Dąb Chrobry

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy drzewa w Borach Dolnośląskich. Zobacz też: inne drzewa o nazwie Dąb Chrobry.
Dąb Chrobry
POL Pomnik Przyrody.svg pomnik przyrody ustanowiony 24 marca 1966
Ilustracja
Dąb Chrobry, Piotrowice, Nadleśnictwo Szprotawa, Leśnictwo Szprotawka
Państwo  Polska
Lokalizacja Piotrowice, Leśnictwo Szprotawka
Nazwa systematyczna dąb szypułkowy
Obwód 1004 cm
Położenie na mapie gminy Szprotawa
Mapa lokalizacyjna gminy Szprotawa
Dąb Chrobry
Dąb Chrobry
Położenie na mapie powiatu żagańskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu żagańskiego
Dąb Chrobry
Dąb Chrobry
Położenie na mapie województwa lubuskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubuskiego
Dąb Chrobry
Dąb Chrobry
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dąb Chrobry
Dąb Chrobry
Ziemia51°31′21,07″N 15°42′33,60″E/51,522519 15,709333

Dąb Chrobrydąb szypułkowy, najstarszy dąb w Polsce. Rośnie w pobliżu rezerwatu przyrody Buczyna Szprotawska w Borach Dolnośląskich w okolicy Piotrowic (województwo dolnośląskie), jednak pod względem administracyjnym znajduje się w granicach województwa lubuskiego. Za pomnik przyrody został uznany 24 marca 1966 roku, na podstawie decyzji nr 86/66 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej (PWRN) w Zielonej Górze pod numerem rejestru - 8. Już przed II wojną światową był chroniony. Wówczas nazywał się Wielkim Dębem (niem. Grosse Eiche) lub Grubym Dębem (Dicke Eiche). W 1906 roku znany badacz przyrody Dolnego Śląska - Theodor Schube w swojej książce Waldbuch von Schlesien (Księga Lasów Śląska) określił obwód tego dębu na 8,61 m[1]. Wiek drzewa w 1992 wyliczono na 727 lat, co oznacza, że wykiełkował około 1265 roku (w 2015 miał 750 lat)[2].

Chrobry ma silnie rozwiniętą koronę i grube konary, przechodzące w gałęzie o bujnym ulistnieniu. Pień i niektóre konary są w środku puste. Rozpiętość korony wynosi ok. 16 m, wysokość 26 m, a obwód pnia 10,04 m, pierśnica 320 cm[3]. Objętość drzewa to ok. 90 m³ i jest największa wśród dębów polskich (trzeci dąb pod względem objętości drewna znajdujący się w środkowej Europie).

Przy Dębie Chrobry odbywały się niegdyś sądy wiejskie[4].

Na początku lat 90. XX wieku opisano zamieranie górnej części korony, co spowodowane miało być osuszaniem przyległej łąki[2].

Dąb kilkakrotnie był podpalany[5], ale zawsze w porę był gaszony. Ostatni, bardzo poważny pożar, miał miejsce 18 listopada 2014 r. Wówczas drzewo zostało podpalone przez nieznanego sprawcę[6]. O godz. 8:49 powiadomiono o pożarze Komendę Powiatową PSP w Polkowicach. Pierwsza jednostka OSP Przemków dojechała na miejsce o godz. 9:06. Łącznie w akcji brało udział 13 jednostek straży pożarnej z 9 miejscowości. Ugaszenie płomieni nastąpiło stosunkowo szybko, jednak dogaszanie zarzewi ognia trwało do godzin popołudniowych. Ze względu na pusty pień wytworzył się tzw. „ciąg kominowy” który bardzo utrudniał gaszenie. Około godz. 14 po zabezpieczeniu pnia plandeką przed dopływem powietrza, zaczęto do wnętrza pnia wlewać pianę. Zastosowano System Piany Sprężonej CAFS, który jest nieszkodliwy dla środowiska. Aż do wiosny 2015 roku przypuszczano, że drzewo nie przeżyło pożaru, co okazało się niesłuszne[7].

Nazwa jego wzięła się z legendy jakoby cesarz Otton III pod tym dębem miał się spotkać z Bolesławem Chrobrym, co jest legendą, bowiem uważa się, że drzewo jest znacznie młodsze. Poza tym spotkanie obu władców odbyło się w grodzie Ilva, obecnie Iława – dzielnica Szprotawy[8].

Jedna z sadzonek w pobliskim Jakubowie
Dąb Chrobry, stan z grudnia 2017


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Schube T. 1906. Waldbuch von Schlesien. Nachweis der beachtenswerten und zu schützenden Bäume und Sträucher Schlesiens nebst einer Charakteristik seiner wichtigsten Holzgewächse. Verlag von Wilh. Gottl. Korn, Breslau
  2. a b Cezary Pacyniak: Najstarsze drzewa w Polsce. Warszawa: Wydawnictwo PTTK Kraj, 1992, s. 89. ISBN 83-7005-199-5.
  3. Krzysztof Borkowski, Robert Tomusiak, Paweł Zarzyński. Drzewa Polski. 2016. s.154-157
  4. Dąb Chrobry, król puszczy. radiobory.dbv.pl, 2009-10-07. [dostęp 2014-11-19].
  5. mt: Pożar legendarnego Dębu Chrobry. To ponad 700-letni pomnik przyrody. gazetalubuska.pl, 2014-11-18. [dostęp 2016-03-30].
  6. W Borach Dolnośląskich płonie ponad 700-letni dąb "Chrobry" - fakty.interia.pl, fakty.interia.pl [dostęp 2017-11-23] (pol.).
  7. Wyborcza.pl, wyborcza.pl [dostęp 2016-02-06].
  8. Hieronim Szczegóła: A jednak Iława szprotawska, Nadodrze 1960, nr 6, s. 13

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]