Badian

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Badian
Badian: zdjęcie
Badian japoński
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd Austrobaileyales
Rodzina cytryńcowate
Rodzaj badian
Nazwa systematyczna
Illicium Linnaeus
Syst. Nat. ed. 10. 1042, 1050, 1370. 7 Jun 1759
Typ nomenklatoryczny
Illicium anisatum Linnaeus[2]
Synonimy

Badianifera O. Kuntze, Skimmi Adanson[2]

Badian (Illicium anisatum L.) – rodzaj roślin z rodziny cytryńcowatych Schisandraceae, dawniej w niektórych systemach wyodrębniany do monotypowej rodziny badianowatych (Illiciaceae). Obejmuje około 40 gatunków występujących głównie w Azji wschodniej i południowo-wschodniej. Kilka gatunków rośnie także w południowo-zachodniej Ameryce Północnej, w Ameryce Środkowej oraz w północno-wschodniej części Ameryki Południowej[3][4]. Badian właściwy i w mniejszym stopniu kilka innych gatunków uprawiane są jako rośliny lecznicze i przyprawowe. Z owoców i pędów destyluje się olejek anyżowy dodawany do likierów. Owoce jako przyprawa stosowane były zwłaszcza w kuchni holenderskiej. Kora i owoce badianu japońskiego używane są w Japonii i Korei jako kadzidło, a roślina sadzona jest przy świątyniach i na cmentarzach[5].

Morfologia[edytuj]

Owoce badianu właściwego
Pokrój
Zimozielone krzewy i niewysokie drzewa[5]. Pędy są nagie lub omszone za młodu. Młode pędy aromatyczne – zawierają komórki gromadzące żywice i olejki[4].
Liście
Naprzemianległe[5]. Zwykle skupione na końcach pędów i tu czasem pozornie okółkowe lub naprzeciwległe. Liście bez przylistków, ogonkowe, pojedyncze. Blaszka cienka lub skórzasta, całobrzega, często podwinięta nieco na brzegu. Żyłki przewodzące pierzaste[4].
Kwiaty
Drobne, pojedyncze lub skupione po kilka w kątach liści[5]. Wzniesione lub zwisające[3]. Listki okwiatu ułożone spiralnie, niezróżnicowane, żółte lub czerwone. Pręcików jest od 5 do 15, skupione są w pierścień (też wyrastają spiralnie) w szczytowej części osi kwiatu, która jest wyciągnięta i na której osadzone są wzniesione ku górze słupki ze szczelinowatym znamieniem. W każdym słupku znajduje się pojedynczy zalążek[5].
Owoce
Słupki podczas owocowania rozpościerają się na kształt gwiazdy. W każdej zalążni rozwija się pojedyncze nasiono zawierające drobny zalążek i duże, bogate w tłuszcze bielmo. Otwierające się wzdłuż brzusznego szwu dojrzałe owoce wyrzucają nasiona na odległość do kilku metrów[5].

Systematyka[edytuj]

Rodzaj zaliczany jest albo do monotypowej rodziny badianowatych (Illiciaceae) (system Reveala z 1999, system APG II z 2003) albo do obejmującej trzy rodzaje rodziny cytryńcowatych (system APG III z 2009 i APG IV z 2016).

Wykaz gatunków[6][7]

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-05-28].
  2. a b Illicium (ang.). Index Nominum Genericorum (ING). [dostęp 2009-05-30].
  3. a b Illicium Linnaeus. W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2016-07-07].
  4. a b c Nianhe Xia & Richard M. K. Saunders: Illiciaceae. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2016-07-07].
  5. a b c d e f Wielka encyklopedia przyrody. Rośliny kwiatowe. 1. Warszawa: Muza S.A., 1998, s. 48–49. ISBN 83-7079-778-4.
  6. Illicium. W: The Plant List. Version 1.1 [on-line]. [dostęp 2016-07-07].
  7. Cabomba (ang.). Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2009-05-30].