatywy kościuszkowskie 1894–1897, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1981[7].
  • Troski i nadzieje. Z dziejów polskiej myśli społecznej i politycznej XIX wieku, Łódź: Wydawnictwo Łódzkie 1981[8].
  • (redakcja) Marc Bloch, Społeczeństwo feudalne, tł. Eligia Bąkowska, wstępem poprzedził Andrzej Feliks Grabski, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1981.
  • Perspektywy przeszłości. Studia i szkice historiograficzne, Lublin: Wydawnictwo Lubelskie 1983.
  • Dzieje polskiej myśli politycznej w czasach nowożytnych i najnowszych, cz. 1, pod red. Andrzeja Feliksa Grabskiego, Łódź: UŁ 1985.
  • Kształty historii, Łódź: Wydawnictwo Łódzkie 1985.[9].
  • (redakcja) Władysław Smoleński, Szkoły historyczne w Polsce (główne kierunki poglądów na przeszłość), przedmową poprzedził Andrzej Feliks Grabski, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1986.
  • Joachim Lelewel i demokracja niemiecka: z dziejów międzynarodowych kontaktów polskiej lewicy w dobie Wielkiej Emigracji, Łódź: Wydawnictwo UŁ 1987.[10].
  • (wstęp) Wiaczesław P. Wołgin, Szkice o zachodnioeuropejskim socjalizmie utopijnym, tł. Janina Smoleńska, wyboru dokonała Alina Barszczewska-Krupa, wstępem poprzedził Andrzej Feliks Grabski, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1989.
  • (redakcja) Między Wschodem a Zachodem. Studia z dziejów polskiego ruchu i myśli socjalistycznej, pod red. Andrzeja Feliksa Grabskiego i Pawła Samusia, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 1995.[11].
  • (redakcja) Zygmunt Zaremba (1895-1967). Materiały z ogólnopolskiej sesji naukowej, pod red. Andrzeja F. Grabskiego i Jerzego Kukulskiego, Piotrków Trybunalski: Wydawnictwo WSP 1997.
  • Zarys historii historiografii polskiej, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 2000[12].
  • Spór o prawa dziejowe. Kontrowersje wokół Henry'ego Thomasa Buckle'a w Polsce w dobie pozytywizmu, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu M. Curie-Skłodowskiej 2002[13].
  • Dzieje historiografii, wprowadzenie Rafał Stobiecki, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 2003 (wyd. 2 - 2006)[14].

Przypisy

  1. Recenzje: Juliusz Bardach, „Kwartalnik Historyczny” 1965, z. 1, s. 190-192; Jerzy Strzelczyk, „Studia Źródłoznawcze” 12 (1967), s. 181
  2. Recenzja: I. Zarębski, „Studia Źródłoznawcze” 16 (1971), s. 236
  3. S. Nowinowski, Andrzeja Feliksa Grabskiego żywoty równoległe, Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944-1989, 4 (2007), nr 1 (5),
  4. Recenzja: Krystyna Śreniowska, "Przegląd Historyczny" 1973, z. 3, s. 619-622
  5. Recenzje: I. Soós , "Acta Hist. Acad. Scient. Hungaricae" 26 (1980), nr 1/2, s. 210-213; Jerzy Topolski, "Kwartalnik Historyczny" 1977, z. 2, s. 481
  6. Recenzja: Henryk S. Michalak, "Rocznik Łódzki" 30 (1981), s. 332-336
  7. Recenzje: Jerzy Ziembiński, Obchody kościuszkowskie w Rapperswilu, "Nowe Książki" 33 (1981), nr 11, s. 26-27; Halina Florkowska-Francić, "Kwartalnik Historyczny" 90 (1983), nr 11, s. 245-257
  8. Recenzje: Ţ M. Marekov, "Hist. Łasop" 30 (1982), z. 4 s. 627-630; Radomir Vlek, "Slov. Póehl" 69 (1983), nr 4, s. 326-328; Andrzej Wierzbicki , Przegląd Humanistyczny" 26 (1983), nr 3/4, s. 171-174
  9. Recenzje: Radomir Vlek, "Slov. Póehl" 73 (1987), nr 3, s. 249-252; Marian Dyba, "Historyka" 19 (1989), s. 137-142
  10. Recenzje: Bogusław Cygler, Nowe spojrzenie na Joachima Lelewela i jego kontakty niemieckie w latach trzydziestych-czterdziestych XIX wieku, "Historyka" 20 (1990), s. 121-128; Stefan Kieniewicz, "Przegląd Historyczny" 1987, z. 3, s. 295-599
  11. Recenzja: Lucjan Kieszczyński, "Dzieje Najnowsze" 28 (1996), nr 3/4, s. 185-187
  12. Recenzje: Janusz Tazbir, Clio we własnym zwierciadle, "Nowe Książki" 50 (2000), nr 9, s. 66; Ewa Domańska, Historia - historiografia - ideologia. (Refleksje nad "Zarysem historii historiografii polskiej" Andrzeja F. Grabskiego), "Historyka" 31 (2001), s. 109-115; Lidia Michalska-Bracha, W sprawie syntezy dziejów historiografii polskiej, "Studia Historyczne" 44 (2001), z. 3, s. 507-516; Piotr Kurlenda, "Słupskie Studia Historyczne" 10 (2003), s. 319-321; Maria Wierzbicka, Wokół syntetycznego zarysu dziejów historiografii polskiej, "Przegląd Humanistyczny" 51 (2007), nr 3, s. 133-147; Antoni Krawczyk, "Kwartalnik Historii Nauki i Techniki" 47 (2002), nr 1, s. 226-238
  13. Recenzje: Cezary Rzęchowski, "Historyka" 34 (2004), s. 173-177
  14. Recenzje: Krystyna Szelągowska, "Studia Podlaskie" 14 (2004), s. 336-340

Bibliografia[edytuj]

  • Jarosław Kita, Rafał Stobiecki, Słownik biograficzny historyków łódzkich, Łódź – Kurowice: Ibidem 2000. s. 39-40.
  • Lidia Michalska-Bracha, Pamięci Profesora Andrzeja Feliksa Grabskiego (13 września 1934 - 26 czerwca 2000), "Almanach Historyczny" 3 (2001), s. 343-350.
  • Benon Miśkiewicz, Profesor Andrzej Feliks Grabski o metodologii historii wojskowej [w:] Studia z Dziejów Polskiej Historiografii Wojskowej, red. Benon Miśkiewicz, t. 11, Poznań: Instytut Historii UAM 2009, s. 19-26.
  • Sławomir M. Nowinowski, Andrzeja Feliksa Grabskiego żywoty równoległe, "Aparat Represji w Polsce Ludowej 1944-1989" 4 (2007), nr 1 (5), s. 234-269.
  • Rafał Stobiecki, Historia była Jego pasją (wspomnienie o prof. A. F. Grabskim), „Kronika. Pismo Uniwersytetu Łódzkiego” 2000, nr 4, s. 16–17.
  • Rafał Stobiecki, Andrzej Feliks Grabski (1934-2000), „Rocznik Łódzki” 47 (2000), s. 273–275.
  • Rafał Stobiecki, Andrzeja Feliksa Grabskiego droga do historii historiografii, "Przegląd Nauk Historycznych" 1 (2002), s. 235-243.
  • Eugeniusz Rudziński, Jerzy Zawitaj, Dziejopisarstwo Andrzeja Feliksa Grabskiego, Pułtusk: Wyższa Szkoła Humanistyczna imienia Aleksandra Gieysztora 2005.
  • Andrzej Wierzbicki, Andrzej Feliks Grabski, "Kwartalnik Historyczny" 108 (2001), nr 1, s. 155-159.
  • Andrzej Wierzbicki, Andrzej Feliks Grabski (1934-2000) jako historyk historiografii, "Historyka" 31 (2001), s. 3-14.
  • W kręgu historii, historiografii i polityki, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 1997 (Zawiera prace dedykowane Andrzejowi Feliksowi Grabskiemu oraz bibliografię prac A. F. Grabskiego).