Beatrice Tinsley

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Beatrice Tinsley
Data i miejsce urodzenia 27 stycznia 1941
Chester
Data i miejsce śmierci 23 marca 1981
New Haven
Zawód, zajęcie astronom
Narodowość nowozelandzka
Alma Mater University of Canterbury; Uniwersytet Teksański w Austin
Uczelnia Uniwersytet Yale’a
Odznaczenia
Annie J. Cannon Award in Astronomy (1974)

Beatrice Muriel Hill Tinsley (ur. 27 stycznia 1941 w Chester, zm. 23 marca 1981 w New Haven) – urodzona w Wielkiej Brytanii nowozelandzka astronom i kosmolog, której badania przyczyniły się do zrozumienia ewolucji galaktyk[1].

Życiorys[2][edytuj | edytuj kod]

Tinsley urodziła się jako druga spośród trzech sióstr. Po II wojnie światowej wyemigrowała wraz z rodziną do Nowej Zelandii. Rodzina mieszkała najpierw w Christchurch, a następnie przez dłuższy czas w New Plymouth. Jej ojciec Edward Hill był duchownym i burmistrzem New Plymouth (1953–1956)[3]. Studiując w Christchurch, wyszła za mąż za fizyka i kolegę z klasy uniwersyteckiej, Briana Tinsleya. To uniemożliwiło jej podjęcie pracy w college’u, ponieważ jej mąż był już tam zatrudniony[4]. W 1963 przeniosła się do Stanów Zjednoczonych, do Dallas (w Teksasie), ale tam też doświadczała trudności: pracowała wtedy, gdy jej dzieci spały[4]. W 1974, po latach starań o równowagę w rodzinie, opuściła męża i dwoje adoptowanych dzieci[1], by móc objąć posadę profesora nadzwyczajnego na Uniwersytecie Yale’a. Pracowała tam aż do śmierci; zmarła z powodu raka w szpitalu tej uczelni w 1981. Jej prochy pochowano na cmentarzu na terenie kampusu[5].

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Tinsley uczęszczała do High School w New Plymouth, a następnie studiowała na Uniwersytecie w Canterbury, gdzie ukończyła studia magisterskie[6]. Tytuł magistra nauk ścisłych z wyróżnieniem z dziedziny fizyki uzyskała w 1961. Stopień doktora został jej przyznany przez Uniwersytet Teksański w Austin w 1966, za pracę dyplomową Ewolucja Galaktyk i jej znaczenie dla kosmologii[7][8].

Działalność zawodowa[edytuj | edytuj kod]

Tinsley dokonała pionierskich badań teoretycznych dotyczących wieku gwiazd w zależności od populacji gwiazdowych i ich wpływu na obserwowalne cechy galaktyk. Miała także udział w fundamentalnych analizach modeli wszechświata określających, czy wszechświat jest zamknięty czy otwarty. Jej modele galaktyk doprowadziły do sformułowania pierwszego przybliżenia, jak mogły wyglądać protogalaktyki[9].

W 1974 otrzymała nagrodę Annie J. Cannon Award in Astronomy Amerykańskiego Towarzystwa Astronomicznego w uznaniu jej prac nad ewolucją galaktyk[10].

W 1977 Tinsley, wraz z Richardem Larsonem z Uniwersytetu Yale’a, zorganizowała konferencję pt. „Ewolucja Galaktyk i Populacji Gwiezdnych”[11].

Wkrótce potem, w 1978, została pierwszą kobietą profesorem astronomii na Uniwersytecie Yale’a[12]. Jej ostatnia praca naukowa, przedłożona czasopismu „Astrophysical Journal” dziesięć dni przed jej śmiercią, została opublikowana pośmiertnie w listopadzie, bez korekty[13].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Mount Tinsley (widziana z Manapouri)

W 1986 Amerykańskie Towarzystwo Astronomiczne utworzyło nagrodę Beatrice M. Tinsley, która uznaje „wybitny wkład badawczy w dziedzinie astronomii lub astrofizyki, o wyjątkowo kreatywnym lub innowacyjnym charakterze”[14]. Jest to jedyna poważna nagroda przyznawana przez amerykańską społeczność naukową, która honoruje kobietę naukowca. Nagroda nie jest przyznawana z zastrzeżeniem określonego obywatelstwa kandydata lub kraju zamieszkania[14].

Nazwa asteroidy pasa głównego (3087) Beatrice Tinsley (odkrytej w 1981 w Mount John University Observatory) pochodzi od jej imienia[15].

Uniwersytet Teksański w Austin powołał do życia w 1989 Beatrice M. Tinsley Centennial Visiting Professorship. W 2007 dodatkowo ufundowano stypendia Tinsley Scholars, jako nagrody dla młodych badaczy[16].

W 2005 Teatr Circa w Wellington wystawił sztukę pt. Bright Star o życiu Beatrice Tinsley. Towarzystwo Astronomiczne Wellington zorganizowało pokazy nieba przez teleskop przy nabrzeżu przy Te Papa Museum[17].

W grudniu 2010 Komisja Geograficzna Nowej Zelandii nadała nazwę Mt Tinsley wzniesieniu w Górach Keplera w regionie Fiordland [18][19].

Królewskie Towarzystwo Astronomiczne Nowej Zelandii od 2012 organizuje Wykłady Beatrice Hill Tinsley[20].

W dniu 27 stycznia 2016, w 75. rocznicę jej urodzin, Google opublikowało Doodle, aby uhonorować jej pracę[21].

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b 5 facts you probably didn't know about one of the most original thinkers in astronomy, Beatrice Tinsley, „The Independent”, 26 stycznia 2016 [dostęp 2017-08-11] (ang.).
  2. From New Plymouth to new heights - Beatrice Tinsley's impact on astronomy, Stuff [dostęp 2017-08-11].
  3. Beatrice Tinsley Biography, „J. Renee Works”, 10 stycznia 2013 [dostęp 2017-08-11] (ang.).
  4. a b Paul Farrell, Beatrice Tinsley: 5 Fast Facts You Need to Know, „Heavy.com”, 26 stycznia 2016 [dostęp 2017-08-11] (ang.).
  5. Nicole Lawton: New Zealand's ultimate female scientist remembered for breaking glass ceiling (ang.). W: stuff [on-line]. 2017-04-13. [dostęp 2017-08-11].
  6. NZEDGE Legends – Beatrice Tinsley, Astronomer – Scientists, nzedge.com [dostęp 2017-08-11] (ang.).
  7. Beatrice Muriel Tinsley, geni_family_tree [dostęp 2017-08-11] (ang.).
  8. Marcia Bartusiak: Chasing Galaxies (ang.). W: Natural History Magazine [on-line]. [dostęp 2017-08-11].
  9. Beatrice M. Tinsley, Richard B. Larson, Stellar population explosions in proto-elliptical galaxies, „Monthly Notices of the Royal Astronomical Society”, 186 (3), 1979, s. 503–517, DOI10.1093/mnras/186.3.503, ISSN 0035-8711, Bibcode1979MNRAS.186..503T [dostęp 2017-08-11].
  10. Grants, Prizes, and Awards | American Astronomical Society, 2 października 2009 [dostęp 2017-05-11] [zarchiwizowane z adresu 2009-10-02].
  11. Margaret Grogan, The Work of Beatrice Tinsley, freepages.misc.rootsweb.ancestry.com [dostęp 2017-08-11].
  12. Margaret Grogan, Life of Beatrice Tinsley, freepages.misc.rootsweb.ancestry.com [dostęp 2017-05-11].
  13. B.M. Tinsley, Chemical evolution in the solar neighborhood. IV - Some revised general equations and a specific model, „Astrophysical Journal”, 250, 1981, s. 758–768, DOI10.1086/159425, ISSN 0004-637X, Bibcode1981ApJ...250..758T (ang.).c?
  14. a b Beatrice M. Tinsley Prize (ang.). American Astronomical Society. [dostęp 2017-08-11].
  15. (3087) Beatrice Tinsley w bazie Minor Planet Center (ang.)
  16. External Review 2009 (ang.). University of Texas at Austin Department of Astronomy/McDonald Observatory. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-06-08)].
  17. circa theatre [archives], 7 lutego 2006 [dostęp 2017-05-11] [zarchiwizowane z adresu 2006-02-07].
  18. Mount Pickering and Mount Tinsley, 15 grudnia 2009 [dostęp 2017-05-11] [zarchiwizowane z adresu 2009-12-15].
  19. Scot MacKay: Historian's mountainous goal reached (ang.). W: stuff [on-line]. 2011-01-19. [dostęp 2017-08-11].
  20. Beatrice Hill Tinsley Lectures [dostęp 2017-08-11].
  21. Beatrice Tinsley’s 75th Birthday, google.com [dostęp 2017-05-11] (ang.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Biografie[edytuj | edytuj kod]

Inne źródła[edytuj | edytuj kod]