Dom Prasy Śląskiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dom Prasy Śląskiej
Ilustracja
Dom Prasy Śląskiej
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miejscowość Katowice Herb.svg Katowice
Adres Rynek 1
Styl architektoniczny późno-modernistyczny
Architekt Marian Śramkiewicz
Kondygnacje 9
Rozpoczęcie budowy 1961
Ukończenie budowy 1964
Ważniejsze przebudowy 20102014
Położenie na mapie Katowic
Mapa lokalizacyjna Katowic
Dom Prasy Śląskiej
Dom Prasy Śląskiej
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dom Prasy Śląskiej
Dom Prasy Śląskiej
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Dom Prasy Śląskiej
Dom Prasy Śląskiej
Ziemia50°15′32,9″N 19°01′16,4″E/50,259139 19,021222

Dom Prasy Śląskiej – późno-modernistyczny budynek, wzniesiony w latach 1961-1964[1] w centrum Katowic, przy Rynku 1 (zachodnia pierzeja Rynku).

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Pierwszym zabudowaniem, jakie powstało w miejscu dzisiejszego Domu Prasy Śląskiej, był parterowy budynek mieszczący kuźnię i mieszkanie kowala Sommera, wzniesiony około 1851 roku[2]. Z powodu rozbudowy rynku oraz ówczesnej Grundmannstraße (dziś ul. 3 Maja) w 1875 roku obiekt rozebrano[3]. Na jego miejscu stanęła duża, trzypiętrowa kamienica, wypełniająca wychodzący w stronę Rynku narożnik między ulicami Grundmannstraße i Poststraße (dziś ul. Pocztowa). Nosiła ona adres Grundmannstraße 2. W 1899 roku uruchomiono w niej pierwszą w Katowicach kawiarnię, a Paweł Scholz otworzył w niej wkrótce atelier fotograficzne[2]. Obok niej powstały kolejne budynki przy Poststraße (sięgającej wtedy dalej ku północy) oraz ówczesnej Mühlstraße (dziś ul. Młyńska, dochodząca wówczas do ul. Pocztowej). Wiadomo, że kamienica przy Pocztowej 1 u schyłku lat 30. XX wieku była własnością miasta Katowice. Wcześniej należała do rodziny Glodny i do Banku Kwilecki z Poznania[4].

Teren, na którym stanął Dom Prasy Śląskiej, objął ostatecznie działki przynależne do czterech przedwojennych kamienic, które nosiły adresy: Młyńska 1, Pocztowa 1, Pocztowa 3 oraz 3 Maja 2. Wspomniane kamienice zostały zniszczone pod koniec II wojny światowej. Prawdopodobnie, tak jak sąsiedni ratusz, zostały podpalone przez czerwonoarmistów, poszukujących w nich łupów i alkoholu. Po wojnie teren uporządkowano, a sąsiednie kamienice przy ul. Młyńskiej i 3 Maja podparto przyporami. Na placu stanęły budki, w których do 1948 roku sprzedawano pieczywo, nabiał, owoce itp[4].

Historia budynku[edytuj | edytuj kod]

Według najstarszych informacji, jakie zachowały się w archiwum Urzędu Miejskiego w Katowicach, w 1959 roku na pustym placu przy Rynku planowano wznieść wielofunkcyjny Dom Sportowca. Budynek został zaprojektowany przez inż. arch. Mariana Śramkiewicza (1909-1993), a projekt konstrukcji wykonał Franciszek Klimek - obaj z katowickiego "Miastoprojektu"[5][1].

Dokumentacja obiektu była gotowa w październiku 1959 roku[1]. Jako inwestor występował Wojewódzki Komitet Kultury Fizycznej w Katowicach, którego przewodniczącym był wówczas Roman Stachoń. Powołany w maju 1960 roku Komitet Budowy Domu Sportowca wystąpił w styczniu 1961 roku do prezydium Rady Narodowej o wydanie pozwolenia na budowę. 1 lutego 1961 roku wykonawca przejął plan inwestycji. Budowę zakończono w 1964 roku[1]. Jej koszt wyniósł 8,7 miliona ówczesnych złotych. Budowę finansowały m.in. Wojewódzka Rada Narodowa, Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, Totalizator Sportowy, organizacje sportowe[4].. Nie wiadomo, kiedy i z jakiej przyczyny w trakcie budowy zmieniono przeznaczenie budynku, jednak już od momentu jego powstania na 2. piętrze mieściła się w nim siedziba Śląskiego Wydawnictwa Prasowego RSW „Prasa-Książka-Ruch” oraz redakcje wydawanych przez nie czasopism - na 3. i 4. piętrze dziennikarze Trybuny Robotniczej, na 5. dziennikarze Dziennika Zachodniego, na 6. redakcje Sportu oraz Wieczoru, a siódmym piętrze, początkowo traktowanym jako „zapasowe”, mieściły się Poglądy Wilhelma Szewczyka. Tam też ulokowała się wkrótce redakcja Panoramy. Na ósmym piętrze była stołówka[6][1].

Na parterze powstała czytelnia Klubu Międzynarodowej Prasy i Książki, biura „Orbisu”, kasy biletowe, kasy wymiany walut i punkt Informacji Turystycznej. Na pierwszym piętrze mieściła się "Café Sport" - kawiarnia ciesząca się wielką popularnością w mieście z salą gier i zabaw[4][1].

Po 1989 roku część z wymienionych czasopism już nie istniała, część zmieniła siedziby. Jako ostatnia wyprowadziła się w marcu 2009 roku redakcja „Dziennika Zachodniego”. W październiku 2010 roku katowicki magistrat, będący właścicielem budynku, ogłosił przetarg na jego przebudowę[7] W latach 2010–2014 gmach został przebudowany z przeznaczeniem na siedzibę części wydziałów katowickiego magistratu[8][9]. Gmach został oddany do użytku w okresie od końca czerwca 2014 roku (Biuro Obsługi Mieszkańców) do lipca tego roku (pozostałe wydziały)[8][9].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Obiekt powstał jako monolityczny szkielet żelbetowy o dziesięciometrowym trakcie[1] na rzucie wydłużonego prostokąta z krótkim, bocznym skrzydłem wychodzącym wzdłuż ul. 3 Maja. Posiada dziewięć kondygnacji i kubaturę ok. 20 tys m³.[5] Charakterystyczną lekkość sylwetki uzyskał dzięki całkowicie szklanej ścianie kurtynowej (nie pełni ona żadnych funkcji konstrukcyjnych). Ściany osłonowe wykonane były z drewna pokrytego aluminiową blachą - miało to na celu przypominać konstrukcję aluminiową. Pierwotnie określany jako "seledynowy dom" od pierwotnego koloru elewacji, na której zastosowano seledynowy marblit. Po pewnym czasie wymieniono okna na aluminiowe z szybami "Antisol" o pomarańczowej barwie. Parter był całkowicie przeszklony taflami szkła lustrzanego o wymiarach 2x4 metra i grubości 16 mm, a same szyby stykały się pod kątem. Wystrój parteru został zaprojektowany w 1962 roku przez Mariana Śramkiewicza, Wiktora Lipowczana oraz artystów Pracowni Sztuk Plastycznych w Katowicach - Amelii Pomorskiej i Bogusława Góreckiego. Wnętrze zostały wyłożone czarnym sjenitem oraz cepeliowskimi płytami, słupy - czarną ceramiką inkrustowaną białymi płytkami, posadzkę - łamanym marmurem. Na jednej ze ścian wykonano kompozycję pokazującą kule ziemskie oraz pojazdy[1].

W czasie remontu w latach 2010-2014 w budynku została wzmocniona konstrukcja, został on ocieplony, wymieniono w nim okna i okładziny zewnętrzne. Remont objął także modernizację dachu i wszystkich instalacji w budynku[7] Obiekt zyskał m.in. nową elewację[10][11][12]. Wykonawcą prac był Mostostal Warszawa[13], a ich koszt wyniósł dwadzieścia milionów złotych[8].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h Wydawnictwo Neriton., Nowe Katowice : forma i ideologia polskiej architektury powojennej na przykładzie Katowic (1945-1980), wyd. Wydanie I, Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2019, s. 81-86, ISBN 978-83-66018-17-4, OCLC 1100249048 [dostęp 2019-09-20].
  2. a b Lipońska-Sajdak Jadwiga, Szota Zofia: Gruss aus Kattowitz. Pozdrowienia z Katowic. Katowice 2004, ​ISBN 83-87727-07-5​, s. 64
  3. Lipońska-Sajdak Jadwiga, Szota Zofia: Gruss aus Kattowitz. Pozdrowienia z Katowic. Katowice 2004, ​ISBN 83-87727-07-5​, s. 40
  4. a b c d Monika Krężel: Pożegnanie z Domem Prasy, 2009-02-27 [1]
  5. a b Janusz Kalinowski: Katowice i okolice. Przewodnik, Wydawnictwo "Sport i Turystyka", Warszawa 1981, ​ISBN 83-217-2352-7​, s. 33
  6. Marta Żabińska: Czy Katowice potrzebują nowego ratusza?. www.portal.katowice.pl. [dostęp 2011-07-20].
  7. a b (wg Nowe Katowice [2])
  8. a b c Justyna Przybytek: Dom Prasy w Katowicach: Był Dom Prasy, już jest urząd. katowice.biznespolska.pl, 2014-06-27. [dostęp 2015-02-05].
  9. a b Wojciech Żegolewski: Widzieliście już nowy BOM w Katowicach? Tak wygląda Biuro Obsługi Mieszkańców UM Katowice. www.tvs.pl, 2014-06-29. [dostęp 2015-01-05].
  10. “Dom Prasy” will change its look (ang.). www.katowicethecity.com. [dostęp 2011-07-20].
  11. Prime contractor for Dom Prasy needed (ang.). www.katowicethecity.com. [dostęp 2011-07-20].
  12. Mostostal Warszawa will revamp Dom Prasy (ang.). www.katowicethecity.com. [dostęp 2011-07-20].
  13. Firmy z Warszawy remontują Katowice. Czy to rewanż za odbudowę stolicy po wojnie? (pol.) www.katowice.naszemiasto.pl [dostęp 2011-07-20]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]