Vitus Bering

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Vitus Jonassen Bering (czasem niepoprawnie: Behring) (ur. 5 sierpnia 1681 w Horsens, zm. 8 grudnia?/19 grudnia 1741 na Wyspie Beringa koło Kamczatki) – żeglarz pochodzenia duńskiego w służbie rosyjskiej marynarki, komandor znany wśród rosyjskich żeglarzy jako Iwan Iwanowicz.

Vitus Bering

Po podróży do Indii wstąpił do marynarki rosyjskiej w roku 1703 i służył we flocie bałtyckiej podczas III wojny północnej. W latach 1710–1712 służył we flocie azowskiej i wziął udział w wojnie rosyjsko-tureckiej. Poślubił Rosjankę, a w roku 1715 po raz ostatni na krótko odwiedził swoje rodzinne miasto. Seria odkryć w północnej części Azji – wynik dalekosiężnych planów Piotra Wielkiego, doprowadziła do pierwszej wyprawy Beringa na Kamczatkę. W 1725 roku, pod auspicjami rządu Rosji, dotarł lądem do Ochocka, przeprawił się na Kamczatkę i zbudował statek „Święty Gabriel”. Podróżował nim na północ w 1728 roku do momentu, gdy nie mógł już dostrzec lądu na północy ani na wschodzie. Przedostając się z Morza Beringa na wody arktyczne ustalił bezspornie, że Azja nie łączy się z Ameryką.

W następnym roku prowadził nieskuteczne poszukiwania lądu stałego na wschód, odkrywając ponownie większą z dwóch Wysp Diomedesa (Wyspę Ratmanowa), zaobserwowaną wcześniej przez Dieżniewa. Latem 1730 roku Bering powrócił do Petersburga. Podczas długiej podróży przez Syberię poważnie zachorował, a pięcioro z jego dzieci zmarło.. Później Beringowi zlecano dalsze ekspedycje; do Ochocka powrócił w 1735 roku. Na jego polecenie rzemieślnicy Makar Rogaczew i Andriej Kozmin zbudowali dwa statki: „Św. Piotr” i „Św. Paweł”, którymi wyruszył na wyprawę w roku 1740 i założył osadę Pietropawłowsk na Kamczatce. Stamtąd poprowadził wyprawę w kierunku Ameryki Północnej w 1741 roku. Sztorm rozdzielił statki, ale Bering dostrzegł południowe wybrzeże Alaski i wylądował na wyspie znanej dziś jako Wyspa Kayak lub w jej bliskiej okolicy. Drugi statek, dowodzony przez Aleksieja Czirikowa odkrył brzegi północno-zachodniej Ameryki (Archipelag Aleksandra dzisiejszej Alaski). Podróże jakie odbyli Bering i Czirikow stanowią znaczny udział rosyjskich dokonań odkrywczych na północnym Pacyfiku i znane są dziś jako Druga Ekspedycja Kamczacka lub Wielka Ekspedycja Północna.

Bering został wkrótce zmuszony do powrotu przez Niesprzyjające warunki wkrótce zmusiły do powrotu Beringa, który w drodze powrotnej odkrył Wysp Aleuckie. Jednego ze zmarłych żeglarzy pochowano na jednej z nich, a ich grupę ku jego pamięci nazwano Wyspami Szumagina. Odkrywca zachorował zbyt poważnie, aby dowodzić statkiem, który ostatecznie wylądował na bezludnej wyspie (która obecnie nosi jego imię) w grupie Wysp Komandorskich na południowo-zachodnim Morzu Beringa, gdzie zmarł Bering i jego 28 załogantów.

Sztorm zniszczył „Świętego Piotra”, ale jedyny ocalały stolarz, S. Starodubcew, z pomocą załogi zdołał z resztek wraku zbudować mniejszy statek. Kil jego miał długość zaledwie 12,2 m (40 stóp), a nazwano go także „Święty Piotr”. Z 77 marynarzy na pokładzie „Świętego Piotra” tylko 46 przeżyło trudy ekspedycji, której ostatnia ofiara zmarła zaledwie dzień przed zawinięciem do portu. „Święty Piotr” następnie przez 12 lat pływał między Kamczatką a Ochockiem – do roku 1755. Jego budowniczy Starodubcew powrócił do domu odznaczony państwowymi orderami i zbudował jeszcze kilka statków pełnomorskich.

Dokonania Beringa bardzo powoli zyskiwały uznanie, ale ostatecznie James Cook dowiódł dokładności jego obserwacji. Nazwisko odkrywcy noszą obecnie Cieśnina Beringa, Morze Beringa, Wyspa Beringa i Beringia oraz atomowy lodołamacz typu Bering.

W sierpniu 1991 roku ekspedycja rosyjsko-duńska odkryła grób Beringa i jego pięciu marynarzy. Ich szczątki przewieziono do Moskwy, gdzie zbadali je specjaliści medycyny sądowej. Udało się im odtworzyć rysy Beringa; badania jego uzębienia nie wykazały śladów szkorbutu, prowadząc do wniosku, że musiał umrzeć na inną chorobę.

W roku 1992 Bering i pozostali żeglarze zostali ponownie pochowani na Wyspie Beringa.

Literatura[edytuj]

  • G.F. Müller: Sammlung russischer Geschichten, t. III (Sankt Petersburg 1758)
  • P. Lauridsen: Bering og de Russiske Opdagelsesrejser (Kopenhaga 1885)

Zobacz też[edytuj]