Bitwa pod Alcácer-Quibir
 rycina przedstawiająca bitwę | |||
| Czas |
4 sierpnia 1578 | ||
|---|---|---|---|
| Miejsce |
niedaleko Al-Kasr al-Kabir | ||
| Terytorium | |||
| Wynik |
zwycięstwo wojsk marokańskich | ||
| Strony konfliktu | |||
| |||
| Dowódcy | |||
| |||
| Siły | |||
| |||
Położenie na mapie Maroka  | |||
| 35°01′00,1200″N 5°54′00,0000″W/35,016700 -5,900000 | |||
Bitwa pod Alcácer-Quibir (Alcazarquivir, Al-Kasr al-Kabir) – bitwa trzech króli, która miała miejsce 4 sierpnia 1578 roku pomiędzy koalicją króla Portugalii Sebastiana i pretendenta do marokańskiego tronu w Fezie Abu Abdullaha Muhammada II a ówczesnym władcą Fezu i całego Maroka – sułtanem Abu Marwanem Abd al-Malikiem I z dynastii Saadytów.
Geneza konfliktu
[edytuj | edytuj kod]W 1568 roku Sebastian I objął samodzielne rządy w Portugalii. Od najmłodszych lat był przekonany o swojej misji przesłanej od Boga[1.1]. Jego głównym celem było zorganizowanie krucjaty przeciwko niewiernym[2.1]. Sebastian po pierwszej wyprawie do Maroka (1574) uznał się za jej zwycięzce oraz wrócił do Portugalii, by zaplanować następną krucjatę[3.1].
W 1576 roku sułtana Maroka – Abu Abdullah Muhammad II został obalony przez pretendenta do tronu – Abu Marwana Abd al-Malika I, który miał wsparcie osmańskie[3.2]. Obalony sułtan uciekł do Hiszpanii, gdzie wnioskował o wsparcie, jednak król Hiszpanii – Filip II nie chciał angażować się w konflikty w Afryce. Po wiadomości o planowanej krucjacie przeciwko Maroku, Muhammad poprosił władcę Portugalii o pomoc, na co Sebastian wyraził zgodę[3.3]. Władca Portugalii chciał w ten sposób uzyskać pretekst do ataku na Maroko, co później umożliwiałoby podporządkowanie sobie tych terenów[3.4].
Przebieg bitwy
[edytuj | edytuj kod]Cała ekspedycja Portugalii liczyła 14 tysięcy piechoty i 2 tysiące kawalerii, w tym 3 tysiące Niemców pod dowództwem Marcina z Burgundii, 2 tysiące Hiszpanów i 600 wojsk papieskich[3.5]. Pomimo sprzeciwu Hiszpanii, 28 czerwca 1578 roku wojska portugalskie na czele z królem wyruszyły z portu w Lagos do Maroka. Parę dni później dotarli do miejsca położonego pomiędzy Tangerem a Asilą. Sebastian, zostawiając część ekspedycji, wypłynął flotą 5 galeasów i 4 galer do Tangeru po obalonego sułtana[3.6]. 12 lipca ekspedycja dotarła do Asili w celu uzupełnienia zapasów[3.7].
Po wylądowaniu ekspedycji, sułtan Maroka wrócił do Marrakeszu i ogłosił dżihad przeciwko chrześcijanom. Nakazał mobilizację wszystkich mężczyzn zdolnych do walki. Następnie podjął próbę porozumienia się z Sebastianem, obiecując mu oddanie jednego dowolnego miasta portowego oraz odstąpienie dziesięciu mil terytorium wokół każdej portugalskiej twierdzy. Propozycja została odrzucona przez Sebastiana, w zamian złożył kontrofertę, w której żądał oddania ziem Tetuanu, Larache i Agadiru, na co nie wyraził zgody sułtan[3.8].
Wojska Sebastiana wyruszyły z Asili 29 lipca, skąd następnego dnia dotarli do El-Menary. W szeregach ekspedycji panował chaos, duża ilość armii była niezdyscyplinowana i niewytrenowana, brakowało wykwalifikowanych żołnierzy, a dowodzący armią nie wykazywali zdolności bojowych[3.9]. 2 sierpnia wymęczona wyprawa dotarła do rzeki Mekhazen. Sebastian zadecydował o przeprawieniu się przez bród rzeki, oddalony okoły 3 mile od miejsca postoju armii. Okazało się, że bród był za wąski dla tak dużej armii, więc przeprawa trwała cały dzień, a do pomocy trzeba było użyć saperów[3.10].
Sułtan Maroka objął swoimi armiami korzystną pozycję, około 12 mil za Alcácer-Quibir. Wojska Maroka liczyły razem około 44 tysiące ludzi – w tym około 25 tysięcy jeźdźców konnych[3.11].
Bitwa rozegrała się 4 sierpnia 1578 roku[3.12]. W początkowych fazach bitwy umarł władca sułtan Maroka – Abu Marwan Abd al-Malik I z powodu choroby[3.13]. Następnie zginął pretendent do tronu wspierany przez Portugalię – Abu Abdullah Muhammad II poprzez utonięcie[3.14]. Władca Portugalii również zginął podczas walk, a bitwę ostatecznie wojska Maroka[3.15][3.14].
Skutki wojny
[edytuj | edytuj kod]Śmierć Sebastiana zapoczątkowała kryzys sukcesyjny w Portugalii. Po jego śmierci władzę przejął Henryk I Kardynał, który umarł dwa lata później. To otworzyło możliwości hiszpańskim Habsburgom, którzy następnie zajęli Portugalię, tworząc tzw. Unię Iberyjską[2.2]. Wydatki na wyprawę do Maroka postawiły gospodarkę Portugalii w kryzysie. Wiele ze środków pozyskanych na cel krucjaty były pożyczką, a na dodatek następca Sebastiana musiał opłacić okup wynoszący 5000 cruzados za jednego szlachcica pojmanego w bitwie, co ustanowiło kwotę 400 tysięcy cruzados za 80 jeńców[1.2]. Wielu Portugalczyków nie uwierzyło w śmierć króla Sebastiana, co dało podstawy do powstania mesjanistycznego ruchu sebastianizmu[1.3].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- Anthony Disney: A History Of Portugal And The Portuguese Empire. 2009. ISBN 978-0-521-84318-8.
- Stanley George Payne: A history of Spain and Portugal. 1973. ISBN 0-299-06270-8.
- Edward William Bovill: The Battle of Alcazar; an account of the defeat of Don Sebastian of Portugal at El-Ksar el-Kebir. Londyn: Batchworth Press, 1952. LCCN 53007377.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Edward William Bovill: The Battle of Alcazar; an account of the defeat of Don Sebastian of Portugal at El-Ksar el-Kebir. Londyn: Batchworth Press, 1952. LCCN 53007377.
- Anthony Disney: A History Of Portugal And The Portuguese Empire. 2009. ISBN 978-0-521-84318-8.
- Stanley George Payne: A history of Spain and Portugal. 1973. ISBN 0-299-06270-8.