Bogusław Szwacz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bogusław Kazimierz Szwacz
Imię i nazwisko Bogusław Szwacz
Data i miejsce urodzenia 27 marca 1912
Leżajsk
Data i miejsce śmierci 24 lutego 2009
Warszawa
Narodowość Polska
Dziedzina sztuki malarstwo, poezja, rzeźba
Epoka Ars-Horme, Informel, Kubizm, Abstrakcjonizm
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal 10-lecia Polski Ludowej
Strona internetowa

Bogusław Kazimierz Szwacz (ur. 27 marca 1912 w Leżajsku, zm. 24 lutego 2009 w Warszawie) – polski artysta plastyk, malarz, rzeźbiarz, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Okrzyknięty jednym z najważniejszych powojennych polskich artystów[1]. Od 1924 roku był uczniem słynnego Liceum Krzemienieckiego, w którym rozwijał swój talent artystyczny uczęszczając na dodatkowe lekcje malarstwa u Władysława Galimskiego oraz Stanisława Sheybala. W 1930 roku rozpoczął studia na krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych. Nauki pobierał m.in. w pracowni prof. Ignacego Pieńkowskiego, Władysława Jarockiego, Karola Frycza, Jana Hoplińskiego, Teodora Axentowicza i Xawerego Dunikowskiego.

Studia ukończył z wyróżnieniem w roku 1937 oraz otrzymał prawo do nieograniczonego korzystania z pracowni artystycznej w ramach stypendium rektora. W czasie studiów przeszedł wyszkolenie w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie. Podczas II wojny światowej jako oficer sztabowy i dowódca baterii przeciwczołgowej brał udział w walkach toczących się w okolicach Krakowa oraz we Lwowie, m.in. w obronie Lwowa, w którym mieszkał. Po kapitulacji, w 1940 roku przedostał się do Kowla, a następnie do Krakowa. Po wyzwoleniu przez krótki okres mieszkał w Tyńcu, w którym stworzył cykl pejzażowych akwarel.

Po wojnie włączył się w organizowanie życia artystycznego. Wstąpił do Związku Polskich Artystów Plastyków w Krakowie, a wraz z m.in. Tadeuszem Kantorem i J. Nowosielskim zawiązał Grupę „Młodych Plastyków”, z którą zorganizował głośną wystawę malarstwa nowoczesnego – Wystawę Grupy Młodych Plastyków w salach Pałacu Sztuki w październiku 1946 roku. Grupa ta złączyła się w następnych latach z Grupą Krakowską, której członkiem został Szwacz. W roku 1946 został wykładowcą na macierzystej uczelni. W latach 1945–1948 był członkiem PPR, od 1948 roku należał do PZPR[2].

Ars-Hormegryf Mozartowski, 1976r. (olej, tempera), 177x135 cm
Koncert przy pomniku Chopina w Warszawie, 1965 r., (olej, płótno)

W 1947 roku jako stypendysta Ministerstwa Kultury i Sztuki wyjechał na rok do Francji. Podczas pobytu w Paryżu nawiązał liczne kontakty z awangardowymi artystami i twórcami, między innymi Légerem, Édouardem Pignon, Hartungiem, Bazainem, Estèvem i Noëlem Arnaude, który był sekretarzem redakcji pisma wydawanego przez wpływową grupę artystów „Le Surréalisme Révolutionnaire” (Revue bimestrielle publié par le Bureau International du Surréalisme – Révolutionnaire). Arnaud pod wrażeniem osoby Szwacza powołał go na współzałożyciela tej grupy artystów oraz na członka korespondenta tegoż pisma. Wraz z paryską grupą brał udział w wystawie w galerii René Breteau oraz w III-im „Salon des Réalites Nouvelles” w 1948 roku.

Po powrocie do kraju zamieszkał w Warszawie i został wykładowcą w PWSSP, przekształconej w 1950 roku w Akademię Sztuk Pięknych.

Wstąpił do Klubu Młodych Artystów i Naukowców, uczestniczył w Wystawach Sztuki Nowoczesnej (1948, 1949, 1957, 1959) oraz w prawie wszystkich oficjalnych wystawach prezentujących malarstwo socrealistyczne. Ze stanowiska profesorskiego odszedł na emeryturę w 1982 roku, poświęcając się poezji i doskonaleniu autorskiej idei sztuki – Ars Horme. Miłośnik muzyki klasycznej, astronomii, fizyki. Grał na skrzypcach i tworzył proste kompozycje smyczkowe.

W 2005 został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski[3]. Wcześniej był odznaczony m.in.: Złotym Krzyżem Zasługi i Medalem 10-lecia Polski Ludowej[2].

Spoczywa na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera E (20/7)).

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Z malarstwa realistycznego eksperymentował z kubizmem, a następnie zaczął tworzyć w stylu informel. Po 1955 roku porzucił malarstwo figuratywne i zajął się abstrakcją, powstała wówczas jego autorska koncepcja Ars-Horme, czyli „Sztuki Poruszania Wyobraźni” i począwszy od 1956 tworzył zgodnie z jej zasadami. Założenia Ars-Horme przedstawił w formie manifestu artystycznego w 1977 roku podczas pleneru w Osiekach. Autorskie kompozycje powstałe w stylu Ars-Horme nazywane są ars-hormegryfami i ars-hormegramami.

Tworzył akwarele, grafiki, reliefy, obrazy olejne, gwasze.

W latach 60. XX w. wystawiał w warszawskiej Galerii Krzywe Koło, brał udział w I Biennale Form Przestrzennych w Elblągu (1965), gdzie w przestrzeni miejskiej znajdują się stworzone przez niego rzeźby. W wolnym czasie tworzył sonety, których liczbę szacuje się na około 4000. Część z nich ukazała się w 1988 w dwóch tomikach.

Brał udział w wielu zagranicznych wystawach, m.in. w Czechach, Słowenii, Serbii, Norwegii, Szwajcarii, Niemczech, Hiszpanii, Turkmenistanie, Francji.

W latach 40. oraz w latach 70. XX w. jego prace prezentowane były na wystawach prezentujących współczesne malarstwo polskie w Nowym Jorku, Chicago i Waszyngtonie.

Wystawy[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dominik Kuryłek, Kalendarz kulturalny - Magiczny Kraków, www.krakow.pl [dostęp 2018-01-22] (pol.).
  2. a b Kto jest kim w Polsce 1984. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1984, s. 966. ISBN 83-223-2073-6.
  3. Monitor Polski Nr 43. Poz. 584 i 585. 585. Rej. 25/2005..

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Grażyna Wielicka, Bogusław Szwacz. Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie, Warszawa 1996. ISBN 83-90531-6-3
  • Marek Świca, I Wystawa Sztuki Nowoczesnej – pięćdziesiąt lat później. Starmach Gallery, Kraków 1998. ​ISBN 83-906073-6-0
  • Józef Chrobak, Bogusław Szwacz, Malarstwo 1946–1956. CRICOTEKA, Kraków 2004. ​ISBN 89-920117-0-8
  • Józef Chrobak, Marek Wilk, Grupa Krakowska. CRICOTEKA, Kraków 2008. ​ISBN 978-83-61213-48-2
  • Dominik Kuryłek, Galeria Żywa. Bogusław Szwacz. Muzeum Narodowe w Krakowie, Kraków 2012. ​ISBN 978-83-7581-085-1

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]