Czerniczka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Czerniczka
Aythya collaris[1]
(Donovan, 1809)
Ilustracja
Samiec
Ilustracja
Samica
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd blaszkodziobe
Rodzina kaczkowate
Podrodzina kaczki
Plemię Aythyini
Rodzaj Aythya
Gatunek czerniczka
Synonimy
  • Anas collaris Donovan, 1809[2]
  • Marila collaris (Donovan, 1809)[3]
  • Nyroca collaris (Donovan, 1809)[3]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     w sezonie lęgowym

     występuje przez cały rok

     zimowiska

Czerniczka[5], czernica obrożna[3], czernica amerykańska[3] (Aythya collaris) – gatunek średniej wielkości ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae) zamieszkujący Amerykę Północną. Nie wyróżnia się podgatunków[6].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Ptak ten występuje od środkowej Alaski i Nowej Fundlandii na północy po północną Kalifornię, Kolorado i Wielkie Jeziora Północnoamerykańskie na południu. Zimuje na wybrzeżu atlantyckim Ameryki Północnej, brzegach Zatoki Meksykańskiej i Wielkich Jezior Północnoamerykańskich, a także na wybrzeżu pacyficznym, aż po Panamę oraz na Bahamach i Antylach. Czasem zimuje na Hawajach. Okazyjnie pojawia się w Europie i północnej Afryce. W Polsce pojawia się sporadycznie – do końca 2018 roku stwierdzono ją tylko 10 razy[7].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Cechy gatunku
Przypomina czernicę, lecz zamiast czuba pióra na głowie tworzą hełm. Samiec w szacie godowej ma głowę i szyję czarną z metalicznym połyskiem, u podstawy szyi czerwonawa obrączka. Grzbiet czarny, boki szare z czarnym prążkowaniem. Przednia część boków i brzuch białe. Samica brązowa, z jaśniejszym podgardlem i policzkiem, brzuch również jaśniejszy. Wokół oka wąska biała obrączka, od której ku tyłowi odchodzi biały pasek. Młodociane podobne do samicy.
Wymiary średnie
dł. ciała ok. 36–46 cm[8][9]
rozpiętość skrzydeł 61–76 cm[9][10]
masa ciała ok. 600–1200 g (średnio 736 g)[9]

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Biotop
Małe, gęsto zarośnięte zbiorniki słodkowodne. Zimuje na większych jeziorach, przybrzeżnych mokradłach i na wybrzeżach mórz.
Gniazdo
Na skraju wody, na wysepce lub pływającej platformie. Zbudowane z części roślin.
Jaja
W ciągu roku wyprowadza jeden lęg (w razie utraty jaj może wyprowadzić drugi ponownie), składając w maju czerwcu 6 do 14 jaj koloru od kremowego przez oliwkowy i zielonkawy po brązowy[9]. Jaja mają średnie wymiary 58×41 mm i średnią masę 51 g.
Wysiadywanie
Jaja wysiadywane są przez okres 25 do 29 dni przez samicę[9]. Pisklęta opuszczają gniazdo po wykluciu, usamodzielniają się po 49 do 56 dniach.
Pożywienie
Rośliny wodne i lądowe uzupełnione przez wodne bezkręgowce. Nurkuje.

Status i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje czerniczkę za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern)[4]. W Polsce podlega ścisłej ochronie gatunkowej[11].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Aythya collaris, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. Carboneras 1992 ↓, s. 616.
  3. a b c d Denis Lepage: Czerniczka (Aythya collaris) (Donovan, 1809). Avibase. [dostęp 2013-12-15].
  4. a b Aythya collaris, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  5. Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Anatinae Leach, 1820 - kaczki (wersja: 2019-10-12). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2019-11-28].
  6. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Screamers, ducks, geese, swans (ang.). IOC World Bird List (v10.1). [dostęp 2020-06-22].
  7. Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. Raport nr 35. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2018. „Ornis Polonica”. 60, s. 125–160, 2019. 
  8. E. Keller, prof. dr. J. H. Reichholf, G. Steinbach i inni: Leksykon zwierząt: Ptaki. Cz. 1. Warszawa: Świat Książki, 2003. ISBN 83-7227-891-1.
  9. a b c d e Ring-necked Duck Aythya collaris (ang.). WhatBird. [dostęp 2014-01-14].
  10. P. Sterry, A. Cleave, A. Clements, P. Goodfellow: Ptaki Europy: przewodnik ilustrowany. Warszawa: Horyzont, 2002. ISBN 83-7311-341-X.
  11. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Carles Carboneras: Family Anatidae (Ducks, geese and Swans). W: Josep del Hoyo, Andrew Elliott, Jordi Sargatal: Handbook of the Birds of the World. Cz. 1: Ostrich to Ducks. Barcelona: Lynx Edicions, 1992. ISBN 84-87334-10-5. (ang.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]