Desuetudo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Desuetudo (z łac. odwyknienie, odzwyczajenie) – termin prawniczy oznaczający jedną z reguł derogacyjnych, według której długotrwałe niestosowanie lub nieprzestrzeganie w praktyce określonej normy prawnej, skutkuje utratą przez nią mocy obowiązującej.

Podstawowa funkcja polega na uchylaniu mocy obowiązującej istniejących norm. Jeżeli zwyczaj jest uważany za fakt prawotwórczy, to może uchylić przepis prawa pozytywnego. Desuetudo opiera się na behawioralnym kryterium: przepis prawa nie obowiązuje, ponieważ nie jest przestrzegany. Za objęte "desuetudo" uznaje się normy: sankcjonowaną, jeśli mimo pojawienia się warunków określonych w jej hipotezie adresaci nie zachowują się zgodnie z dyspozycją tej normy; sankcjonującą, jeśli mimo naruszenia normy sankcjonowanej adresat wtórny (organ państwa) nie korzysta ze swoich kompetencji i nie stosuje sankcji. Uznaje się wówczas, że państwo straciło zainteresowanie dla tych norm, przestało je chronić swym przymusem, w związku z czym norma przestała obowiązywać w każdym ze znaczeń terminu "obowiązywanie".

W przeciwieństwie do innych reguł derogacyjnych (np. lex specialis derogat legi generali) desuetudo nie jest powszechnie akceptowaną zasadą i możliwość jej stosowania we współczesnych systemach prawnych jest kwestionowana.

Przykład historyczny: posłowie na sejm 1638 zarządali odczytania zapisków z narad króla z senatorami rezydentami[1]. Władysław IV Waza kazał odpowiedzieć, iż "leges (ustawy) otrzymują robur ex usu et observantia (siłę z używania i przestrzegania) i tracą propter non usum (z powodu nieużywania)". Jako że przywołana ustawa "nigdy nie była in usu (w użytku) i najstarsi senatorowie nie pamiętają przykładu wykonywania jej", miało to oznaczać jej unieważnienie. Posłowie odmówili uznania tej zasady twierdząc, że lex publica nunquam cessabit (powszechna ustawa nigdy [nie] ustępuje).[2]

Przypisy

  1. Wedle ustaw O mieszkaniu Senatorów z 1607 i 1609, (Volumina Legum, t. 2, s. 433n i 463), narady te miały być spisywane przez Kancelarię i podpisywane przez senatorów, pod rygorem zapłaty kary pieniężnej.
  2. Władysław Czapliński, Z problematyki sejmu polskiego w pierwszej połowie XVII wieku s. 36n. Po dłuższych sporach protokoły zostały odczytane (Ludwik Kubala, Jerzy Ossoliński, s. 113 - 116), w 1641 uchwalono ustawę zobowiązującą do odczytywania sprawozdań podczas obrad Sejmu, zaraz po wygłoszeniu wot senatorskich (De reddenda ratione senatus consultorum, Volumina Legum, t. 4, s. 6).

Zobacz też[edytuj]

Literatura[edytuj]

Scale of justice gold.png Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.