Barbara Kozłowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Barbara Kozłowska
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 1940
Tarnobrzeg
Data i miejsce śmierci 2008
Wrocław
Narodowość polska
Alma Mater PWSSP we Wrocławiu
Dziedzina sztuki environment, instalacja artystyczna, performance
Epoka sztuka konceptualna
Ważne dzieła

Linia graniczna, Ciągłe Spadanie, Interpretacja przestrzenna poezji strukturalnej

Barbara Kozłowska (ur. 1940, Tarnobrzeg, zm. 2008, Wrocław)[1] – artystka konceptualna, jedna z najważniejszych przedstawicielek awangardy wrocławskiej. Uczestniczka Sympozjum Plastycznego Wrocław '70 i założycielka galerii Babel. Znana z efemerycznych instalacji artystycznych, environment i performance[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jej rodzina pochodziła z Tarnobrzegu. Była córką Zygmunta Kozłowskiego, nadleśniczego Koronowa, który w czasie wojny zginął w obozie w Dachau. Po wojnie zamieszkała wraz z matką i siostrami we Wrocławiu[3].

W 1959 r. próbowała zdawać na architekturę, ostatecznie rozpoczęła studia na PWSSP na "malarstwie architektonicznym"[4]. W tym czasie poznała swojego przyszłego męża, Zbigniewa Makarewicza, który z powodu problemów mieszkaniowych zamieszkał z jej rodziną[3].

Z wykształcenia była malarką[1]. Po ukończeniu studiów w 1965 roku[4] pracowała w domu kultury "Pafawagu", tworząc m.in. kostiumy i scenografie. Często pracowała zespołowo, głównie z mężem Zbigniewem Makarewiczem. Ich ścieżki artystyczne rozeszły się po Sympozjum Plastycznym Wrocław '70[3].

Po stanie wojennym angażowała się w działania kultury niezależnej i realizowała swą twórczość przez drugi obieg[1].

Przyjaźniła się m.in. z Jerzym Ludwińskim, Stanisławem Dróżdżem, Richardem Demarco i Jerzym Rosołowiczem, z którym razem należała do Towarzystwa Astronomicznego[3].

Przez większość życia zmagała się z chorobami serca[3].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Między Stanisława Dróżdża w galerii Appendix2
Przykład "pojęciokształtów" Dróżdża, praca pt. Między
"Przeniesienie linii granicznej" na IV Biennale Form Przestrzennych "Zjazd Marzycieli", Elbląg 1971
Trwanie, model do projektu powstałego na Sympozjum Plastyczne Wrocław ’70
Interpretacja przestrzenna poezji strukturalnej Stanisława Dróżdża „Samotność”, 1970/2016, Park Popowicki we Wrocławiu

W swoich pracach próbowała łączyć różne dyscypliny: sztuki wizualne, architekturę, matematykę, astronomię, performance. Dużą część jej twórczości stanowiły oszczędne formalnie działania konceptualne, kompozycje przestrzenne i sytuacje artystyczne. Wykorzystując z pozoru banalne obiekty (plastikowe butelki, papierowe kartki), tworzyła instalacje o rozbudowanych znaczeniach. Potrafiła w nich konkretyzować wielkie, uniwersalne pojęcia przyrodnicze czy poetyckie, równocześnie zawierając kameralne, osobiste i intymne gesty[5]. Według Kozłowskiej, każde zjawisko dało się przedstawić jako obraz sztuki abstrakcyjnej. Mówiła:

Wszystko to możesz zobaczyć gdziekolwiek[3].

Była erudytką, otwartą na różnorodne dziedziny jak i opinie oraz twórczość innych ludzi i artystów. Pisała także wiele tekstów teoretycznych sztuki oraz tworzyła prace poetyckie[5]. W wykonawstwie swoich projektów była nieustępliwa i konsekwentna[3].

Ciągłe spadanie[edytuj | edytuj kod]

15 marca 1968 roku odbyła się akcja artystyczna "Ciągłe spadanie", którą współtworzyła razem z Zbigniewem Makarewiczem, Ernestem Niemczykiem, Wiesławem Rembielińskim i Ryszardem Zamorskim[6]. Dzięki wstawiennictwu Jana Chwałczyka, ówczesnego kierownika artystycznego BWA Wrocław, spektakl udało zorganizować się w Sali Romańskiej Muzeum Architektury. Akcja inspirowana była poematem Tadeusza Różewicza pt. "Spadanie". Składała się z elementów przestrzennych, dźwiękowych i świetlnych, a także angażowała publiczność przez rozmaite gry, np. rzucaniem pustymi ulotkami. Kozłowska była odpowiedzialna m.in. za opracowanie instalacji przestrzennych[3]. Akcja powtarzano przez kolejne dni i za każdym razem aranżowana była przez innego artystę zespołu. Cieszyła się dużą popularnością i zbiegła się z marcowymi protestami studenckimi 1968 roku. Być może również dlatego zyskała wydźwięk polityczny i została z dnia na dzień odwołana a instalacje zniknęły bez oficjalnego powodu.

Sympozjum Plastyczne Wrocław '70[edytuj | edytuj kod]

Sukces "Ciągłego spadania" zaowocował znajomością z Jerzym Ludwińskim i uczestnictwem w Sympozjum Plastycznym Wrocław '70. Kozłowska współorganizowała wydarzenie, odpowiadając za kontakt z artystami i negocjacje z Galerią Foksal.

Ostatnią wspólną pracą Kozłowskiej, Makarewicza i Niemczyka było, wystawione na Sympozjum, "Miasto-Kosmos", określane jako "interpretacja przestrzenna poezji" czy "kompozycja przestrzeni emocjonalnej". Później w swojej twórczości Kozłowska zwróciła się w stronę dalszej redukcji formalnej, co poróżniło ją artystycznie z Makarewiczem[3].

Artystka przyczyniła się także do popularyzacji twórczości Stanisława Dróżdża i jego poezji konkretnej, który prywatnie był bliskim znajomym jej i Makarewicza. Na Sympozjum stworzyła "Przestrzenną interpretację poezji strukturalnej" pokazującą pracę Dróżdża "Samotność". Składająca się z 45 betonowych bloków, gdzie każdy blok to uprzestrzenniona cyfra jeden, instalacja obrazuje samotność w tłumie[7][a]. Poza tym opracowała graficznie pierwszą wersję jego słynnych "Pojęciokształtów"[3].

Galeria Babel[edytuj | edytuj kod]

Pomimo problemów ze zdrowiem, zawałem serca i pobytem w sanatorium, Kozłowskiej udało się zainicjować powstanie niezależnej, niekomercyjnej Galerii Babel. Rozwinęła się z pracowni samej artystki, która od 1968 roku organizowała w niej spotkania i dyskusje. Galeria była miejscem otwartym, do której można było wejść z ulicy i coś do niej dodać lub coś z niej zabrać. W maju 1972 roku Kozłowska zakleiła szyby galerii białym papierem, na którym można było do woli pisać. W galerii organizowane były wystąpienia i spotkania, np. uczestników Studia Kompozycji Emocjonalnej. Powstające w niej dzieła nawiązujące do przestrzeni galeryjnej zaliczyć można do environments. Jak się później okazało, działalność galerii była kluczowa w krystalizacji polskiej sztuki pojęciowej[1].

Linia graniczna[edytuj | edytuj kod]

Przez większość swojego życia Kozłowska realizowała projekt "Linii granicznej". Artystka na różnych plażach świata tworzyła linię graniczną ze kolorowanych stożków piasku, po czym dokumentowała je fotograficznie. Linia w założeniu miała rozgraniczać całą kulę ziemską ze wschodu na zachód.

Projekt realizowany był od 1967 roku na plażach jeziora Bajkał, przez lata 70. na plaży w Łazach (wtedy oficjalnie zainicjowany[1]), na plenerze w Osiekach, na Malcie i Szkocji, dzięki znajomości ze szkockim artystą Richardem Demarco i jego wsparciu, oraz w Kalifornii czy Syberii[2].

Realizacje i projekty[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Instalacja zrealizowana została w Parku Popowickim wiele lat później, dopiero z okazji Europejskiej Stolicy Kultury 2016.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Wystawa prac Barbary Kozłowskiej Retrospektywa w Elblągu - News O.pl, O.pl Polski Portal Kultury [dostęp 2020-06-12] (pol.).
  2. a b MWW – Muzeum Współczesne Wrocław – Plan wystaw 2020, muzeumwspolczesne.pl [dostęp 2020-06-12].
  3. a b c d e f g h i j k Znana i nieznana. Rozmowa o Barbarze Kozłowskiej, SZUM, 31 lipca 2016 [dostęp 2020-06-12] (pol.).
  4. a b Barbara Kozłowska – Konteksty, www.contexts.com.pl [dostęp 2020-06-12].
  5. a b Redakcja, Wystawa Barbary Kozłowskiej w Fundacji Arton, Zwierciadlo.pl, 22 czerwca 2016 [dostęp 2020-06-12] (pol.).
  6. Ciągłe spadanie – rekonstrukcja akcji artystycznej z 1968 roku, wroclaw.pl [dostęp 2020-06-12] (pol.).
  7. Instalacja "Samotność" w Parku Popowickim, www.wroclaw2016.strefakultury.pl [dostęp 2020-06-12] (pol.).
  8. Informator IV Biennale Form Przestrzennych w Elblągu: Zjazd Marzycieli, 1971.