Bitwa pod Lubrzem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bitwa pod Lubrzem
II wojna północna
potop szwedzki
Czas 28 sierpnia lub 10 września 1656[1]
Miejsce Lubrze
Terytorium Wielkopolska
Przyczyna próba opanowania basenu Morza Bałtyckiego przez Szwedów
Wynik zwycięstwo wojsk koronnych
Strony konfliktu
Rzeczpospolita Obojga Narodów Szwecja
Dowódcy
płk Andrzej Karol Grudziński gen. † Jan Wejhard Wrzesowicz
Siły
ok. 200–500 ok. 800–2000
Straty
nieznane, ale bardzo małe ok. 500–800 zabitych
Potop szwedzki

UjścieSobotaPiątekŻarnówNowy DwórKraków (1)WojniczKościanJasna GóraKrosnoGołąbJarosławNiskoKozieniceWarkaKłeckoKcyniaWarszawa (1)TykocinWarszawa (2)ŁowiczLubrzeProstkiFilipówChojniceSkałatWarszawa (3)MagierówCzarny OstrówKraków (2)ToruńSzkudy

II wojna północna

Ujście - Sobota - Piątek - Żarnów - Nowy Dwór - Kraków (1655) - Wojnicz - Kościan (1655) - Jasna Góra - Krosno - Gołąb - Jarosław - Nisko - Kozienice - Warka - Kłecko - Kcynia - Warszawa (1) - Tykocin - Warszawa (2) - Łowicz - Lubrz - Prostki - Filipów - Chojnice - Warszawa (3) - Magierów - Czarny Ostrów - Skałat - Ängelholm - Kraków (1657) - Genevadsbro - Mön - Hjärtum - Kattarp - Frederiksodde - Tybrindvig - Toruń - Sund - Koldynga (oblężenie) - Koldynga (bitwa) - Szkudy - Głowa - Nyborg

Bitwa pod Lubrzem – starcie pomiędzy wojskami Rzeczypospolitej Obojga Narodów a szwedzko-niemieckimi w czasie potopu szwedzkiego 28 sierpnia (lub 10 września) 1656 zakończone zwycięstwem sił Rzeczypospolitej.

Sytuacja przed bitwą[edytuj]

Wojska szwedzko-brandenbursko-saskie pod dowództwem gen. Jana Wejharda Wrzesowicza maszerowały jako odsiecz dla załogi oblężonego przez Polaków Kalisza. Oddział ten (w sile 800–2000 ludzi) rozbił obóz pod miejscowością Lubrze, w pobliżu Śremu i Środy. W rejonie tym przebywał niewielki (200–500 osobowy) oddział polski płk. Andrzeja Karola Grudzińskiego, który prowadził walkę podjazdową. Dowódca dowiedział się o nieprzyjacielu od okolicznych chłopów i postanowił dokonać nocnego ataku na jego obozowisko.

Bitwa[edytuj]

W nocy 28 sierpnia Polacy podeszli pod obóz i zlikwidowali 60-osobową straż nocną, przypuszczając następnie główny atak. Zupełnie zaskoczeni Szwedzi i Brandenburczycy stawili minimalny opór i rozpoczęli bezładną ucieczkę do Lubrza oraz na oślep – przez strumień w pola. Spowodowało to, że ustępujący wrogowi liczebnością polscy żołnierze zadali mu dodatkowo podczas tego niekontrolowanego odwrotu znaczne straty. Do niewoli dostał się dowodzący Niemcami pułkownik ze swoim trębaczem, a próbujący uciekać przez pola gen. Wrzesowicz został zabity przez grupę chłopów, którzy nie pozwolili pogrzebać później jego ciała przez kilka dni.

Skutki[edytuj]

W wyniku starcia odsiecz dla załogi Kalisza została całkowicie rozbita i przepędzona. W czasie bitwy zginęło kilkunastu wysokich rangą oficerów i urzędników szwedzkich oraz niemieckich. Poinformowany o klęsce elektor Fryderyk Wilhelm I nakazał odwrót do Torunia innemu oddziałowi, który szedł na Kalisz od północy. Poważniejsze siły nieprzyjacielskie nie dotarły już pod miasto, w wyniku czego garnizon Kalisza poddał się Polakom 8 listopada.

Lista ważniejszych Szwedów i Niemców poległych w bitwie[edytuj]

Szwedzi[edytuj]

  • gen. mjr Jan Wejhard Wrzesowicz – dowódca sił szwedzko-niemieckich
  • rtm. Weinland – z pułku Nachtigalla
  • mjr Frederick Gros (lub Gross) – oficer z regimentu gen. Walcha
  • mjr Moritz – oficer z regimentu gen. Walcha
  • mjr Teyech – oficer z regimentu gen. Walcha.
  • Kasper Fruchtland – audytor poznański

Brandenburczycy[edytuj]

  • płk. N/N – p.o. gen. mjr. de Kanneberg
  • rtm. Bretlar
  • rtm. Peter Saks – z pułku gen. Dörflinga
  • rtm. Schwende – baron z pułku młodszego hrabiego de Wilgenstain
  • mjr Andreas Pauli – z pułku Pfuhla
  • Godfryd Weiter – komisarz elektora

Sasi[edytuj]

  • mjr Peter – z pułku księcia saskiego (przyp. chodzi o Jana Jerzego I)
  • mjr Johann Otto de Walh – z pułku księcia saskiego
  • mjr Heider – z pułku księcia saskiego

Przypisy

  1. Sierpień podaje Rudawski, wrzesień Noyers.

Bibliografia[edytuj]

  1. Gordon Patrick, Diary of General Patrick Gordon of Auchleuchries 1635–1699, t. 1, Aberdeen 2009.
  2. des Noyers, Pierre, Lettres de Pierre Des Noyers secrétaire de la reine de Pologne Marie-Louise de Gonzague ... pour servir a l’histoire de Pologne et de Suède de 1655 a 1659, Berlin 1859.
  3. Rudawski Wawrzyniec Jan, Historja Polska od śmierci Władysława IV aż do pokoju Oliwskiego, czyli dzieje panowania Jana Kazimierza od 1648 do 1660 r., t. 2, Petersburg – Mohylew 1855.
  4. Twardowski Samuel, Woyna domowa z-Kozaki i Tatary, Moskwą, potem Szwedami, i z Węgry, Kalisz 1681.