Centralne Biuro Komunistów Polskich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Centralne Biuro Komunistów Polskich (Центральное бюро польских коммунистов) – ośrodek komunistów polskich w ZSRR, powołany przez Sekretariat KC WKP(b) w celu przejęcia władzy w Polsce, działający pomiędzy styczniem a sierpniem 1944. Struktura tajna, afiliowana przy Komitecie Centralnym Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (bolszewików) (WKP(b)).

Powstanie[edytuj]

Centralne Biuro Komunistów Polskich powstało na przełomie stycznia i lutego 1944 na mocy decyzji Sekretariatu Centralnego Komitetu Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (bolszewików) w celu przejęcia władzy w Polsce[1]. Za datę powołania uważa się 10 stycznia 1944, kiedy to wydano dokument programowy Biura. Organizatorzy CBKP przyznali sobie sami funkcję nadrzędną nad PPR. CBKP było strukturą tajną, a jego skład personalny był utajniony nawet wobec poinformowanych o samym fakcie jego istnienia. O jego istnieniu władze PPR dowiedziały się w początkach sierpnia 1944 w Lublinie, zaś sekretarz generalny PPR Władysław Gomułka 18 lipca 1944 w Warszawie, z pierwszej depeszy otrzymanej przez PPR od CBKP poprzedniego dnia[2].

Kierownictwo CBKP[edytuj]

Podział funkcji kierownictwa[edytuj]

Pracami Biura faktycznie kierował Berman. Ta siódemka była aprobowana przez Kreml i posiadała znaczny wpływ na komunistów, jak i na wojska Berlinga w Związku Radzieckim oraz w kraju. Zawadzki jako przewodniczący miał prowadzić zasadnicze rozmowy z przedstawicielami rządu radzieckiego i KC partii bolszewickiej. Wspólnie ze Świerczewskim miał czuwać nad aparatem politycznym wojska i zajmować się sprawami rozbudowy Korpusu. Wasilewska była odpowiedzialna za działalność Związku Patriotów Polskich. Sprawy krajowe należały do Bermana, który z Radkiewiczem kierował sprawami Biura. Minc opracowywał projekt przyszłej polityki, społeczno-gospodarczej w Polsce. Sprawy propagandy podlegały Wierbłowskiemu.

Działalność[edytuj]

CBKP wobec zaniechania koncepcji PKN postanowiło upolityczniać stopniowo Zarząd Główny Związku Patriotów i całej organizacji. Wpływało również na sprawy krajowe i posunięcia PPR i podległej jej Krajowej Rady Narodowej. Centralne Biuro miało wewnętrzne obawy, czy PPR nie ulega 'sekciarskim błędom'. Zalecało Gomułce złagodzenie zbyt ostrych sformułowań w sprawie nacjonalizacji przemysłu. Biuro obawiało się, że rozbudowa terenowych rad narodowych będzie przyjęta przez Polaków jako próba sowietyzacji. Biuro kierowało obsadą stanowisk w ZPP, I Korpusie Armii Polskiej w ZSRR, następnie Armii Polskiej w ZSRR. Prowadziło poszukiwania i ewidencję komunistów polskich w ZSRR, powołało Polski Sztab Partyzancki, współdecydowało o składzie Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego i treści manifestu. Uznawało program PPR i KRN za zbyt radykalny. W sierpniu 1944 członkowie Biura stworzyli większość w utworzonym wówczas, również tajnym, Biurze Politycznym PPR. Do BP PPR weszli wówczas: Władysław Gomułka, Bolesław Bierut, Jakub Berman, Hilary Minc i Aleksander Zawadzki (trzej ostatni ze składu CBKP)[3]. W sierpniu 1944 na miejsce CBKP powołano przedstawicielstwo KC PPR w Moskwie, które funkcjonowało do 1948[4]. W 1948 grupa wywodząca się z CBKP usunęła ze stanowiska sekretarza generalnego PPR Władysława Gomułkę, faktycznie przejmując władzę w partii.

Przypisy

  1. Leszek Wojtowicz: Centralne Biuro Komunistów Polskich w ZSRR. W: Encyklopedia „Białych Plam”. T. XIX. Radom: Polskie Wydawnictwo Encyklopedyczne, 2005, s. 37-38. ISBN 838986228X.
  2. Marek Łatyński, Nie paść na kolana.Szkice o opozycji w latach czterdziestych, London 1985, Wyd. Polonia Book Fund, ​ISBN 0-902352-36-9​, wyd. II rozszerzone, Wrocław 2002, Wyd. Towarzystwo Przyjaciół Ossolineum, ​ISBN 83-7095-056-6​, s. 95-98
  3. Marek Łatyński, Nie paść na kolana.Szkice o opozycji w latach czterdziestych, London 1985, Wyd. Polonia Book Fund, ​ISBN 0-902352-36-9​, wyd. II rozszerzone, Wrocław 2002, Wyd. Towarzystwo Przyjaciół Ossolineum, ​ISBN 83-7095-056-6​ s. 95-98
  4. http://www.sztetl.org.pl/pl/term/699,centralne-biuro-komunistow-polski-w-zsrr-cbkp-/

Bibliografia[edytuj]

  • Słownik historii Polski. Wyd. VI. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1973, s. 52.
  • 100 lat polskiego ruchu robotniczego. Warszawa: Książka i Wiedza, 1978, s. 214.
  • Antoni Czubiński: Najnowsze dzieje Polski 1914-1983. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987, s. 306-310. ISBN 83-01-06137-5.
  • Leszek Wojtowicz: Centralne Biuro Komunistów Polskich w ZSRR. W: Encyklopedia „Białych Plam”. T. XIX. Radom: Polskie Wydawnictwo Encyklopedyczne, 2005, s. 37-38. ISBN 838986228X.