Cziru tybetańskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Cziru)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cziru tybetańskie
Pantholops hodgsonii[1]
(Abel, 1826)
Cziru tybetańskie
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd parzystokopytne
Rodzina wołowate
Podrodzina koziorożce
Rodzaj cziru (Pantholops)
Hodgson, 1834
Gatunek cziru tybetańskie
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 NT pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Cziru tybetańskie[3], dawniej: cziru[4] (Pantholops hodgsonii) – koziorożca z rodziny wołowatych, jedyny przedstawiciel rodzaju cziru (Pantholops) Hodgson, 1834.

Zasięg występowania i biotop[edytuj]

Cziru tybetańskie jest endemitem Wyżyny Tybetańskiej. Występuje na wysokościach 3700-6000 m n.p.m. Dawniej zasięg jego występowania rozciągał się po Nepal.

Charakterystyka[edytuj]

Długość ciała 120-130 cm, wysokość w kłębie 80-100 cm, masa 26-40 kg Przy nozdrzach występuje workowate wydęcie, które jest prawdopodobnie związane z wydawaniem głosu. Występujące tylko u samców długie, smukłe rogi z poprzecznymi zgrubieniami są wygięte w kształcie litery S. Rogi osiągają długość do 70 cm.

Cziru tybetańskie jest gatunkiem stadnym. Liczebność i struktura stad jest zmienna - od 5 do 1000 osobników - i związana z sezonowymi wędrówkami. Dojrzałość płciową osiągają pomiędzy 1,5-2,5 rokiem życia. W okresie godowym samiec łączy się z haremem 10-20 samic. Ciąża cziru trwa 7-8 miesięcy. Samica rodzi jedno młode w miocie. Połowa młodych ginie w okresie pierwszych dwóch miesięcy ich życia, a 2/3 - przed osiągnięciem drugiego roku życia, czyli przed osiągnięciem dojrzałości płciowej. Maksymalna długość życia cziru na wolności wynosi prawdopodobnie ok. 8 lat.

Zagrożenia i ochrona[edytuj]

Dawniej był to gatunek bardzo liczny, nawet rzędu miliona osobników. Populacja cziru jest zagrożona na skutek utraty siedlisk oraz nielegalnych polowań. Z sierści cziru pozyskiwana jest wełna shahtoosh charakteryzująca się wyjątkową miękkością. Wyroby z tej wełny osiągają wysokie ceny na rynkach wielu krajów. Oprócz wełny z cziru pozyskiwane są rogi i mięso. W latach 80. i 90. XX wieku liczebność spadła do 65–72,5 tys sztuk. Dzięki skutecznej ochronie gatunku populacja cziru wzrosła, obecnie (2016) szacuje się, że żyje 100–150 tys. osobników. Cziru jest uznawane za gatunek bliski zagrożenia, w latach 2000–2016 było uznawane za gatunek zagrożony wyginięciem[2].

Cziru jest objęty konwencją waszyngtońską CITES (załącznik I)[5].

Bibliografia[edytuj]

  1. Halina Komosińska, Elżbieta Podsiadło: Ssaki kopytne : przewodnik. Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN, 2002, s. 257-258. ISBN 83-01-13806-8.
  2. Rebitzke, J. 2002: Pantholops hodgsonii (ang.). (On-line), Animal Diversity Web. [dostęp 27 lutego 2008].
  3. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Pantholops hodgsonii. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 12 stycznia 2009]

Przypisy

  1. Pantholops hodgsonii, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b Pantholops hodgsonii. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN w Warszawie, 2015, s. 297. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. Zygmunt Kraczkiewicz: SSAKI. Wrocław: Polskie Towarzystwo Zoologiczne - Komisja Nazewnictwa Zwierząt Kręgowych, 1968, s. 81, seria: Polskie nazewnictwo zoologiczne.
  5. Appendices I, II and III of CITES (ang.). cites.org, 12 czerwca 2013. [dostęp 2013-06-28].