Cziru tybetańskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Cziru)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cziru tybetańskie
Pantholops hodgsonii[1]
(Abel, 1826)
Cziru tybetańskie
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd parzystokopytne
Rodzina wołowate
Podrodzina koziorożce
Rodzaj cziru (Pantholops)
Hodgson, 1834
Gatunek cziru tybetańskie
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 EN pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Cziru tybetańskie[3], dawniej: cziru[4] (Pantholops hodgsonii) – koziorożca z rodziny wołowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju cziru (Pantholops) Hodgson, 1834.

Zasięg występowania i biotop[edytuj | edytuj kod]

Cziru tybetańskie jest endemitem Wyżyny Tybetańskiej. Występuje na wysokościach 3700-6000 m n.p.m. Dawniej zasięg jego występowania rozciągał się po Nepal.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała 120-130 cm, wysokość w kłębie 80-100 cm, masa 26-40 kg Przy nozdrzach występuje workowate wydęcie, które jest prawdopodobnie związane z wydawaniem głosu. Występujące tylko u samców długie, smukłe rogi z poprzecznymi zgrubieniami są wygięte w kształcie litery S. Rogi osiągają długość do 70 cm.

Cziru tybetańskie jest gatunkiem stadnym. Liczebność i struktura stad jest zmienna - od 5 do 1000 osobników - i związana z sezonowymi wędrówkami. Dojrzałość płciową osiągają pomiędzy 1,5-2,5 rokiem życia. W okresie godowym samiec łączy się z haremem 10-20 samic. Ciąża cziru trwa 7-8 miesięcy. Samica rodzi jedno młode w miocie. Połowa młodych ginie w okresie pierwszych dwóch miesięcy ich życia, a 2/3 - przed osiągnięciem drugiego roku życia, czyli przed osiągnięciem dojrzałości płciowej. Maksymalna długość życia cziru na wolności wynosi prawdopodobnie ok. 8 lat.

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Dane dotyczące liczebności cziru nie są precyzyjne. Dawniej był to gatunek bardzo liczny. Obecnie szacuje się, że pozostało mniej niż 75 tys. osobników. Populacja cziru jest zagrożona na skutek utraty siedlisk oraz nielegalnych polowań. Z sierści cziru pozyskiwana jest wełna shahtoosh charakteryzująca się wyjątkową miękkością. Wyroby z tej wełny osiągają wysokie ceny na rynkach wielu krajów. Oprócz wełny z cziru pozyskiwane są rogi i mięso.

Cziru jest objęty konwencją waszyngtońską CITES (załącznik I)[5].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Halina Komosińska, Elżbieta Podsiadło: Ssaki kopytne : przewodnik. Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN, 2002, s. 257-258. ISBN 83-01-13806-8.
  2. Rebitzke, J. 2002: Pantholops hodgsonii (ang.). (On-line), Animal Diversity Web. [dostęp 27 lutego 2008].
  3. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Pantholops hodgsonii. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 12 stycznia 2009]

Przypisy

  1. Pantholops hodgsonii, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Pantholops hodgsonii. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. 3,0 3,1 Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN w Warszawie, 2015, s. 297. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. 4,0 4,1 Zygmunt Kraczkiewicz: SSAKI. Wrocław: Polskie Towarzystwo Zoologiczne - Komisja Nazewnictwa Zwierząt Kręgowych, 1968, s. 81, seria: Polskie nazewnictwo zoologiczne.
  5. Appendices I, II and III of CITES (ang.). cites.org, 12 czerwca 2013. [dostęp 2013-06-28].