Cmentarz Wojenny Wspólnoty Brytyjskiej w Poznaniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cmentarz Wojenny Wspólnoty Brytyjskiej w Poznaniu
Obiekt zabytkowy nr rej. 559/Wlkp/A z 16 kwietnia 1966[1]
Krzyż Ofiarności
Krzyż Ofiarności
Państwo  Polska
Miejscowość Poznań
Adres al. Armii Poznań[2]
Typ cmentarza wojenny
Stan cmentarza nieczynny
Powierzchnia cmentarza 0,23 ha[2]
Liczba pochówków 476
Liczba grobów 441
Liczba kwater cmentarnych 9
Data otwarcia 1925
Data ostatniego pochówku 1990
Zarządca Wielkopolski Urząd Wojewódzki w Poznaniu

Commonwealth War Graves Commission

Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
Cmentarz Wojenny Wspólnoty Brytyjskiej
Cmentarz Wojenny Wspólnoty Brytyjskiej
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Cmentarz Wojenny Wspólnoty Brytyjskiej
Cmentarz Wojenny Wspólnoty Brytyjskiej
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cmentarz Wojenny Wspólnoty Brytyjskiej
Cmentarz Wojenny Wspólnoty Brytyjskiej
Ziemia52°25′04,45″N 16°55′58,32″E/52,417903 16,932867
Cytadela Poznań August 2012 32.JPG

Cmentarz Wojenny Wspólnoty Brytyjskiej – cmentarz w Poznaniu, położony na południowych stokach Fortu Winiary(Park Cytadela). Cmentarz ma status cmentarza wojennego, zgodnie z obowiązującą wciąż ustawą o grobach i cmentarzach wojennych z 28 marca 1933 r.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Cmentarz został założony w 1925 roku, na fragmencie cmentarza garnizonowego (tzw. starogarnizonowego). Po zakończeniu I wojny światowej groby brytyjskich żołnierzy odnaleziono w 28 miejscach Polski. Dlatego Brytyjczycy postanowili przenieść je utworzony w tym celu cmentarz w Poznaniu. Był to jedyny obiekt utworzony przez Imperial War Graves Commission (dziś: Commonwealth War Graves Commission) na terenie Polski przed 1939 rokiem.

15 września 1987 cmentarz odwiedził Bernard Weatherill przewodniczący brytyjskiej Izby Gmin[3].

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Centralne miejsce zajmuje Krzyż Ofiarności. Wyższą część zajmują w większości groby z I wojny światowej. Niższą z kolei zajmują wyłącznie groby z II wojny światowej. Cały teren jest obsiany trawą, przed wapiennymi stelami posadzone są kwiaty i rośliny ozdobne, wszystko zgodnie ze standardami Commonwealth War Graves Commission.

Żołnierze pochowani na cmentarzu[edytuj | edytuj kod]

Na cmentarzu wojennym pochowano lub upamiętniono symbolicznie 476 żołnierzy. Wśród nich prochy 48 uczestników Wielkiej Ucieczki z Stalag Luft III[4], spośród 50 zamordowanych przez Niemców po ich ujęciu. Na terenie obiektu znajduje się także tzw. "Poznan Memorial", upamiętniający 5 żołnierzy Royal Naval Air Service z "Russian Armoured Cars", którzy polegli na froncie wschodnim pod Brzeżanami (obecnie – Ukraina) w 1917 r., walcząc po stronie sojuszniczego rosyjskiego Rządu Tymczasowego. Jest to niewielki pomnik, usytuowany przy północnym skraju cmentarza. W ewidencji CWGC jest wyodrębniony jako osobny obiekt.

Żołnierze z Polski[edytuj | edytuj kod]

Na tym cmentarzu jest pochowanych 16 polskich żołnierzy walczących w armii brytyjskiej podczas II wojny światowej, w tym 13 polskich lotników[5].

Polscy żołnierze pochowani na Cmentarzu Wojennym Wspólnoty Brytyjskiej w Poznaniu[5][a]
Imię nazwisko data śmierci stopień uwagi
Henryk Foyer 15 września 1943 sierżant lotnik
Karol Piotr Gębik 15 września 1943 porucznik[6] lotnik
Wiktor Jabłoński 15 września 1943 starszy sierżant[7] lotnik
Franciszek Józef Jakusz-Gostomski 15 września 1943 kapitan[8] lotnik
Antoni Władysław Kiewnarski 30 marca 1944 major[9] lotnik, uczestnik Wielkiej Ucieczki z Stalag Luft III[10]
Włodzimierz Adam Kolanowski 31 marca 1944 porucznik nawigator lotnik, uczestnik Wielkiej Ucieczki z Stalag Luft III[10]
Stanisław Zygmunt Król 12 kwietnia 1944 podporucznik[11] lotnik, uczestnik Wielkiej Ucieczki z Stalag Luft III[10]
Zdzisław Kuczkowski 15 września 1943 sierżant[12] lotnik
Ludwik Henryk Misiak 15 września 1943 sierżant[13] lotnik
Jerzy Tomasz Mondschein 29 marca 1944 porucznik[14] lotnik, uczestnik Wielkiej Ucieczki z Stalag Luft III[10]
Kazimierz Pawluk 31 marca 1944 porucznik[15] lotnik, uczestnik Wielkiej Ucieczki z Stalag Luft III[10]
Paweł Wilhelm Tobolski 2 kwietnia 1944 porucznik[16] lotnik, uczestnik Wielkiej Ucieczki z Stalag Luft III[10]
Kazimierz Pacut 15 września 1943 starszy sierżnat[17] 27 lat
Lewko 15 września 1943 podporucznik 24 lata

żołnierze z Kanady[edytuj | edytuj kod]

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

żołnierze z Republiki Południowej Afryki[edytuj | edytuj kod]

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

żołnierze z Wielkiej Brytanii[edytuj | edytuj kod]

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

żołnierze z Nowej Zelandii[edytuj | edytuj kod]

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

żołnierze z Nowej Fundlandii[edytuj | edytuj kod]

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
Poznan cytadela cmentarz brytyjski0.jpg


Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wiesław Olszewski: Cmentarze na stokach poznańskiej Cytadeli. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2008. ISBN 978-83-232185-7-9.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. http://www.nid.pl/pl/Informacje_ogolne/Zabytki_w_Polsce/rejestr-zabytkow/zestawienia-zabytkow-nieruchomych/WLK-rej.pdf
  2. a b Cmentarz Wojenny Wspólnoty Brytyjskiej - Poznańskie cmentarze - Poznan.pl, www.poznan.pl [dostęp 2017-11-22] (pol.).
  3. Wydarzenia w Poznaniu w 1987 r. (część trzecia), w: Kronika Miasta Poznania, nr 4/1988, s.182, ISSN 0137-3552
  4. Cemetery, www.cwgc.org [dostęp 2017-11-22] (ang.).
  5. a b Niebieska eskadra - groby, cmentarze, pomniki, miejsca pamięci polskich lotników, niebieskaeskadra.pl [dostęp 2017-11-22].
  6. Niebieska eskadra - groby, cmentarze, pomniki, miejsca pamięci polskich lotników, niebieskaeskadra.pl [dostęp 2017-11-22].
  7. Niebieska eskadra - groby, cmentarze, pomniki, miejsca pamięci polskich lotników, niebieskaeskadra.pl [dostęp 2017-11-22].
  8. Niebieska eskadra - groby, cmentarze, pomniki, miejsca pamięci polskich lotników, niebieskaeskadra.pl [dostęp 2017-11-22].
  9. Niebieska eskadra - groby, cmentarze, pomniki, miejsca pamięci polskich lotników, niebieskaeskadra.pl [dostęp 2017-11-22].
  10. a b c d e f STRONA GŁÓWNA | Muzeum Obozów Jenieckich Żagań, www.muzeum.zagan.pl [dostęp 2017-11-22] (pol.).
  11. Niebieska eskadra - groby, cmentarze, pomniki, miejsca pamięci polskich lotników, niebieskaeskadra.pl [dostęp 2017-11-22].
  12. Niebieska eskadra - groby, cmentarze, pomniki, miejsca pamięci polskich lotników, niebieskaeskadra.pl [dostęp 2017-11-22].
  13. Niebieska eskadra - groby, cmentarze, pomniki, miejsca pamięci polskich lotników, niebieskaeskadra.pl [dostęp 2017-11-22].
  14. Niebieska eskadra - groby, cmentarze, pomniki, miejsca pamięci polskich lotników, niebieskaeskadra.pl [dostęp 2017-11-22].
  15. Niebieska eskadra - groby, cmentarze, pomniki, miejsca pamięci polskich lotników, niebieskaeskadra.pl [dostęp 2017-11-22].
  16. Niebieska eskadra - groby, cmentarze, pomniki, miejsca pamięci polskich lotników, niebieskaeskadra.pl [dostęp 2017-11-22].
  17. Niebieska eskadra - groby, cmentarze, pomniki, miejsca pamięci polskich lotników, niebieskaeskadra.pl [dostęp 2017-11-22].

Uwagi

  1. lista nie pełna