Cmentarz Żołnierzy Armii Radzieckiej w Braniewie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cmentarz Żołnierzy Armii Radzieckiej w Braniewie
Ilustracja
Obelisk na cmentarzu
Państwo  Polska
Miejscowość POL Braniewo COA.svg Braniewo
Adres ul. Elbląska
Typ cmentarza wojenny
Stan cmentarza nieczynny
Powierzchnia cmentarza 6,5 ha
Liczba pochówków 31 237
Data otwarcia 1945–1957
Data ostatniego pochówku 27 sierpień 2021 3 lotników odnalezionych przez poszukiwaczy z programu Misja Skarb
Architekt artysta plastyk Bolesław Marszal
Położenie na mapie Braniewa
Mapa konturowa Braniewa, blisko lewej krawiędzi nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Cmentarz Żołnierzy Armii Radzieckiej w Braniewie”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry znajduje się punkt z opisem „Cmentarz Żołnierzy Armii Radzieckiej w Braniewie”
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa konturowa województwa warmińsko-mazurskiego, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Cmentarz Żołnierzy Armii Radzieckiej w Braniewie”
Położenie na mapie powiatu braniewskiego
Mapa konturowa powiatu braniewskiego, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Cmentarz Żołnierzy Armii Radzieckiej w Braniewie”
Ziemia54°22′16″N 19°47′44″E/54,371111 19,795556

Cmentarz Żołnierzy Armii Radzieckiej w Braniewie – największa w Europie[1][2] wojenna nekropolia żołnierzy radzieckich poległych lub zmarłych w wyniku ran i chorób odniesionych w czasie II wojny światowej. Położona jest w Braniewie przy ulicy Elbląskiej.

Operacja wschodniopruska Armii Czerwonej[edytuj | edytuj kod]

W systemie obronnym Prus Wschodnich Braniewo było jednym z ważniejszych punktów strategicznych. Miasto i powiat wchodziły w skład tzw. trójkąta lidzbarskiego, ciągnącego się wzdłuż linii prowadzącej do Zalewu Wiślanego. Samo Braniewo, leżące na ważnym szlaku komunikacyjnym łączącym Elbląg z Królewcem, posiadało znaczący garnizon wojskowy, m.in. stacjonowały tu oddziały piechoty i wojska pancerne. Zwycięstwo w zaciętych walkach w okresie styczeń – marzec 1945 wojska radzieckie okupiły znacznymi ofiarami. W samym tylko rejonie MamonowaTolkmickaFromborka – Braniewa poległo 20 926 żołnierzy radzieckich[3].

Historia cmentarza[edytuj | edytuj kod]

Cmentarz powstawał w latach 1945–1957, skrywa prochy 31 237 żołnierzy radzieckich 2 Frontu Białoruskiego oraz 3 Frontu Białoruskiego, którzy polegli w Prusach Wschodnich w II wojnie światowej. Jest to cmentarz, na którym pochowano największą w Europie liczbę żołnierzy armii radzieckich, poległych w zimie 1945 r. na brzegach Zalewu Wiślanego, w Pasłęku, Elblągu, Górowie Iławeckim, Kętrzynie, Barczewie, Reszlu, Nidzicy. Żołnierzy pochowano w 250[a][4] zbiorowych mogiłach i 20 indywidualnych. Wśród pochowanych 4054 żołnierzy to osoby o ustalonej tożsamości. Większość kwater jest bezimienna[5].

Ostatnie pogrzeby na cmentarzu miały miejsce:

  • 20 lutego 2009 r. na cmentarzu został pochowany radziecki żołnierz, którego szczątki znaleziono na poligonie wojskowym w Braniewie. Pogrzeb odbył się z udziałem dwóch duchownych obrządku prawosławnego[6].
  • 27 sierpnia 2021 r. na cmentarzu odbył się pochówek szczątków trzech lotników radzieckich zestrzelonych 4 km na południe od Braniewa 8 marca 1945 r. Wrak wraz ze szczątkami został odnaleziony przez polskich poszukiwaczy wiosną 2020 r.[7]

Co roku, w niedzielę przypadającą w pobliżu 9 maja, odbywają się na cmentarzu uroczystości upamiętniające poległych żołnierzy. W uroczystościach uczestniczą władze polskie i obwodu kaliningradzkiego. Tradycją stał się od 2010 r. zjazd rosyjskich motocyklistów do Braniewa na tę uroczystość, którym przewodzi gubernator obwodu kaliningradzkiego Nikołaj Cukanow. W trakcie wspólnych uroczystości składane są wieńce i odprawione modlitwy ekumeniczne[8].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Cmentarz zbudowany jest na planie prostokąta; zajmuje 6,5 ha powierzchni. Żołnierzy pochowano w wytyczonych 250 (albo 750 – patrz uwaga a. i przypis[4]) mogiłach zbiorowych, w kształcie jednakowych prostokątów. Mogił indywidualnych jest 20, są one usytuowane obok akcentu centralnego. Mogiły obramowano betonem i każdą z nich oznaczono tablicą z gwiazdą. Budowę cmentarza zakończono w 1968 r. – w tym też czasie wzniesiono akcent plastyczny w formie obelisku z piaskowca, posadowionego na niewielkim podwyższeniu obudowanym kamieniem oraz z wkomponowanymi na narożach dwiema rzeźbami, przedstawiającymi grupę żołnierzy. Przy wejściu na cmentarz umieszczona została tablica zawierająca informację o poległych i miejscach stoczonych bitew. Autorem projektu jest artysta plastyk Bolesław Marszal[4].

Dojazd[edytuj | edytuj kod]

Pomnik przy drodze wojewódzkiej nr 504 Braniewo – Elbląg

Cmentarz znajduje się przy wjeździe do Braniewa, przy ul. Elbląskiej, przy drodze wojewódzkiej nr 504: Elbląg – Frombork – Braniewo.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Według źródła Groby Żołnierzy Armii Radzieckiej poległych w Polsce w II Wojnie Światowej jest tam 750 zbiorowych mogił.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]