Tolkmicko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tolkmicko
Tolkmicko
Herb
Herb Tolkmicka
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Powiat elbląski
Gmina Tolkmicko
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie ok. 1296
Burmistrz Andrzej Lemanowicz
Powierzchnia 2,29[1] km²
Wysokość 4 m n.p.m.
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

2 731[2]
1 192,6 os./km²
Strefa numeracyjna
+48 55
Kod pocztowy 82-340
Tablice rejestracyjne NEB
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Tolkmicko
Tolkmicko
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Tolkmicko
Tolkmicko
Ziemia54°19′12,79″N 19°31′38,33″E/54,320219 19,527314
TERC
(TERYT)
6283504094
Urząd miejski
Plac Wolności 3
82-340 Tolkmicko
Strona internetowa

Tolkmicko (niem. Tolkemit) – miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie elbląskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Tolkmicko, położone nad Zalewem Wiślanym.

Ośrodek usługowy i turystyczno-wypoczynkowy. Przemysł spożywczy (rybny, przetwórstwo owoców i warzyw). Port morski.

W latach 1975–1998 w woj. elbląskim.

Historia[edytuj]

Tolkmicko w 1750 roku

Najstarsze wzmianki na temat Tolkmicka są legendami. W najbliższej okolicy miasta istniał wczesnośredniowieczny gród Prusów, którego pozostałości się zachowały. Wykopaliska wskazują na powstanie grodu we wczesnej epoce żelaza (około 650–400 p.n.e.). Z tego okresu pochodzą ślady pobytu w okolicy ludności kultury łużyckiej oraz cztery grodziska znajdujące się na terenie gminy.

Do XIII wieku tereny te zamieszkiwali pruscy Pogezanie. W latach 1233–1283 Prusowie zostali podbici przez Krzyżaków.

W latach 1296-1300 osada otrzymała przywilej lokacyjny. Pierwszy pisemny zapis nazwy miasta pochodzi z 1326 roku i brzmi Tolkemit. W roku 1330 w Tolkmicku istniał kościół. 21 marca 1351 roku Wielki Mistrz krzyżacki Henryk Dusemer odnowił przywilej miejski a w 1359 roku Tolkmicko wraz z wsią Nowinka otrzymało przywilej rybołówstwa.

3 kwietnia 1440 roku Tolkmicko przystąpiło do Związku Pruskiego. Czternaście lat później burmistrz miasta złożył przysięgę wierności królowi polskiemu a mieszczanie zburzyli znajdujący się w mieście zamek krzyżacki. Po zakończeniu wojny trzynastoletniej w 1466 roku Tolkmicko znalazło się w granicach Polski (Prusy Królewskie) i pozostało w Rzeczypospolitej aż do roku 1772.

Podczas wojny polsko-szwedzkiej, w dniach 11–12 czerwca 1626 roku, w Tolkmicku zatrzymał się król szwedzki Gustaw II Adolf. W XVII wieku nawiedziły miasto dwa wielkie pożary, które strawiły jego zabudowania (w 1634 i 1694 r.). W roku 1710 z powodu epidemii dżumy zmarła połowa mieszkańców Tolkmicka. W 1720 roku otwarto browar, funkcjonujący do 1851 r. Kolejny wielki pożar wybuchł 29 lipca 1767 roku, strawił dom piwny, budynek ratusza oraz kościół, później odbudowane.

Po I rozbiorze Polski w 1772 roku miasto znalazło się w granicach Królestwa Pruskiego. W 1785 roku zbudowano pierwszą szkołę, w 1793 ukończono nowy ratusz, a w latach 1803–1828 funkcjonował Sąd Ziemski i Miejski. W 1818 roku Tolkmicko włączono do utworzonego powiatu elbląskiego. Podczas Powstania listopadowego w mieście stacjonowało 240 żołnierzy. W tym samym roku w miejscowości wybuchła epidemia cholery. W 1832 roku w Tolkmicku otwarto pierwszą aptekę. W drugiej połowie XIX wieku miasto intensywnie się rozwijało, w latach 1862–1883 budowano port rybacki, a w roku 1873 poprowadzono szosę z Tolkmicka do Elbląga. W roku 1899 zakończono budowę Kolei Nadzalewowej ze stacją w Tolkmicku. W latach 1925–1928 miasto wyposażono w sieć kanalizacji burzowej. W 1939 roku rozpoczęto budowę fabryki marmolady, jednak została ona zamknięta już w 1940 roku.

Zajęcie miasta przez Armię Czerwoną nastąpiło 26 stycznia 1945 roku. Podczas II wojny światowej miejscowość została dotkliwie zniszczona. Z Tolkmicka z końcem wojny uciekła połowa mieszkańców. Po wojnie miasto odzyskało dawnej świetności.

W czasach PRL-u powstały w Tolkmicku dwa wielkie zakłady przetwórstwa spożywczego. W 1946 roku utworzono bosmanat portu. Kolejne inwestycje to budowa oczyszczalni ścieków i kanalizacji sanitarnej, a także budowa szkoły, ośrodka kultury i innych obiektów użytku publicznego.

Etymologia nazwy[edytuj]

Nazwa miejscowości pochodzi od legendarnej nazwy grodu Tolko i córki księcia Hoggo – Mity[3].

Przynależność miasta do stowarzyszeń[edytuj]

Miasto Tolkmicko należy do trzech stowarzyszeń propagujących współpracę regionalną[4].

Komunikacja i transport[edytuj]

Tolkmicko, zabytkowy dworzec kolejowy, (Morska 4)
Port w Tolkmicku

Turystyka[edytuj]

Zabytki[edytuj]

Kościół parafialny pw. św. Jakuba Apostoła

W Tolkmicku znajduje się dwanaście obiektów wpisanych do rejestru zabytków nieruchomych[5]:

Atrakcje turystyczne[edytuj]

Kultura i rozrywka[edytuj]

Ośrodki kultury[edytuj]

  • Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury
  • Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy im. K. I. Gałczyńskiego
  • Oratorium św. Jana Bosko w Tolkmicku

Imprezy cykliczne[edytuj]

  • Dni Tolkmicka
  • Międzynarodowy Zlot Motocyklistów „Kardan”
  • Regionalny Przegląd Zespołów Tańca Nowoczesnego
  • Regaty żeglarskie
  • Festyn parafialny
  • Dożynki

Demografia[edytuj]

  • Piramida wieku mieszkańców Tolkmicka w 2014 roku [2].


Piramida wieku Tolkmicko.png

Sport[edytuj]

  • KS Barkas Tolkmicko – piłka nożna (B klasa)
  • UKS Tolkmicko – sekcja żeglarska
  • Salezjańska Organizacja Sportowa „Salos”
  • Tolkmicko Elite Basketball – Koszykówka

Przemysł[edytuj]

  • MASFROST Sp. z o.o. – producent mrożonej żywności

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj]

Osoby związane z Tolkmickiem lub w nim urodzone[edytuj]

Miasta partnerskie i zaprzyjaźnione[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj]