Cmentarz Wojenny Wspólnoty Brytyjskiej w Poznaniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cmentarz Wojenny Wspólnoty Brytyjskiej w Poznaniu
Obiekt zabytkowy nr rej. 559/Wlkp/A z 16 kwietnia 1966[1]
Ilustracja
Krzyż Ofiarności
Państwo

 Polska

Miejscowość

Poznań

Adres

al. Armii Poznań[2]

Typ cmentarza

wojenny

Stan cmentarza

nieczynny

Powierzchnia cmentarza

0,23 ha[2]

Liczba pochówków

476

Liczba grobów

441

Liczba kwater cmentarnych

9

Data otwarcia

1925

Data ostatniego pochówku

1990

Zarządca

Wielkopolski Urząd Wojewódzki w Poznaniu
Commonwealth War Graves Commission

Położenie na mapie Poznania
Mapa konturowa Poznania, w centrum znajduje się punkt z opisem „Cmentarz Wojenny Wspólnoty Brytyjskiej”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, po lewej znajduje się punkt z opisem „Cmentarz Wojenny Wspólnoty Brytyjskiej”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Cmentarz Wojenny Wspólnoty Brytyjskiej”
Ziemia52°25′04,45″N 16°55′58,32″E/52,417903 16,932867
Cytadela Poznań August 2012 32.JPG

Cmentarz Wojenny Wspólnoty Brytyjskiej – cmentarz w Poznaniu, położony na południowych stokach Fortu Winiary (Park Cytadela). Cmentarz ma status cmentarza wojennego, zgodnie z obowiązującą wciąż ustawą o grobach i cmentarzach wojennych z 28 marca 1933 r.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Cmentarz został założony w 1925 roku, na fragmencie cmentarza garnizonowego (tzw. starogarnizonowego). Po zakończeniu I wojny światowej groby brytyjskich żołnierzy odnaleziono w 28 miejscach Polski dlatego Brytyjczycy postanowili przenieść je na utworzony w tym celu cmentarz w Poznaniu. Był to jedyny obiekt utworzony przez Komisje Grobów Wojennych Imperium Brytyjskiego (dziś: Komisja Grobów Wojennych Wspólnoty Narodów) na terenie Polski przed 1939 rokiem.

15 września 1987 cmentarz odwiedził Bernard Weatherill przewodniczący brytyjskiej Izby Gmin[3].

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Centralne miejsce zajmuje Krzyż Ofiarności. Wyższą część zajmują w większości groby z I wojny światowej. Niższą z kolei zajmują wyłącznie groby z II wojny światowej. Cały teren jest obsiany trawą, przed wapiennymi stelami posadzone są kwiaty i rośliny ozdobne, wszystko zgodnie ze standardami Commonwealth War Graves Commission.

Żołnierze pochowani na cmentarzu[edytuj | edytuj kod]

Na cmentarzu wojennym pochowano lub upamiętniono symbolicznie 476 żołnierzy. Wśród nich prochy 48 uczestników Wielkiej Ucieczki z Stalag Luft III[4], spośród 50 zamordowanych przez Niemców po ich ujęciu. Na terenie obiektu znajduje się także tzw. "Poznan Memorial", upamiętniający 5 żołnierzy Royal Naval Air Service z "Russian Armoured Cars", którzy polegli na froncie wschodnim pod Brzeżanami (obecnie – Ukraina) w 1917 r., walcząc po stronie sojuszniczego rosyjskiego Rządu Tymczasowego. Jest to niewielki pomnik, usytuowany przy północnym skraju cmentarza. W ewidencji CWGC jest wyodrębniony jako osobny obiekt.

Żołnierze z Polski[edytuj | edytuj kod]

Na tym cmentarzu jest pochowanych 16 polskich żołnierzy walczących w armii brytyjskiej podczas II wojny światowej, w tym 13 polskich lotników[5].

Polscy żołnierze pochowani na Cmentarzu Wojennym Wspólnoty Brytyjskiej w Poznaniu[5][a]
Imię nazwisko data śmierci stopień uwagi
Henryk Foyer 15 września 1943 sierżant lotnik
Karol Piotr Gębik 15 września 1943 porucznik[6] lotnik
Wiktor Jabłoński 15 września 1943 starszy sierżant[7] lotnik
Franciszek Józef Jakusz-Gostomski 15 września 1943 kapitan[8] lotnik
Antoni Władysław Kiewnarski 30 marca 1944 major[9] lotnik, uczestnik Wielkiej Ucieczki z Stalag Luft III[10]
Włodzimierz Adam Kolanowski 31 marca 1944 porucznik nawigator lotnik, uczestnik Wielkiej Ucieczki z Stalag Luft III[10]
Stanisław Zygmunt Król 12 kwietnia 1944 podporucznik[11] lotnik, uczestnik Wielkiej Ucieczki z Stalag Luft III[10]
Zdzisław Kuczkowski 15 września 1943 sierżant[12] lotnik
Ludwik Henryk Misiak 15 września 1943 sierżant[13] lotnik
Jerzy Tomasz Mondschein 29 marca 1944 porucznik[14] lotnik, uczestnik Wielkiej Ucieczki z Stalag Luft III[10]
Kazimierz Pawluk 31 marca 1944 porucznik[15] lotnik, uczestnik Wielkiej Ucieczki z Stalag Luft III[10]
Paweł Wilhelm Tobolski 2 kwietnia 1944 porucznik[16] lotnik, uczestnik Wielkiej Ucieczki z Stalag Luft III[10]
Kazimierz Pacut 15 września 1943 starszy sierżant[17] 27 lat
Lewko 15 września 1943 podporucznik 24 lata

żołnierze z Kanady[edytuj | edytuj kod]

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

żołnierze z Republiki Południowej Afryki[edytuj | edytuj kod]

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

żołnierze z Wielkiej Brytanii[edytuj | edytuj kod]

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

żołnierze z Nowej Zelandii[edytuj | edytuj kod]

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

żołnierze z Nowej Fundlandii[edytuj | edytuj kod]

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
Poznan cytadela cmentarz brytyjski0.jpg


Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wiesław Olszewski: Cmentarze na stokach poznańskiej Cytadeli. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2008. ISBN 978-83-232185-7-9.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. http://www.nid.pl/pl/Informacje_ogolne/Zabytki_w_Polsce/rejestr-zabytkow/zestawienia-zabytkow-nieruchomych/WLK-rej.pdf
  2. a b Cmentarz Wojenny Wspólnoty Brytyjskiej - Poznańskie cmentarze - Poznan.pl, www.poznan.pl [dostęp 2017-11-22] (pol.).
  3. Wydarzenia w Poznaniu w 1987 r. (część trzecia), w: Kronika Miasta Poznania, nr 4/1988, s.182, ISSN 0137-3552
  4. Cemetery, www.cwgc.org [dostęp 2017-11-22] (ang.).
  5. a b Niebieska eskadra - groby, cmentarze, pomniki, miejsca pamięci polskich lotników, niebieskaeskadra.pl [dostęp 2017-11-22].
  6. Niebieska eskadra - groby, cmentarze, pomniki, miejsca pamięci polskich lotników, niebieskaeskadra.pl [dostęp 2017-11-22].
  7. Niebieska eskadra - groby, cmentarze, pomniki, miejsca pamięci polskich lotników, niebieskaeskadra.pl [dostęp 2017-11-22].
  8. Niebieska eskadra - groby, cmentarze, pomniki, miejsca pamięci polskich lotników, niebieskaeskadra.pl [dostęp 2017-11-22].
  9. Niebieska eskadra - groby, cmentarze, pomniki, miejsca pamięci polskich lotników, niebieskaeskadra.pl [dostęp 2017-11-22].
  10. a b c d e f STRONA GŁÓWNA | Muzeum Obozów Jenieckich Żagań, www.muzeum.zagan.pl [dostęp 2017-11-22] (pol.).
  11. Niebieska eskadra - groby, cmentarze, pomniki, miejsca pamięci polskich lotników, niebieskaeskadra.pl [dostęp 2017-11-22].
  12. Niebieska eskadra - groby, cmentarze, pomniki, miejsca pamięci polskich lotników, niebieskaeskadra.pl [dostęp 2017-11-22].
  13. Niebieska eskadra - groby, cmentarze, pomniki, miejsca pamięci polskich lotników, niebieskaeskadra.pl [dostęp 2017-11-22].
  14. Niebieska eskadra - groby, cmentarze, pomniki, miejsca pamięci polskich lotników, niebieskaeskadra.pl [dostęp 2017-11-22].
  15. Niebieska eskadra - groby, cmentarze, pomniki, miejsca pamięci polskich lotników, niebieskaeskadra.pl [dostęp 2017-11-22].
  16. Niebieska eskadra - groby, cmentarze, pomniki, miejsca pamięci polskich lotników, niebieskaeskadra.pl [dostęp 2017-11-22].
  17. Niebieska eskadra - groby, cmentarze, pomniki, miejsca pamięci polskich lotników, niebieskaeskadra.pl [dostęp 2017-11-22].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. lista nie pełna