Tolkmicko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tolkmicko
Tolkmicko
Herb
Herb Tolkmicka
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Powiat elbląski
Gmina Tolkmicko
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie ok. 1296
Burmistrz Andrzej Lemanowicz
Powierzchnia 2,29[1] km²
Wysokość 4 m n.p.m.
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

2 731[2]
1 192,6 os./km²
Strefa numeracyjna
+48 55
Kod pocztowy 82-340
Tablice rejestracyjne NEB
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Tolkmicko
Tolkmicko
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Tolkmicko
Tolkmicko
Ziemia54°19′12,79″N 19°31′38,33″E/54,320219 19,527314
TERC
(TERYT)
6283504094
Urząd miejski
Plac Wolności 3
82-340 Tolkmicko
Strona internetowa

Tolkmicko (niem. Tolkemit) – miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie elbląskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Tolkmicko, położone nad Zalewem Wiślanym.

Ośrodek usługowy i turystyczno-wypoczynkowy. Przemysł spożywczy (rybny, przetwórstwo owoców i warzyw). Port morski.

W latach 1975–1998 w woj. elbląskim.

Historia[edytuj]

Tolkmicko w 1750 roku

Najstarsze wzmianki na temat Tolkmicka są legendami. W najbliższej okolicy miasta istniał wczesnośredniowieczny gród Prusów, którego pozostałości się zachowały. Wykopaliska wskazują na powstanie grodu we wczesnej epoce żelaza (około 650–400 p.n.e.). Z tego okresu pochodzą ślady pobytu w okolicy ludności kultury łużyckiej oraz cztery grodziska znajdujące się na terenie gminy.

Do XIII wieku tereny te zamieszkiwali pruscy Pogezanie. W latach 1233–1283 Prusowie zostali podbici przez Krzyżaków.

W latach 1296-1300 osada otrzymała przywilej lokacyjny. Pierwszy pisemny zapis nazwy miasta pochodzi z 1326 roku i brzmi Tolkemit. W roku 1330 w Tolkmicku istniał kościół. 21 marca 1351 roku Wielki Mistrz krzyżacki Henryk Dusemer odnowił przywilej miejski a w 1359 roku Tolkmicko wraz z wsią Nowinka otrzymało przywilej rybołówstwa.

3 kwietnia 1440 roku Tolkmicko przystąpiło do Związku Pruskiego. Czternaście lat później burmistrz miasta złożył przysięgę wierności królowi polskiemu a mieszczanie zburzyli znajdujący się w mieście zamek krzyżacki. Po zakończeniu wojny trzynastoletniej w 1466 roku Tolkmicko znalazło się w granicach Polski (Prusy Królewskie, województwo malborskie) i pozostało w Rzeczypospolitej aż do roku 1772.

Podczas wojny polsko-szwedzkiej, w dniach 11–12 czerwca 1626 roku, w Tolkmicku zatrzymał się król szwedzki Gustaw II Adolf. W XVII wieku nawiedziły miasto dwa wielkie pożary, które strawiły jego zabudowania (w 1634 i 1694 r.). W roku 1710 z powodu epidemii dżumy zmarła połowa mieszkańców Tolkmicka. W 1720 roku otwarto browar, funkcjonujący do 1851 r. Kolejny wielki pożar wybuchł 29 lipca 1767 roku, strawił dom piwny, budynek ratusza oraz kościół, później odbudowane.

Dworzec kolejowy ok. 1900 roku

Po I rozbiorze Polski w 1772 roku miasto znalazło się w granicach Królestwa Prus. W 1785 roku zbudowano pierwszą szkołę, w 1793 ukończono nowy ratusz, a w latach 1803–1828 funkcjonował Sąd Ziemski i Miejski. W 1818 roku Tolkmicko włączono do utworzonego powiatu elbląskiego. Podczas powstania listopadowego w mieście stacjonowało 240 żołnierzy. W tym samym roku w miejscowości wybuchła epidemia cholery. W 1832 roku w Tolkmicku otwarto pierwszą aptekę. W drugiej połowie XIX wieku miasto intensywnie się rozwijało, w latach 1862–1883 budowano port rybacki, a w roku 1873 poprowadzono szosę z Tolkmicka do Elbląga. W roku 1899 zakończono budowę Kolei Nadzalewowej ze stacją w Tolkmicku. W latach 1925–1928 miasto wyposażono w sieć kanalizacji burzowej. W 1939 roku rozpoczęto budowę fabryki marmolady, jednak została ona zamknięta już w 1940 roku.

Zajęcie miasta przez Armię Czerwoną nastąpiło 26 stycznia 1945 roku. Dokonały tego oddziały 47 brygady zmechanizowanej, 91 brygady pancernej i 1 gwardyjski pułk motocyklowy 5 armii pancernej wchodzące w skład 2 Frontu Białoruskiego[3]. Podczas II wojny światowej miejscowość została dotkliwie zniszczona. Z Tolkmicka z końcem wojny uciekła połowa mieszkańców. Po wojnie miasto odzyskało dawnej świetności.

W czasach PRL-u powstały w Tolkmicku dwa wielkie zakłady przetwórstwa spożywczego. W 1946 roku utworzono bosmanat portu. Kolejne inwestycje to budowa oczyszczalni ścieków i kanalizacji sanitarnej, a także budowa szkoły, ośrodka kultury i innych obiektów użytku publicznego.

Etymologia nazwy[edytuj]

Nazwa miejscowości pochodzi od legendarnej nazwy grodu Tolko i córki księcia Hoggo – Mity[4].

Przynależność miasta do stowarzyszeń[edytuj]

Miasto Tolkmicko należy do trzech stowarzyszeń propagujących współpracę regionalną[5].

Komunikacja i transport[edytuj]

Tolkmicko, zabytkowy dworzec kolejowy, (Morska 4)
Port w Tolkmicku

Turystyka[edytuj]

Zabytki[edytuj]

Kościół parafialny pw. św. Jakuba Apostoła

W Tolkmicku znajduje się dwanaście obiektów wpisanych do rejestru zabytków nieruchomych[6]:

Atrakcje turystyczne[edytuj]

Kultura i rozrywka[edytuj]

Ośrodki kultury[edytuj]

  • Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury
  • Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy im. K. I. Gałczyńskiego
  • Oratorium św. Jana Bosko w Tolkmicku

Imprezy cykliczne[edytuj]

  • Dni Tolkmicka
  • Międzynarodowy Zlot Motocyklistów „Kardan”
  • Regionalny Przegląd Zespołów Tańca Nowoczesnego
  • Regaty żeglarskie
  • Festyn parafialny
  • Dożynki

Demografia[edytuj]

  • Piramida wieku mieszkańców Tolkmicka w 2014 roku [2].


Piramida wieku Tolkmicko.png

Sport[edytuj]

  • KS Barkas Tolkmicko – piłka nożna (B klasa)
  • UKS Tolkmicko – sekcja żeglarska
  • Salezjańska Organizacja Sportowa „Salos”
  • Tolkmicko Elite Basketball – Koszykówka

Przemysł[edytuj]

  • MASFROST Sp. z o.o. – producent mrożonej żywności

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj]

Osoby związane z Tolkmickiem lub w nim urodzone[edytuj]

Miasta partnerskie i zaprzyjaźnione[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 1.10.2009].
  2. a b http://www.polskawliczbach.pl/Tolkmicko, w oparciu o dane GUS.
  3. ”Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939- 1945” Sport i Turystyka 1988, ​ISBN 83-217-2709-3​, str. 183
  4. Legenda o nazwie miasta
  5. Biuletyn Informacji Publicznej
  6. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo warmińsko-mazurskie. 31 marca 2017; 2 miesiące temu. [dostęp 2015-10-05]. s. 41.
  7. Dane według wyszukiwarki zborów na oficjalnej stronie Świadków Jehowy (www.jw.org), dostęp z 4 czerwca 2014.

Linki zewnętrzne[edytuj]