Azotan wapnia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Azotan wapnia
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny Ca(NO3)2
Masa molowa 164,09 g/mol
Wygląd bezbarwne, krystaliczne ciało stałe
Minerały nitrokalcyt
Identyfikacja
Numer CAS 10124-37-5 (bezwodny)
13477-34-4 (tetrahydrat)
PubChem 24963[1]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Azotan wapnia (saletra wapniowa, saletra norweska), Ca(NO3)2nieorganiczny związek chemiczny z grupy azotanów (tzw. saletr), sól kwasu azotowego i wapnia.

Azotan wapnia występuje naturalnie w niewielkich ilościach jako minerał nitrokalcyt, Ca(NO
3
)
2
·4H
2
O
y[4]. Do celów przemysłowych otrzymuje się go m.in. w wyniku działania kwasu azotowego na wapień[4]:

2HNO3 + CaCO3 → Ca(NO3)2 + H2O + CO2

lub na fosforyty[4]:

Ca
3
(PO
4
)
2
+ 6HNO
3
+ 12H
2
O → 2H
3
PO
4
+ 3Ca(NO
3
)
2
·4H
2
O↓

Druga z metod została wdrożona do produkcji w norweskim mieście Odda w roku 1927. Syntetyczny azotan wapnia znany jest jako saletra norweska[4].

Azotan wapnia jest bezbarwnym, krystalicznym ciałem stałym. Jest silnie higroskopijny. Tworzy tetrahydrat, Ca(NO3)2·4H2O, który zaczyna tracić wodę krystalizacyjną powyżej 40 °C[2].

Azotan wapnia ma właściwości utleniające, w kontakcie z materiałami palnymi może spowodować zapłon. Działa drażniąco na oczy.

Zastosowanie[edytuj]

Saletra wapniowa jest używana głównie jako nawóz azotowy (zawiera 15,5% azotu). Dostarcza azot w formie azotanowej i rozpuszczalny w wodzie wapń, dwa życiowo ważne dla roślin elementy. Saletra wapniowa stosowana jest do nawożenia pogłównego w uprawach rolniczych i ogrodniczych prowadzonych na różnych typach gleb i w różnych warunkach klimatycznych. Ponieważ zarówno wapń, jak i azot są składnikami wykorzystywanymi przez rośliny, przy odpowiednim stosowaniu tego nawozu nie pozostają w strefie systemu korzeniowego żadne szkodliwe substancje, nie ma też groźby zasolenia składnikami balastowymi. Przy tym azot azotanowy aktywnie uczestniczy w pobieraniu towarzyszącego mu wapnia przez korzenie i w ten sposób sprzyja maksymalnemu zaopatrzeniu roślin w ten pierwiastek. Dzięki swojej higroskopijności saletra wapniowa szybko rozpuszcza się po zastosowaniu, np. w wyniku obecności mgły lub rosy. Saletra wapniowa rzadko powoduje oparzenia liści, nawet w warunkach wysokiej temperatury lub suszy.

Rzadko dokumentowane są przypadki chorób zawodowych polegających na zmianach skórnych w miejscu kontaktu z tym nawozem[5]. Niewłaściwie stosowany i przechowywany nawóz należy do jednej z głównych przyczyn zanieczyszczania wód powierzchniowych i gruntowych związkami azotu, powodującego eutrofizację.

Przypisy

  1. Azotan wapnia – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  2. a b c d CRC Handbook of Chemistry and Physics. Wyd. 88. Boca Raton: CRC Press, 2008, s. 4-55.
  3. a b Department of Chemistry, The University of Akron: Calcium nitrate (ang.). [dostęp 2012-02-23].
  4. a b c d Wolfgang Laue, Michael Thiemann, Erich Scheibler: Nitrates and Nitrites. W: Ullmann’s Encyclopedia of Chemical Industrial Chemistry. Wyd. 6. Weinheim: Viley-VCH, 2003, s. 10–13. DOI: 10.1002/14356007.a17_265. ISBN 9783527303854.
  5. Radosław Śpiewak: Przyczyny zawodowych chorób skóry u rolników inne niż środki ochrony roślin. W: Ryzyko Zdrowotne Stosowania Pestycydów – Problemy Teoretyczne i Praktyczne. Toś-Luty S. (red.). Lublin: Instytut Medycyny Wsi, 2001, s. 65-75.