Dmitrij Łaptiew

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Dmitrij Jakowlewicz Łaptiew (ros. Дмитрий Яковлевич Лаптев, ur. 1701 we wsi Bołotowo - zm. tamże 20 stycznia?/31 stycznia 1771) - rosyjski badacz polarny i admirał, kuzyn innego odkrywcy, Charitona Łaptiewa. Ku ich czci nazwano Morze Łaptiewów.

Dmitrij Łaptiew urodził się w 1701 w Bołotowie[1] w powiecie wielkołuckim, guberni pskowskiej, w rodzinie dworiańskiej[2]. W 1718 wstąpił do Morskiego korpusu kadetów i po jego ukończeniu w 1721 został miczmanem[2]. W 1725 otrzymał stopień untier-lejtnanta i objął dowództwo okrętu „Faworitka”[1], a w 1727 fregaty „Swiatoj Jakow”[2]. W 1730 po raz pierwszy pływał po wodach Oceanu Arktycznego, służąc pod dowództwem kapitana Barsza na fregacie „Rossija”[2]. W 1731 otrzymał awans na porucznika, a w 1733 w związku ze zmianą stopni w marynarce rosyjskiej otrzymał stopień „lejtnanta majorskogo ranga”[2]. W 1739 uzyskał stopień kapitana[3].

Od 1734 brał udział w Wielkiej Ekspedycji Północnej[2]. W 1736 Vitus Bering wysłał 43-osobowy zespół pod dowództwem Dmitrija Łaptiewa w celu dostarczenia zapasów uczestnikom nieudanej ekspedycji P. Łassiniusa[4]. Po dostarczeniu zapasów wyruszył na statku „Irkutsk” w celu opłynięcia północnych wybrzeży Syberii od ujścia Leny do Kamczatki, ale próba zakończyła się niepowodzeniem[4]. W 1739 po jego powrocie z Petersburga ekspedycja ponownie wyruszyła na statku „Irkutsk”, docierając do ujścia Indygirki, gdzie jej uczestnicy przezimowali[4]. W 1740 członkowie ekspedycji pożeglowali dalej na statku „Irkutsk”, lecz nie mogąc przebić się przez pak lodowy, zawrócili i zimowali u ujścia Kołymy[4]. Ponieważ ponowna próba latem 1741 zakończyła się niepowodzeniem, Dmitrij Łaptiew postanowił dotrzeć do Anadyru drogą lądową[3]. Odesłał większość członków ekspedycji do Petersburga, natomiast sam udał się wzdłuż rzeki Wielki Aniuj do Anadyru, gdzie dotarł w listopadzie 1741[4]. Latem 1742 badał okolice rzeki Anadyr, docierając do Zatoki Penżyńskiej, będącej częścią Morza Ochockiego[5]. Do Petersburga powrócił w grudniu 1742[3].

Po powrocie dowodził różnymi okrętami Floty Bałtyckiej[6]. W 1757 otrzymał dowództwo eskadry stacjonującej w Kronsztadzie i został awansowany do stopnia kontradmirała[7]. W 1762 przeszedł w stan spoczynku w stopniu wiceadmirała]][7].

Zmarł 20 stycznia?/31 stycznia 1771 w Bołotowie[1]. Jego imieniem została nazwana cieśnina łącząca Morze Wschodniosyberyjskie i Morze Łaptiewów. Na cześć jego i jego kuzyna Charitona Łaptiewa zostało nazwane morze będące częścią Oceanu Arktycznego.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Nikołaj Dmitrijewicz Czeczulin, Michaił Grigorjewicz Kurdiumow: Russkij Biograficzeskij słowar'. T. 10. Sankt-Pietierburg: Rosyjskie Cesarskie Towarzystwo Historyczne, 1914. (ros.)
  • William James Mills: Polar Frontiers: a Historical Encyclopedia. T. 1, A-N. ABC.CLIO., Inc., 2003. ISBN 1-57307-422-6. (ang.)
  • A.I. Sizow: Bratja Łaptiew (ros.). Wielkołukskaja Cientralizowannaja Bibliotecznaja Sistiema. [dostęp 2015-08-16].