Czas pracy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Czas pracy – pojęcie prawne określające długość czasu pracy, jak i jego organizację. Wymiar czasu pracy zależy od rodzaju zawartej umowy o pracę, wyróżnia się trzy podstawowe rodzaje umów: na czas nieokreślony (bezterminowa), czas określony, na czas wykonania określonej pracy[1].

W Polsce obowiązuje zasadniczo 40-godzinny tydzień pracy, czas pracy w ciągu jednego dnia wynosi osiem godzin, pozostałe to godziny nadliczbowe[2].

Historia[edytuj]

Czas pracy w Europie[edytuj]

Od połowy XIX w. do połowy XX w. czas pracy został skrócony z ok. 80–90 godz. do 40–48 godz. na tydzień, w wyniku zarówno wzrostu sił wytwórczych i wydajności pracy, jak i walki prowadzonej przez robotników o skrócenie czasu pracy; postulat 8-godzinnego dnia pracy został wysunięty 1866 przez Kongres Robotników w Baltimore i Kongres I Międzynarodówki w Genewie; 1899 Kongres II Międzynarodówki obradujący w Paryżu wysunął postulat 8-godzinnego dnia pracy jako główne hasło manifestacji pierwszomajowych. W sowieckiej Rosji 1917 wprowadzono 8-godzinny dzień i 48-godzinny tydzień pracy; 1918–21 norma 8-godzinnego dnia pracy rozpowszechniła się w rozwiniętych krajach zachodnich. W 1919 Międzynarodowa Konferencja Pracy uchwaliła konwencję, zwaną waszyngtońską, ustanawiającą jako normę międzynarodową 8-godzinny dzień i 48-godzinny tydzień pracy. Po II wojnie światowej jest kontynuowane skracanie czasu pracy, przede wszystkim przez wprowadzenie 5-dniowego tygodnia pracy, przy tygodniowej normie od 40 do 45 godzin.

Czas pracy w Polsce[edytuj]

  • 1918 - wydano dekret, wprowadzający 8-godzinny dzień pracy;
  • 1919 - wprowadzono ustawę o 46-godzinnym tygodniu pracy
  • 1933 - przedłużono czas pracy w sobotę do 8 godzin;
  • 1946 - przywrócono 46-godzinny tydzień pracy.
  • 1972 - wprowadzono dodatkowe dni wolne od pracy i stopniowo zwiększano ich liczbę z tym, że tylko pracownicy, których czas pracy wynosił 46 godz. tygodniowo, korzystali z nich bez przedłużania dziennej normy w pozostałe dni tygodnia.
  • 1981 - zaczęto stopniowo wprowadzać normę czasu pracy wynoszącą średnio 42 godz. tygodniowo. [3]
  • 23 sierpnia 2013 r. - weszła w życie ustawa z 12 lipca uelastyczniająca czas pracy[4], wprowadzająca do Kodeksu Pracy zapisy ustawy antykryzysowej, obowiązującej w latach 2009-2011[5]. Wydłuża ona okres rozliczeniowy czasu pracy z 4 do 12 miesięcy oraz wprowadza tzw. ruchomy czas pracy. Zachowane zostało prawo do nieprzerwanego 11-godzinnego odpoczynku w ciągu doby i 35-godzinnego w ciągu tygodnia[6][7].

Charakter czasu[edytuj]

Ze względu na charakter pracy stosuje się:

  • skrócony czas pracy (w szczególności w warunkach szkodliwych);
  • przedłużony czas pracy (pracowników zatrudnionych przy pilnowaniu);
  • równoważny czas pracy, w którym przekroczenie dobowych lub tygodniowych norm czasu pracy zostaje wyrównane krótszym czasem pracy w innych dniach lub tygodniach (usługi, handel, transport).

odrębna regulacja czasu pracy występuje też w ruchu ciągłym, gdzie stosuje się niekiedy 4-brygadowy system czasu pracy.


Zobacz też[edytuj]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj]