Drobnoporek łzawiący

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Drobnoporek łzawiący
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd żagwiowce
Rodzina pniarkowate
Rodzaj drobnoporek
Gatunek drobnoporek łzawiący
Nazwa systematyczna
Postia guttulata (Sacc.) Jülich
Persoonia 11(4): 423 (1982)
Oligoporus guttulatus 2011-07-23.JPG
Postia guttulata a1 (3).JPG

Drobnoporek łzawiący, białak łzawiący (Postia guttulata (Sacc.) Jülich) – gatunek grzybów z rodziny pniarkowatych (Fomitopsidaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji: Postia, Fomitopsidaceae, Polyporales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1888 r. Pier Andrea Saccardo nadając mu nazwę Polyporus guttulatus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1982 r. Walter Jülich, przenosząc go do rodzaju Postia[1].

Niektóre synonimy naukowe[2]:

  • Oligoporus guttulatus (Sacc.) Gilb. & Ryvarden 1985
  • Polyporus grantii Lloyd 1918
  • Polyporus guttulatus Sacc. 1888
  • Polyporus maculatus Peck 1874
  • Polyporus substipitatus (Murrill) Murrill 1912
  • Polyporus tiliophilus (Murrill) Sacc. & Trotter 1912
  • Spongiporus guttulatus (Sacc.) A. David 1980
  • Tyromyces guttulatus (Sacc.) Murrill 1907
  • Tyromyces substipitatus Murrill 1912
  • Tyromyces tiliophilus Murrill 1907

Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r. (dla synonimu Oligoporus guttulatus). Przez S. Domańskiego gatunek ten opisywany był jako białak gorzki, forma łzawiąca[3]. W atlasach grzybów opisywany jest jako białak łzawiący[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Owocnik

Jednoroczny. Do podłoża przyrasta bokiem lub wyraźnie zwężona nasadą. Owocniki wyrastają pojedynczo lub w nielicznych skupiskach, dachówkowato. Pojedynczy ma średnicę 3–12 cm i grubość 4–8 cm. Kształt półkolisty, nerkowaty, wachlarzowaty lub konsolowaty. Brzeg u młodych owocników ostry, czasami nieco wcinany, u starszych obły, pogrubiony i ciemniejszy. Czasami (rzadko) owocnik jest rozpostarto-odgięty. Górna powierzchnia owocnika jest gładka lub omszona, przy nasadzie zazwyczaj nierówna, pagórkowata lub brodawkowana. U młodych owocników jest biała, potem kremowa, u starszych bladożółtobrunatna z ciemniejszymi plamami i jamkami. Powstają one w miejscach, w których owocnik wydziela krople cieczy[4].

Hymenofor

Rurkowaty, znajduje się na dolnej stronie owocnika. Rurki mają długość 3–7 mm, barwę od białej do kremowej i tworzą jedną tylko warstwę ukośnie zbiegającą w dół. Pory o kształcie od okrągłego do labiryntowatego. Na 1 mm mieszczą się 3–4. Podczas wilgotnej pogody rurki wydzielają krople bezbarwnej lub białej cieczy[4].

Miąższ

Biały, o grubości 5–15 mm. U młodych owocników mięsisty i soczysty, u starszych włóknisty i łykowaty. Po wysuszeniu staje się twardy i łamliwy. W smaku początkowo jest słabo kwaskowaty, później piekący i gorzki. Zapach ostry i nieprzyjemny[4].

Cechy mikroskopowe

System strzępkowy monomityczny. Strzępki w miąższu ze sprzążkami, bardzo grubościenne z wąskim światłem. Mają szerokość 4–8(12) μm, na ich przegrodach sporadycznie występują guzki. Tuż za przegrodą strzępki zazwyczaj rozgałęziają się. Strzępki tramy są głównie cienkościenne. Cystyd brak, występują natomiast cystydiole o rozmiarach 13–18 × 4–5 μm. Nie wystają ponad powierzchnię hymenium. Podstawki zgrubiałe, 4–sterygmowe, o rozmiarach 15–20 × 5–6 μm, ze sprzążkami w nasadzie. Zarodniki podłużnie elipsoidalne, bezbarwne, gładkie, nieamyloidalne, o rozmiarach 4–5 × 2–2,5 μm[5].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Notowany jest w Ameryce Północnej, Azji i Europie – tutaj najliczniej[6]. Jego zasięg geograficzny mniej więcej pokrywa się z zasięgiem świerka[5]. W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status E – gatunek zagrożony wymarciem, którego przeżycie jest mało prawdopodobne, jeśli nadal będą działać czynniki zagrożenia[7].

Występuje w lasach iglastych i mieszanych. Rozwija się na martwym drewnie drzew iglastych, głównie na świerkach, sosnach i jodłach, rzadko na brzozach i grabach. Zazwyczaj pojawia się na martwych, leżących na ziemi pniach oraz na pniakach, czasami jednak atakuje również drzewa żywe – wnika do nich przez uszkodzenia. Zdarza się również na drewnie użytkowym, np. w kopalniach. Na opanowanym drewnie rozwija się przez kilka lat, co roku wytwarzając nowe owocniki[4].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb niejadalny. Jest saprotrofem, rzadziej pasożytem. Powoduje bardzo intensywną brunatną zgniliznę drewna[4].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Jest wiele gatunków drobnoporków, drobnoporka łzawiącego łatwo jednak odróżnić po kilku charakterystycznych cechach:

  • podczas wilgotnej pogody wydziela białą lub bezbarwną ciecz, zarówno z hymenoforu, jak i na powierzchni kapelusza[4],
  • kapelusz ma nierówną, guzkowatą powierzchnię, na której występują jamki po wyschnięciu cieczy[5],
  • ma charakterystyczny zapach podobny do zapachu korzeniowca[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2016-02-05].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-10-18].
  3. Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e f g h Piotr Łakomy, Hanna Kwaśna: Atlas hub. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2008. ISBN 978-83-7073-650-7.
  5. a b c Mycobank. Oligoporus guttulatus. [dostęp 2015-01-12].
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2016-01-10].
  7. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.