Województwo lubuskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Województwo lubuskie
województwo
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Polska

Kod ISO 3166-2

PL-08

TERYT

08

Siedziba wojewody

Gorzów Wielkopolski

Wojewoda

Władysław Dajczak

Siedziba sejmiku

Zielona Góra

Marszałek

Elżbieta Polak

Powierzchnia (2017[1])

13 987,93 km²

Populacja (30 czerwca 2022)
• liczba ludności


982 655[2]

• gęstość

70,25 os./km²

Urbanizacja

64,89

Tablice rejestracyjne

F

Adres Urzędu Wojewódzkiego:
ul. K. Jagiellończyka 8
66–400 Gorzów Wielkopolski
Adres Urzędu Marszałkowskiego:
ul. Podgórna 7
65–057 Zielona Góra
Podział administracyjny
Plan województwa lubuskiego
Liczba miast na prawach powiatu

2

Liczba powiatów

12

Liczba gmin miejskich

9

Liczba gmin miejsko-wiejskich

34

Liczba gmin wiejskich

39

Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie Polski
Strona Urzędu Wojewódzkiego
Strona Urzędu Marszałkowskiego
Portal Polska

Województwo lubuskiewojewództwo w zachodniej Polsce, utworzone w 1999 roku – w wyniku reformy administracyjnej – z większości terytoriów dawnych województw: gorzowskiego i zielonogórskiego oraz niewielkiej części leszczyńskiego, a funkcjonujące od 1 stycznia 1999. Siedzibą wojewody jest Gorzów Wielkopolski, zaś władz samorządu województwa – Zielona Góra[3].

Od północy graniczy z woj. zachodniopomorskim, od wschodu – z woj. wielkopolskim, od południa – z woj. dolnośląskim, a od zachodu – z Niemcami. Według danych na 31 grudnia 2018, obejmuje obszar o powierzchni 13 987,93 km²[1], a jego populacja wynosi poniżej 1 mln mieszkańców[4][5] według danych z 30 czerwca 2020 (co czyni je drugim po województwie opolskim najmniej liczebnym województwem w Polsce)[6]. Posiada największą lesistość w kraju.

Nazwa województwa wywodzi się od krainy historycznejziemi lubuskiej. W skład województwa wchodzą ziemie czterech krain historycznych – ziemi lubuskiej, Dolnego Śląska, Wielkopolski i Łużyc Dolnych[7]. Pomimo nazwy nie zawiera Lubusza, znajdującego się na terytorium Niemiec.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Regiony historyczne na terenie woj. lubuskiego w okresie od XIV do początku XIX wieku

1945–1998[edytuj | edytuj kod]

6 lipca 1950, w wyniku reformy administracyjnej, z zachodniej części województwa poznańskiego i fragmentu województwa wrocławskiego utworzono województwo zielonogórskie[8], pokrywające się w przybliżeniu z granicami obecnego woj. lubuskiego (w jego skład weszły historyczne ziemie Dolnego Śląska, Dolnych Łużyc, zachodniej Wielkopolski i wschodniej części ziemi lubuskiej). Reforma administracyjna z 1975 doprowadziła do podziału dawnego województwa zielonogórskiego na województwo gorzowskie i nowe województwo zielonogórskie, które istniały do 31 grudnia 1998.

Reforma z 1998[edytuj | edytuj kod]

Według pierwotnego projektu reformy prof. Kuleszy dawne województwa gorzowskie i zielonogórskie miały zostać podzielone między województwo zachodniopomorskie (Gorzów Wlkp.), dolnośląskie (Zielona Góra) oraz wielkopolskie. Spotkało się to ze sprzeciwem ze strony dotychczasowych władz regionalnych, które w reakcji zaczęły opracowywać dokumenty uzasadniające dalsze istnienie województwa gorzowskiego oraz zielonogórskiego, przy czym w przypadku Zielonej Góry zadaniem tym zajął się tzw. zespół ds. argumentów, powołany przez wojewodę Mariana Miłka, natomiast w Gorzowie Wielkopolskim obroną koncepcji 25 województw z gorzowskim włącznie zajmowało się Gorzowskie Stowarzyszenie Regionalne[9].

10 lutego 1998 roku doszło do spotkania 17 przedstawicieli województwa gorzowskiego i 14 reprezentantów województwa zielonogórskiego w międzyrzeckim ratuszu, mającego na celu omówienie możliwej współpracy między obiema stronami w zakresie obrony swoich jednostek. W toku zebrania zaczęto przedyskutowywać kształt przyszłego wspólnego województwa, chociaż większość przedstawicieli strony gorzowskiej preferowała wizję posiadania osobnego województwa gorzowskiego (w przypadku zielonogórzan panowała jednomyślność odnośnie powołania wspólnego województwa)[10]. Na tym też spotkaniu po raz pierwszy zaproponowano podział kompetencji, polegający na umiejscowieniu urzędu wojewódzkiego w Gorzowie, a sejmiku z urzędem marszałkowskim w Zielonej Górze[9].

Województwa z lat 1975–1998 z granicą obecnego województwa lubuskiego

4 marca 1998 (według innych źródeł 25 lutego 1998 roku[10]) powołane do życia zostało Stowarzyszenie na rzecz Promocji i Powołania Województwa Lubuskiego, którego celem również było przekonanie władz warszawskich co do idei powołania samodzielnego województwa w środkowo-zachodniej Polsce, a także promowanie wydarzeń, do jakich dochodzi w regionie[10]. Organizacja ta liczyła 167 członków, a jej prezesem została Stanisława Czereda[9].

Drugim kluczowym zebraniem lokalnych polityków było spotkanie 18 regionalnych parlamentarzystów w Paradyżu (dzisiejszym Gościkowie), które zwieńczone zostało podpisaniem 13 marca 1998 roku tzw. ugody paradyskiej, zwanej też porozumieniem paradyskim[9] lub ugodą zielonogórsko-gorzowską[11]. Ugoda ta była ponadpartyjnym wyrazem poparcia dla idei powstania województwa lubuskiego, opartym o takie argumenty jak potencjał gospodarczy regionu, jego infrastrukturalna spójność, poczucie tożsamości regionalnej oraz zdolność obydwu przyszłych stolic województwa do podziału zadań i wzajemnej współpracy[12][11].

31 maja 1998 roku, w reakcji na nagłe oświadczenie sejmowych komisji administracji i samorządu terytorialnego o pozostaniu przy koncepcji utworzenia wyłącznie 12 województw, Stowarzyszenie na rzecz Promocji i Powołania Województwa Lubuskiego, z pomocą swoich członków oraz chętnej młodzieży, zorganizowało blokadę międzynarodowej drogi Poznań-Świecko i przejścia granicznego Gubin-Guben. W trakcie protestu demonstranci mieli ze sobą transparenty z takimi hasłami jak „Rząd dzieli nas jak koloniści Afrykę”, „Unia Wolności za bardzo się gości” czy „AWS anty-Lubuski jest”[10]. Dodatkowo do 2 czerwca udało się zebrać od 110[10] do 120[9] tysięcy podpisów pod projektem ustawy obywatelskiej Stowarzyszenia, będącym dowodem na masowość poparcia dla powołania województwa (był to pierwszy dokument obywatelski w III RP, któremu udało się przekroczyć wymagany próg 100 tysięcy podpisów)[10].

Ostatecznie rząd okazał się niezdolny do przeprowadzenia swego projektu (w wyniku zawetowania ustawy przez prezydenta) i konieczne stało się utworzenie kolejnych województw, w tym lubuskiego. Jego nazwa pochodzi od historycznej miejscowości Lubusz (obecnie: Lebus w Niemczech), będącej administracyjnym i kulturalnym centrum ziemi lubuskiej w średniowieczu, w tym siedzibą diecezji lubuskiej. Sami Niemcy zaś nazywają ziemię lubuską Lebuser Land lub Neumark (Nowa Marchia), albo rzadziej Ostbrandenburg (Wschodnia Brandenburgia).

20 listopada 1998 roku pierwszy marszałek województwa lubuskiego, Andrzej Bocheński, otrzymał w Pałacu Belwederskim akt założycielski województwa lubuskiego z rąk prezydenta Kwaśniewskiego[13].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Mapa fizyczna obszaru województwa
Jezioro Trześniowskie na Pojezierzu Łagowskim

Według danych z 1 stycznia 2017 powierzchnia województwa wynosiła 13 987,93 km², co stanowi 4,5% powierzchni Polski[1].

Lesistość województwa wynosi ponad 49%. Według danych z 31 grudnia 2021 w woj. lubuskim lasy obejmowały powierzchnię 690,2 tys. ha, co stanowiło 49,3% jego powierzchni. Najwyższym wskaźnikiem lesistości charakteryzowały się powiaty: krośnieński (60,2%), sulęciński (55,5%) oraz żarski (54,0%), natomiast najniższym: miasto Gorzów Wlkp. (4,4%) oraz powiaty: nowosolski (39,2%) i wschowski (39,3%)[14]. 4,6 tys. ha lasów znajdowało się w obrębie parków narodowych[15].

Położenie administracyjne[edytuj | edytuj kod]

Województwo jest położone w zachodniej Polsce i graniczy z[16]:

oraz z województwami:

Wąwozy Wiechlicko-Cieciszowskie w gminie Szprotawa

Położenie fizycznogeograficzne[edytuj | edytuj kod]

Charakterystyczny dla krajobrazu województwa jest układ naprzemianległych obniżeń pradolin i pasów wysoczyznowych wytworzony w wyniku ostatniego zlodowacenia. Jego zasięg wyznacza linia biegnąca przez Gubin, Lubsko, Zieloną Górę i Sławę. Obszary położone na południe od tej linii zostały ukształtowane podczas zlodowacenia środkowoeuropejskiego, które spowodowało dość dużą różnorodność krajobrazu. Na północy Kotlina Gorzowska graniczy z Równiną Gorzowską, Pojezierzem Dobiegniewskiem, Równiną Drawską, Pojezierzem Wałeckim, od południa z Pojezierzem: Łagowskim i Poznańskim, od wschodu z Pojezierzem Chodzieskim, a na zachodzie łączy się z Kotliną Freienwaldzką. Długość Kotliny Gorzowskiej wynosi 120 km, szerokość do 35 km, powierzchnia obejmuje 3740 km². W jej skład wchodzą 4 subregiony:

  • Dolina Dolnej Noteci,
  • Obornicka Dolina Warty,
  • Dolina Dolnej Warty,
  • Międzyrzecze Warty i Noteci.

Topografia[edytuj | edytuj kod]

W wymiarze północ-południe województwo rozciąga się na długości 195 km, to jest 1°45′38″. W wymiarze wschód-zachód rozpiętość województwa wynosi 128 km, co w mierze kątowej daje 1°52′57″.

Współrzędne geograficzne skrajnych punktów:

Ukształtowanie powierzchni ma charakter wybitnie nizinny.

Najwyższym punktem jest wierzchołek Gołębiej (pot. Góry Żarskiej) – 226,9 m n.p.m. w pasie Wzniesień Żarskich.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Województwo lubuskie jest podzielone na 12 powiatów i 2 miasta na prawach powiatu. Na jego terenie funkcjonują 82 gminy: 9 gmin miejskich (w tym dwie tożsame z miastami na prawach powiatu), 34 gminy miejsko-wiejskie i 39 gmin wiejskich. W czterech przypadkach (Gubin, Nowa Sól, Żagań, Żary) istnieją zarówno gminy miejskie: GM Gubin, GM Nowa Sól, GM Żagań, GM Żary, jak i wiejskie (obwarzankowe): GW Gubin, GW Nowa Sól, GW Żagań, GW Żary. W województwie lubuskim są 43 miejscowości, posiadające status miasta (nadane prawa miejskie).

Największym powiatem województwa jest powiat żarski, którego powierzchnia wynosi 1392,78 km², a najmniejszym powiat wschowski 624,20 km². Największą gminą województwa jest gmina Drezdenko 399,91 km², a najmniejszą gmina miejska Łęknica 16,43 km²[17].

Wyłączając miasta na prawie powiatu (Gorzów Wielkopolski, Zielona Góra) według danych z 30 czerwca 2020 powiatem o największej liczbie mieszkańców jest powiat żarski – 95,8 tys. osób, a powiatem o najmniejszej liczbie mieszkańców jest powiat sulęciński – 35,1 tys. osób. Wyłączając miasta na prawach powiatu, gminą o największej liczbie mieszkańców jest gmina miejska Nowa Sól – 38,6 tys. osób, a gminą o najmniejszej liczbie mieszkańców jest gmina Wymiarki – 2 288 osób[6].

Herb Flaga Powiat / miasto na prawach powiatu Powierzchnia
[km²]
Ludność
(30 czerwca 2020)
Gęstość zaludnienia Lokata w Polsce według powierzchni Lokata w Polsce według ludności Wydatki budżetu 2012[18]
[mln zł]
Dochody budżetu 2012[18]
[mln zł]
Zadłużenie samorządu względem dochodów 2012[18]
[%]
Przeciętna stopa bezrobocia
(30 czerwca 2014)[19]
POL powiat gorzowski COA.svg Flaga powiatu gorzowskiego powiat gorzowski 1214,23 72.054 59 84 169 46,8 50,1 55,8% 10,7%
POL powiat krośnieński (lubuski) COA.svg Flaga powiatu krośnieńskiego (województwo lubuskie) powiat krośnieński 1391,25 54.706 39 51 219 50,6 54,0 34,0% 20,9%
POL powiat międzyrzecki COA.svg Flaga powiatu międzyrzeckiego powiat międzyrzecki 1387,61 57.374 421 52 205 53,5 54,2 17,3% 20,8%
POL powiat nowosolski COA.svg Flaga powiatu nowosolskiego powiat nowosolski 770,73 86.014 112 192 109 74,3 76,9 38,2% 21,9%
POL powiat słubicki COA.svg POL powiat słubicki flag.svg powiat słubicki 999,29 46.897 47 129 260 40,1 40,5 58,1% 10,8%
POL powiat strzelecko drezdenecki COA.svg Flaga powiatu strzelecko-drezdeneckiego powiat strzelecko-drezdenecki 1247,86 48.855 39 75 244 39,2 40,8 43,6% 22,8%
POL powiat sulęciński COA.svg Flaga powiatu sulęcińskiego powiat sulęciński 1177,80 35.110 30 90 302 36,4 35,4 54,7% 14,3%
POL powiat świebodziński COA.svg Flaga powiatu świebodzińskiego powiat świebodziński 936,57 55.678 59 144 220 55,4 57,7 39,6% 11,4%
POL powiat wschowski COA.svg Flaga powiatu wschowskiego powiat wschowski 624,20 38.787 62 244 291 35,0 34,0 48,8% 13,7%
POL powiat zielonogórski COA.svg Flaga powiatu zielonogórskiego powiat zielonogórski 1350,19 75.646 56 32 94 66,9 66,3 40,3% 14,0%
POL powiat żagański COA.svg POL powiat żagański flag.svg powiat żagański 1131,78 78.634 69 98 122 64,6 65,6 40,3% 22,1%
Herb powiatu żarskiego Flaga powiatu żarskiego powiat żarski 1392,78 95.801 69 50 83 91,8 89,2 48,2% 14,0%
POL Gorzów Wielkopolski COA.svg POL Gorzów Wielkopolski flag.svg Gorzów Wielkopolski (m.np.p.) 85,72 123.341 1439 30 28 420,9 438,4 42,6% 7,0%
POL Zielona Góra COA.svg POL Zielona Góra flag.svg Zielona Góra (m.np.p.) 278,79 141.280 507 46 32 513,2 493,5 43,3% 7,4%

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 30 czerwca 2022 województwo liczyło 982 655 mieszkańców[4]

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 982 655 100 505 466 51 477 189 49
powierzchnia 13 987,93 km²
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
70 36 34

Liczba ludności (dane z 30 czerwca 2022[2]):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób % osób % osób %
Ogółem 982 655 100 505 466 51,44 477 189 48,56
Miasto 632 507 64,37 331 088 33,69 301 419 30,67
Wieś 350 148 35,63 174 378 17,75 175 770 17,89

Piramida wieku mieszkańców woj. lubuskiego w 2014 roku[20]:

Piramida wieku Lubuskie.png

Religia[edytuj | edytuj kod]

Administracja i polityka[edytuj | edytuj kod]

Samorząd województwa[edytuj | edytuj kod]

Organem stanowiącym samorządu jest Sejmik Województwa Lubuskiego, składający się z 30 radnych. Siedzibą sejmiku województwa jest Zielona Góra. Sejmik wybiera organ wykonawczy samorządu, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków, z przewodniczącym mu marszałkiem.

Marszałkowie Województwa Lubuskiego:

Podział mandatów w sejmiku woj. lubuskiego (2018)[25]
Komitet Wyborczy Liczba radnych
KW Platforma.Nowoczesna Koalicja Obywatelska
11/30
KW Prawo i Sprawiedliwość
9/30
KWW Bezpartyjni Samorządowcy
4/30
KW Polskie Stronnictwo Ludowe
4/30
KW SLD Lewica Razem
2/30

Administracja rządowa[edytuj | edytuj kod]

Siedziba Lubuskiego Urzędu Wojewódzkiego w Gorzowie Wlkp.

Przedstawicielem Rady Ministrów, będącym terytorialnym organem administracji rządowej jest Wojewoda Lubuski, powoływany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Gorzów Wielkopolski[26], gdzie znajduje się Lubuski Urząd Wojewódzki w Gorzowie Wielkopolskim. W ramach urzędu działa także delegatura Zielonej Górze[27].

Wojewodowie Lubuscy:

Polityka[edytuj | edytuj kod]

Mieszkańcy województwa wybierają łącznie 12 posłów na Sejm w jednym okręgu wyborczym nr 8. Mieszkańcy wybierają 3 senatorów w jednomandatowych okręgach wyborczych: nr 20, nr 21, nr 22.

Do Parlamentu Europejskiego są wybierani 4 posłowie z okręgu wyborczego nr 13, który obejmuje także województwo zachodniopomorskie.

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Umowy, porozumienia i oświadczenia o współpracy:

  1. Brandenburgia (Niemcy) – od 12 stycznia 2000 r.
  2. Obwód pskowski (Rosja) – od 16 stycznia 2002 r.
  3. Obwód iwanofrankiwski (Ukraina) – od 16 września 2002 r.
  4. Abruzja (Włochy) – od 2 lipca 2003 r.
  5. Hajnan (Chiny) – od 24 lutego 2006 r.
  6. Kiszyniów (Mołdawia) – od 14 marca 2007 r.
  7. Obwód homelski (Białoruś) – od 7 grudnia 2007 r.
  8. Obwód sumski (Ukraina) – od 7 grudnia 2007 r.
  9. Kraj nitrzański (Słowacja) – od 17 kwietnia 2008 r.
  10. Departament Lot (Francja) – od 17 października 2008 r.
  11. Saksonia (Niemcy) – od 19 listopada 2008 r.
  12. Obwód wołogodzki (Rosja) – od 2 czerwca 2011 r.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W 2012 r. produkt krajowy brutto województwa lubuskiego wynosił 35,7 mld zł, co stanowiło 2,2% PKB Polski. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosił 33,9 tys. zł (83,1% średniej krajowej), co plasowało lubuskie na 9. miejscu względem innych województw[28].

W 2010 r. produkcja sprzedana przemysłu w woj. lubuskim wynosiła 24,6 mld zł, co stanowiło 2,5% produkcji przemysłu Polski. Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej w lubuskim wynosiła 3,1 mld zł, co stanowiło 2,0% tej sprzedaży Polski[29].

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. lubuskiego w 3. kwartale 2011 r. wynosiło 3140,74 zł, co lokowało je na 14. miejscu względem wszystkich województw[30].

W końcu marca 2012 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 63,8 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 16,3% do aktywnych zawodowo[31].

Według danych z 2011 r. 3,2% mieszkańców w gospodarstwach domowych woj. lubuskiego miało wydatki poniżej granicy ubóstwa skrajnego (tzn. znajdowało się poniżej minimum egzystencji)[32].

Ludność i miasta[edytuj | edytuj kod]

W województwie lubuskim są 43 miasta, w tym 2 miasta na prawach powiatu. Liczba ludności – według stanu na 30 kwietnia 2022[6], powierzchnia – według stanu na 30 kwietnia 2022. Wytłuszczone zostały miasta na prawach powiatu.

Miasto Powiat Powierzchnia
(w ha)
Powierzchnia
(w km²)
Ludność ogółem Gęstość zaludnienia
POL Babimost COA.svg Babimost powiat zielonogórski 365 3 3848 1054
POL Bytom Odrzański COA.svg Bytom Odrzański powiat nowosolski 230 2 3994 1737
POL Cybinka COA.svg Cybinka powiat słubicki 529 6 2671 505
POL Czerwieńsk COA.svg Czerwieńsk powiat zielonogórski 936 9 3836 410
POL Dobiegniew COA.svg Dobiegniew powiat strzelecko-drezdenecki 569 6 3013 530
POL Drezdenko COA.svg Drezdenko powiat strzelecko-drezdenecki 1072 11 9648 900
POL Gorzów Wielkopolski COA.svg Gorzów Wielkopolski m.n.p.p. Gorzów Wielkopolski 8572 86 117 379 1369
POL Gozdnica COA.svg Gozdnica powiat żagański 2388 24 2794 117
POL Gubin COA.svg Gubin powiat krośnieński 2068 21 15 857 795
POL Iłowa COA.svg Iłowa powiat żagański 918 10 3656 398
POL Jasień COA.svg Jasień powiat żarski 479 5 4092 854
POL Kargowa COA.svg Kargowa powiat zielonogórski 455 5 3811 838
POL Kostrzyn nad Odrą COA.svg Kostrzyn nad Odrą powiat gorzowski 4614 46 17 779 386
POL Kożuchów COA.svg Kożuchów powiat nowosolski 594 6 8970 1510
POL Krosno Odrzańskie COA.svg Krosno Odrzańskie powiat krośnieński 815 8 10 747 1319
POL Lubniewice COA.svg Lubniewice powiat sulęciński 1211 12 1995 165
POL Lubsko COA.svg Lubsko powiat żarski 1251 13 12 998 1039
POL Łęknica COA.svg Łęknica powiat żarski 1643 16 2280 139
POL Małomice COA.svg Małomice powiat żagański 537 5 3439 640
POL Międzyrzecz COA.svg Międzyrzecz powiat międzyrzecki 1026 10 17 170 1673
POL Nowa Sól COA.svg Nowa Sól powiat nowosolski 2180 22 36 479 1673
POL Nowe Miasteczko COA.svg Nowe Miasteczko powiat nowosolski 329 3 2632 800
POL Nowogród Bobrzański COA.svg Nowogród Bobrzański powiat zielonogórski 1463 15 4816 329
POL Ośno Lubuskie COA.svg Ośno Lubuskie powiat słubicki 801 8 3918 489
POL Otyń COA.svg Otyń powiat nowosolski 786 8 1708 217
POL Rzepin COA 1.svg Rzepin powiat słubicki 1142 11 6448 565
POL Skwierzyna COA.svg Skwierzyna powiat międzyrzecki 3589 36 9158 255
POL Sława COA.svg Sława powiat wschowski 1431 14 4131 289
POL Słubice COA.svg Słubice powiat słubicki 1921 19 16 387 853
POL Strzelce Krajeńskie COA.svg Strzelce Krajeńskie powiat strzelecko-drezdenecki 494 5 9809 1986
POL Sulechów COA.svg Sulechów powiat zielonogórski 688 7 15 790 2295
POL Sulęcin COA.svg Sulęcin powiat sulęciński 856 9 9834 1149
POL Szlichtyngowa COA.svg Szlichtyngowa powiat wschowski 155 2 1239 799
POL Szprotawa COA.svg Szprotawa powiat żagański 1095 11 10 844 990
POL Świebodzin COA.svg Świebodzin powiat świebodziński 1693 17 21 112 1247
POL Torzym COA.svg Torzym powiat sulęciński 911 9 2449 269
POL Trzciel COA.svg Trzciel powiat międzyrzecki 304 3 2229 733
POL Witnica COA.svg Witnica powiat gorzowski 824 8 6469 785
POL Wschowa COA.svg Wschowa powiat wschowski 839 8 13 241 1578
POL Zbąszynek COA.svg Zbąszynek powiat świebodziński 290 3 4917 1696
POL Zielona Góra COA.svg Zielona Góra m.n.p.p. Zielona Góra 27832 278 65 942 237
POL Żagań COA.svg Żagań powiat żagański 4038 40 23 949 593
POL Żary COA.svg Żary powiat żarski 3349 33 35 468 1059

Ośrodki akademickie[edytuj | edytuj kod]

Akademia im. Jakuba z Paradyża w Gorzowie Wielkopolskim
Collegium Polonicum w Słubicach
Uniwersytet Zielonogórski – budynek Wydziału Matematyki, Informatyki I Ekonometrii oraz Wydziału Fizyki i Astronomii

Gorzów Wielkopolski[edytuj | edytuj kod]

Słubice[edytuj | edytuj kod]

Sulechów[edytuj | edytuj kod]

Zielona Góra[edytuj | edytuj kod]

Żary[edytuj | edytuj kod]

Pozostałe[edytuj | edytuj kod]

Bezpieczeństwo publiczne[edytuj | edytuj kod]

W województwie lubuskim działa centrum powiadamiania ratunkowego, które znajduje się w Gorzowie Wielkopolskim i które obsługuje zgłoszenia alarmowe kierowane do numerów alarmowych 112, 997[33].

Obsługą zgłoszeń alarmowych kierowanych do numeru 999 z terenu województwa lubuskiego zajmuje się Dyspozytornia Medyczna, która znajduje się w Gorzowie Wielkopolskim[33].

Obsługą zgłoszeń alarmowych kierowanych do numeru 998 zajmuje się Państwowa Straż Pożarna[33].

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Zespół przyrodniczo-krajobrazowy Potok Sucha w Gminie Szprotawa

Parki narodowe[edytuj | edytuj kod]

Parki krajobrazowe[edytuj | edytuj kod]

Obszary Chronionego Krajobrazu[edytuj | edytuj kod]

W granicach województwa w 2019 roku wyznaczonych było 38 obszarów chronionego krajobrazu, gdzie ochroną objęto 416850 ha. Najwięcej tego typu form znajduje się w dolinach rzecznych[35].

Rezerwaty przyrody[edytuj | edytuj kod]

Według stanu na 2019 w województwie występowało 67 rezerwatów przyrody[36]. Najstarszy Bukowa Góra powołano w 1954 roku[37].

Pomniki przyrody[edytuj | edytuj kod]

W 2019 r. na obszarze województwa znajdowało się 1397 pomników przyrody. Wśród nich najliczniejszą grupę stanowiły pojedyncze drzewa (1091), grupy drzew (208), głazy narzutowe (39), aleje przydrożne (22) i 39 innych obiektów[38]. Do najbardziej rozpoznawalnych należą: Dąb Chrobry, Wiąz Wiedźmin, Sosna Waligóra, Sosna Rzepicha, głaz Flins.

Stanowiska dokumentacyjne, Użytki ekologiczne, Zespoły przyrodniczo-krajobrazowe[edytuj | edytuj kod]

W 2019 r. w granicach województwa znajdowały się 2 stanowiska dokumentacyjne, 407 użytków ekologicznych oraz 16 zespołów przyrodniczo-krajobrazowych[39].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Transport[edytuj | edytuj kod]

Ratusz w Świebodzinie
Zespół zamkowy w Międzyrzeczu
Ruiny gubińskiej fary i ratusz
Rynek w Bytomiu Odrzańskim

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Według danych na dzień 31 grudnia 2015, na terenie województwa lubuskiego było 14 975,7 km dróg publicznych, w tym: 906,2 km dróg krajowych (z czego 89,2 km autostrad i 142,4  km dróg ekspresowych), 1 604,9 km dróg wojewódzkich, 4 151,5 km powiatowych i 8 313,1 km gminnych[40].

Drogi krajowe w województwie lubuskim[41][42]
Droga Trasa Obecna długość w województwie Uwagi
A2E30 granica państwa z Niemcami NiemcyŚwieckoPoznańŁódźWarszawa (węzełKonotopa") – ... – Warszawa (węzeł "Lubelska") – Biała PodlaskaKukuryki – granica państwa z Białorusią Białoruś 92 km Istniejące odcinki: ŚwieckoWarszawa (węzeł Konotopa); Choszczówka StojeckaKałuszyn
S3E65 ŚwinoujścieGoleniówSzczecin A6 (węzeł „Rzęśnica") – ... – Szczecin A6 (węzeł „Klucz") – Gorzów WielkopolskiZielona GóraA4 (Legnica) – BolkówLubawka – granica państwa Czechy 184 km
12 granica państwa z Niemcami NiemcyŁęknicaS3 (węzeł „Głogów Zachód") – GłogówLesznoJarocinKaliszSieradzPiotrków TrybunalskiSulejówRadomZwoleńPuławyLublinDorohusk – granica państwa z Ukrainą Ukraina 105 km
18E36 granica państwa – OlszynaGolniceKrzyżowa 71 km Po dwa pasy ruchu w jednym kierunku. Wyremontowana jezdnia północna
A18E36 granica państwa – OlszynaA4 71 km Po całkowitej przebudowie drogi krajowej nr 18, obecnie 0 km
22 granica państwa z Niemcami NiemcyKostrzyn nad OdrąGorzów Wielkopolski CzłopaWałczCzłuchówStarogard GdańskiMalborkElblągGrzechotki – granica państwa z Rosją Rosja 122 km
24 PniewyGorzyńSkwierzynaWałdowice 46 km
27 granica państwa – PrzewózŻaryZielona Góra 68 km
29 granica państwa – SłubiceKrosno Odrzańskie 32 58 km
31 SzczecinGryfinoChojnaSarbinowoKostrzyn nad OdrąSłubice 38 km
32 granica państwa z Niemcami NiemcyGubinekZielona GóraSulechówStęszew 104 km
92 RzepinŚwiebodzinPniewyPoznańWrześniaSłupcaGolinaKoninKutnoŁowiczMory – ... – Stary KonikMińsk MazowieckiRyczołek 78 km Dawna droga krajowa nr 2

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Tabor kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Województwo lubuskie jest właścicielem 23 pojazdów z których stanowią 20 spalinowych zespołów trakcyjnych oraz autobusy szynowe i trzy elektryczne zespoły trakcyjne ED78 wyprodukowanych przez Newag. Wszystkie składy będące własnością urzędu marszałkowskiego są obsługiwane przez państwowego przewoźnika Polregio.

Tabor kolejowy województwa lubuskiego
Seria Typ Numery Liczba Producent
ED78 31WE 010, 014, 016 3 Newag
SA95 36WEhd 001 ÷ 002 2 Newag [43]
SA105 213Ma 101 ÷ 102, 104 ÷ 105 4 ZNTK Poznań
SA108 215M 006 1 ZNTK Poznań
SA133 218Mc 003, 006 ÷ 008 4 Pesa
SA134 218Mc 020 ÷ 021 2 ZNTK Mińsk Mazowiecki
SA137 220M 005 1 Newag
SA139 223M 003 ÷ 006, 031 ÷ 032 6 Pesa [44]

Transport wodny śródlądowy[edytuj | edytuj kod]

Transport lotniczy[edytuj | edytuj kod]

Sport[edytuj | edytuj kod]

Najpopularniejszym sportem w województwie jest żużel reprezentowany przez dwa kluby – Stal Gorzów Wielkopolski i Falubaz Zielona Góra[45], mecze pomiędzy tymi zespołami nazywane są Derbami Ziemi Lubuskiej[46][47]. Popularnym sportem na terenie województwa jest piłka nożna – reprezentowana przez m.in. Stilon Gorzów Wielkopolski, Lechie Zielona Góra, Warte Gorzów Wielkopolski, Dozamet Nowa Sól, Polonie Słubice, Promień Żary czy Czarnych Żagań. Dużą popularnością cieszy się również koszykówka – w Zielonej Górze męski zespół Zastalu, natomiast w Gorzowie Wielkopolskim żeński zespół AZS AJP i męski zespół Kangoo Basket. Koszykarskie zespoły istnieją również w innych miastach. W lubuskim istnieją także kluby siatkarskie m.in. Olimpia Sulęcin, Orzeł Międzyrzecz czy Orion Sulechów, piłki wodnejGKPW-59 Gorzów Wielkopolski i Alfa Gorzów Wielkopolski[48], tenisa stołowego – ZKS Drzonków-Zielona Góra i Gorzovia Gorzów Wielkopolski. Poza tym istnieją kluby: kajakarskie, wioślarskie, pływackie, lekkoatletyczne, sztuk walki, akrobatyki sportowej, tenisa, futbolu amerykańskiego, rugby, kolarskie, łucznicze, strzeleckie, szachowe, jeździeckie, golfowe, speedrowerowe, miniżużla i aeroklub.

Media[edytuj | edytuj kod]

Największe media o zasięgu regionalnym:

  • TVP3 Gorzów Wielkopolski – siedziba w Gorzowie Wielkopolskim oraz redakcja zamiejscowa w Zielonej Górze
  • Radio Zachód – siedziba w Zielonej Górze oraz redakcja zamiejscowa w Gorzowie Wielkopolskim
  • Gazeta Lubuska – siedziba w Zielonej Górze oraz redakcja zamiejscowa w Gorzowie Wielkopolskim
  • Gazeta Wyborcza – oddziały w Zielonej Górze i w Gorzowie Wielkopolskim

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2017 r.. Główny Urząd Statystyczny, 2017-07-19. [dostęp 2017-07-27].
  2. a b Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny, gus.pl [dostęp 2022-11-30].
  3. Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa., isap.sejm.gov.pl [dostęp 2020-11-12].
  4. a b Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-11-19].
  5. Lubuskie już oficjalnie nie ma miliona mieszkańców. Którym miastom ubyło najwięcej
  6. a b c Urząd Statystyczny w Zielonej Górze / Województwo lubuskie, zielonagora.stat.gov.pl [dostęp 2019-11-20].
  7. Historia, portal ziemialubuska.pl. [dostęp 2010-11-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-12-03)].
  8. Dz.U. z 1950 r. nr 28, poz. 255
  9. a b c d e Warto było? Oni tworzyli nasze województwo | Łącznik Zielonogórski, www.lzg24.pl, 27 października 2013 [dostęp 2022-11-22] [zarchiwizowane z adresu 2022-11-22].
  10. a b c d e f Dariusz Chajewski, 22 lata temu wspólnie walczyliśmy o województwo lubuskie. Północ i południe regionu zapomniały o animozjach i wspólnie broniły województwo, Gazeta Lubuska, 25 lutego 2020 [dostęp 2022-11-22] [zarchiwizowane z adresu 2022-11-22] (pol.).
  11. a b Redakcja, Dziś mija dziesiąta rocznica ugody paradyskiej, Gazeta Lubuska, 13 marca 2008 [dostęp 2022-03-20] [zarchiwizowane z adresu 2022-11-22] (pol.).
  12. Redakcja, Dobili targu w Paradyżu, Gazeta Lubuska, 3 listopada 2013 [dostęp 2022-03-20] [zarchiwizowane z adresu 2022-11-22] (pol.).
  13. Prezydent RP na XV-leciu województwa lubuskiego (wideo), lubuskie.pl [dostęp 2022-11-22] [zarchiwizowane z adresu 2022-11-22] (pol.).
  14. [https://zielonagora.stat.gov.pl/download/gfx/zielona-gora/pl/defaultaktualnosci/743/4/2/1/ochrona_srodowiska_w_wojewodztwie_lubuskim_w_2021_r_2.pdf Leśnictwo i ochrona środowiska w województwie lubuskim w 2021 r.]. 2021.
  15. Raport o stanie lasów w Polsce 2012. Warszawa: Centrum Informacyjne Lasów Państwowych, 2013, s. 78. ISSN 1641-3229.
  16. geoportal.gov.pl. geoportal.gov.pl. [dostęp 2013-07-27].
  17. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-07-26. ISSN 1505-5507.
  18. a b c Analizy > Wykonanie budżetu przez lubuskie JST w roku 2012 (zestawienie tabelaryczne) PDF. Regionalna Izba Obrachunkowa w Zielonej Górze. s. 24, 41. [dostęp 2014-10-10].
  19. Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 24 września 2014 r. ws. przeciętnej stopy bezrobocia w kraju oraz na obszarze powiatów (M.P. z 2014 r. poz. 0)
  20. Województwo lubuskie w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2015-05-20] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  21. Uchwała Nr I/3/2006 Sejmiku Województwa Lubuskiego z dnia 30 listopada 2006 roku ws. wyboru Marszałka WL
  22. Uchwała Nr XXVI/240/2008 Sejmiku Województwa Lubuskiego z dnia 21 sierpnia 2008 r. ws. rozpatrzenia przez głosowanie wniosku o odwołanie Marszałka WL
  23. Uchwała Nr XXVI/241/2008 Sejmiku Województwa Lubuskiego z dnia 21 sierpnia 2008 r. ws. wyboru Marszałka WL
  24. Uchwała Nr II/7/10 Sejmiku Województwa Lubuskiego z dnia 29 listopada 2010 r. ws. wyboru Marszałka WL
  25. Obwieszczenie Komisarza Wyborczego w Zielonej Górze z dnia 23 października 2018 r. o wynikach wyborów do rad na obszarze województwa lubuskiego (Dz. Urz. Woj. Lubuskiego z 2018 r., poz. 2447)
  26. (Art. 3.) Ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. (Dz.U. z 1998 r. nr 96, poz. 603)
  27. (§3. Statut LUW w Gorzowie Wlkp.) Zał. do Zarządzenia Nr 112 Wojewody Lubuskiego z dnia 26 maja 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Lubuskiego z 2009 r., Nr 71, poz. 985)
  28. Rocznik Statystyczny Województw 2014. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2015-01-12, s. 625. ISSN 1230-5820.
  29. Rocznik Statystyczny Województw 2011 (wybrane tablice). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2012-01-24, s. 58-59. ISSN 1230-5820.
  30. Obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 28 listopada 2011 r. (M.P. z 2011 r. nr 108, poz. 1099)
  31. Bezrobotni oraz stopa bezrobocia według województw, podregionów i powiatów (Stan na koniec marca 2012 r.). Główny Urząd Statystyczny, 2012-04-26. [dostęp 2012-05-20].
  32. Ubóstwo w Polsce w 2011r.. Główny Urząd Statystyczny, 2012-05-31. s. 15. [dostęp 2012-06-08].
  33. a b c Tablica numerów kierowania alarmowego (NKA). bip.uke.gov.pl
  34. P.J, Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Lubuskiego - Gorzowski Park Krajobrazowy, www.zpkwl.gorzow.pl [dostęp 2022-10-27] (pol.).
  35. GUS Ochrona Środowiska 2020, kierujący zespołem Wiesława Domańska, Warszawa tab. 184, ISSN 0867-3217. [dostęp 2021-02-19].
  36. GUS Ochrona Środowiska 2020, kierujący zespołem Wiesława Domańska, Warszawa tab. 181, ISSN 0867-3217. [dostęp 2021-02-19].
  37. Centralny Rejestr Form Ochrony Środowiska. [dostęp 2021-02-19].
  38. GUS Ochrona Środowiska 2020, kierujący zespołem Wiesława Domańska, Warszawa tab. 189, ISSN 0867-3217. [dostęp 2021-02-19].
  39. GUS Ochrona Środowiska 2020, kierujący zespołem Wiesława Domańska, Warszawa tab. 190, ISSN 0867-3217. [dostęp 2021-02-19].
  40. Transport – wyniki działalności w 2016 r./Transport – Activity Results in 2016. Główny Urząd Statystyczny, 2016. s. 134, 135. [dostęp 2018-02-28]. ISSN 1506-7998. (pol. • ang.).
  41. Rozporządzenie Rady Ministrów zmieniające rozporządzenie w sprawie sieci autostrad i dróg ekspresowych (Dz.U. z 2009 r. nr 187, poz. 1446)
  42. Zarządzenie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 10.12.2009
  43. https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/dwa-trojczlonowe-spalinowe-impulsy-2-sa-juz-w-lubuskiem-99586.html
  44. https://www.nakolei.pl/lubuskie-ma-juz-dwa-linki-z-niemiecka-homologacja/
  45. Pierwsze żużlowe ściganie na stadionie przy Myśliborskiej, ECHOGORZOWA.PL [dostęp 2016-02-11] (pol.).
  46. Cezary Konarski, To były nietypowe derby. W Nowy Rok Stal Gorzów zmierzyła się z Falubazem Zielona Góra, Zielona Góra Nasze Miasto, 2023 [dostęp 2023-01-01] (pol.).
  47. Derby ziemi lubuskiej w ramach sparingów przedsezonowych, PGE Ekstraliga, 2 stycznia 2022 [dostęp 2022-01-02] (pol.).
  48. W czepku urodzeni, czyli gorzowskie waterpolo wraca do krajowej czołówki, Gazeta Lubuska, 24 stycznia 2023 [dostęp 2023-01-24] (pol.).


Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]