Układ współczulny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Układ współczulny'
Gray838.png
Łacina pars sympathica divisionis autonomici systematis nervosi
Angielski Sympathetic nervous system

Układ współczulny (łac. pars sympathica divisionis autonomici systematis nervosi) - część autonomicznego układu nerwowego, odpowiadająca za mobilizację ustroju.

Anatomia[edytuj | edytuj kod]

  • pień współczulny (łac. truncus sympathicus)
    • cześć szyjna (łac. pars cervicalis trunci sympathici)
      • zwój szyjny górny (łac. ganglion cervicale superius)
      • zwój szyjny środkowy (łac. ganglion cervicale medium)
      • zwój kręgowy (łac. ganglion vertebrale)
      • zwój szyjny dolny (łac. ganglion cervicale inferius)
    • cześć piersiowa (łac. pars thoracicus trunci sympathici)
      • zwoje piersiowe (łac. ganglia thoracica)
    • cześć brzuszna (lędźwiowa) (łac. pars lumbalis trunci sympathici)
      • zwoje ledźwiowe (łac. ganglia lumbalia)
    • cześć miednicza (łac. pars pelvina trunci sympathici)
      • zwoje krzyżowe (łac. ganglia sacralia)
    • gałęzie łączące (łac. rami communicantes)
      • gałęzie łączące białe (łac. rami communicantes albi)
      • gałęzie łączące szare (łac. rami communicantes grisei)
    • gałęzie trzewne i naczyniowe (łac. rami viscerales et vasculares)
      • nerwy sercowe (łac. nervi cardiaci)
      • nerwy trzewne piersiowe (łac. nervi splanchnici)
        • nerw trzewny większy (łac. nervus splanchnicus major)
        • nerw trzewny mniejszy (łac. nervus splanchnicus minor)
        • nerw trzewny najniższy (łac. nervus splanchnicus imus)
      • nerwy trzewne lędźwiowe (łac. nervi splanchnici lumbales)
      • nerwy trzewne krzyżowe (łac. nervi splanchnici sacrales)
  • sploty układu autonomicznego (łac. plexus autonomici)
    • splot sercowy (łac. plexus cardiacus)
    • splot płucny (łac. plexus pulmonalis)
    • splot trzewny (łac. plexus celiacus)
    • splot międzykrezkowy (łac. plexus intermesentericus)
    • splot podbrzuszny górny (łac. plexus hypogastricus superior)
    • splot podbrzuszny dolny (łac. plexus hypogastricus inferior)

Fizjologia[edytuj | edytuj kod]

Układ współczulny powoduje następujące reakcje organizmu:

  • pobudzenie nadnerczy do produkcji adrenaliny,
  • wzmaga skurcz mięśni gładkich,
  • zahamowanie perystaltyki jelit,
  • rozszerzenie mięśni oskrzeli w płucach,
  • podwyższenie ciśnienia tętniczego krwi poprzez zwężenie naczyń krwionośnych mięśni gładkich przewodu pokarmowego (trzewnych),
  • rozkurcz mięśni gładkich naczyń skórnych (skóra ciepła i czerwona),
  • rozkurcz mięśni gładkich naczyń mięśni szkieletowych (szybsze zaopatrywani mięśni w tlen),
  • zwiększenie oporu obwodowego w naczyniach tętniczych,
  • zwiększenie wydzielania reniny,
  • zwiększa agregację płytek krwi (trombocytów),
  • rozkurcz mięśnia wypieracza moczu i jednoczesny skurcz mięśnia zwieracza cewki moczowej (trzymanie moczu),

Po zniknięciu zagrożenia, układ ten wyłącza się, a efekty jego pobudzenia są likwidowane przez układ przywspółczulny. W czasie dnia przeważa układ współczulny.

Transmittery[edytuj | edytuj kod]

Neurotransmiterem układu we włóknach przedzwojowych jest acetylocholina, która działa na receptory nikotynowe. W odpowiedzi włókna zazwojowe wydzielają noradrenalinę, a przy długotrwałym działaniu także adrenalinę, które z kolei działają na receptor adrenergiczny.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Red. J. Sokołowska-Pituchowa, Anatomia człowieka. Podręcznik dla studentów medycyny, Warszawa 1983, s. 462

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Adam Bochenek, Michał Reicher: Anatomia Człowieka. T. V. Warszawa: PZWL, 1989, s. 421-422. ISBN 83-200-1230-9.


Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.