Autonomiczny układ nerwowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Autonomiczny układ nerwowy

Autonomiczny układ nerwowy (łac. systema nervosum autonomicum) – część układu nerwowego, którego nerwy unerwiają narządy wewnętrzne, wyodrębniony ze względu na pełnione przez siebie funkcje i budowę. W przeciwieństwie do somatycznego układu nerwowego, działanie układu autonomicznego powoduje reakcje niezależne od woli, czyli na przykład wydzielanie soku żołądkowego, ruchy perystaltyczne jelit.

Układ autonomiczny dzieli się na układ współczulny, inaczej sympatyczny (pobudzający) i przywspółczulny, inaczej parasympatyczny (hamujący). Wszystkie narządy wewnętrzne są unerwione jednocześnie przez oba te układy – ich działanie jest względem siebie antagonistyczne. W sytuacjach stresowych działanie układu współczulnego przeważa nad działaniem układu przywspółczulnego. Część sympatyczna i parasympatyczna wzajemnie uzupełniają się w działaniu.

Autonomiczny układ nerwowy składa się z:

  • zespołu ośrodków nerwowych
  • dróg nerwowych odśrodkowych
  • dróg nerwowych dośrodkowych.

Wyróżnia się następujące różnice w stosunku do somatycznego układu nerwowego:

Omawiając budowę układu, należy rozróżnić jego trzy elementy budowy:

Najważniejsze czynności tego układu to:

  • rozszerzanie lub zwężanie źrenicy
  • pobudzanie ślinianek do wydzielania śliny lub ich hamowanie
  • przyśpieszanie lub hamowanie czynności serca
  • rozkurczanie lub zwężanie oskrzeli
  • zwężanie naczyń krwionośnych powodujące wzrost ciśnienia tętniczego krwi/ rozszerzanie naczyń krwionośnych powodujące spadek ciśnienia tętniczego krwi
  • pobudzenie gruczołów nadnerczowych do wydzielania
  • nasilenie skurczów przewodu pokarmowego
  • rozszerzanie/kurczenie pęcherza moczowego.

Większość narządów wewnętrznych jest unerwiana przez włókna zarówno układu współczulnego, jak i przywspółczulnego. Obie części tego układu działają jednocześnie, a harmonijna praca danego narządu jest efektem ich współdziałania.

W ramach autonomicznego układ nerwowego wyróżnia się jelitowy układ nerwowy[1].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Tadeusz Krzymowski, Jadwiga Przała: Fizjologia zwierząt: podręcznik dla studentów wydziałów medycyny weterynaryjnej, wydziałów biologii i hodowli zwierząt akademii rolniczych i uniwersytetów: praca zbiorowa. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 2005, s. 416. ISBN 83-09-01792-8.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.