Mandryl równikowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Dryl)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mandryl równikowy
Mandrillus leucophaeus
(F. Cuvier, 1807)
Samiec
Samiec
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Nadrząd łożyskowce
Rząd naczelne
Podrząd wyższe naczelne
Nadrodzina koczkodanowce
Rodzina koczkodanowate
Podrodzina koczkodany
Rodzaj mandryl
Gatunek mandryl równikwowy
Synonimy
  • Simia leucophaea F. Cuvier, 1807
Podgatunki
  • M. l. leucophaeus (F. Cuvier, 1807)
  • M. l. poensis Zukowsky, 1922
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[1]
Status iucn3.1 EN pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Mandryl równikowy[2], dryl[3] (Mandrillus leucophaeus) – gatunek ssaka z rodziny koczkodanowatych (Cercopithecidae), blisko spokrewniony z mandrylem barwnolicym (M. sphinx), od którego różni się głównie jednolitym ubarwieniem twarzy.

Systematyka[edytuj]

Taksonomia[edytuj]

Gatunek po raz pierwszy opisany naukowo przez F. Cuviera w 1807 roku pod nazwą Simia leucophaea na łamach czasopisma Annales du Muséum National d'Histoire Naturelle[4]. Jako miejsce typowe autor wskazał Afrykę[4].

Podgatunki[edytuj]

Wyróżniono dwa podgatunki M. leucophaeus[5][2]:

  • M. leucophaeus leucophaeusmandryl równikowy
  • M. leucophaeus poensismandryl wyspowy

Występowanie[edytuj]

Zalesione tereny w Nigerii i Kamerunie. Wyspa Bioko[6]. Dokładniej są to tereny między rzeką Cross a rzeką Sanaga w Nigerii, północno-zachodniego Kamerunu wraz z Parkiem Narodowym Korupt oraz południowo-zachodnie obszary wysp Boiko. Są to głownie niskie lasy deszczowe, do n.p.m.[1].

Wygląd[edytuj]

Długość głowy i tułowia 61 do 75 cm, wysokość w ramionach 55 do 60 cm, ogon o długości 5–8 cm. Pysk jest kościsty, ma niepokryty futrem front, jest to bardzo wyraźnie zaznaczona kość tworząca nos oraz kości policzkowe. Twarz ma kolor czarny, który silnie kontrastuje w z szarobiałą sierścią w około twarzy i brody, które występuje u samców. Od Mandrillus sphinx odróżnia go właśnie jednolite ubarwienie twarzy. Ubarwienie ciała jest niejednolite, od czerni i szarości, do brązu, miejscami białe lub oliwkowe. Modzele pośladkowe koloru liliowego, czerwono obrzeżone. Średnia masa ciała samców wynosi 25 kg, samic 11,5 kg. Samce są nawet do 35 kg cięższe niż samice. Występuje wyraźny dymorfizm płciowy. [7]

Tryb życia[edytuj]

Mandryl równikowy prowadzi pół naziemny tryb życia, zamieszkuje tereny leśne, odżywia się się zarówno owocami, ziołami, korzeniami, jajami, owadami jak i okazjonalnie małymi ssakami.

Ekologia[edytuj]

Mandrillus leucophaeus jest gatunkiem pół naziemnym. Żyją one w grupach około dwudziestu osobników, które okresowo mogą się ze sobą łączyć w zespoły do dwustu osobników. Stadom przewodzą starsze samce Sezon urodzeń trwa od grudnia do kwietnia. Długość ciąży nie była badana, ale jest uznawana za podobną do długość Mandrillus sphinx, czyli między 176 dni. Matki opiekują się potomstwem i zapewniają mu ochronę. Czasem pomagają w tym samce. Okresowo występuje obrzmienie okolicy sromu, krocza, czasem odbytu. Jest ono największe w okresie owulacji. Samice zachęcają w ten sposób samców i dają znak gotowości seksualnej. [8]

Przypisy

  1. a b Oates, J.F. & Butynski, T.M. 2008. Mandrillus leucophaeus. W: IUCN 2015. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015-3. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-10-09]
  2. a b Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 48. ISBN 978-83-88147-15-9.
  3. K. Kowalski (redaktor naukowy), A. Krzanowski, H. Kubiak, G. Rzebik-Kowalska, L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 54, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  4. a b F. Cuvier. Description d'un papion qui pourroit se rapporter à l'une des espcces décrites par Pennant. „Annales du Muséum National d'Histoire Naturelle”. 9, s. 477, 1807 (fr.). 
  5. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Mandrillus leucophaeus. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2015-10-09]
  6. Christian Ziegler. Małpi gaj. „National Geographic”. 136, s. 89, styczeń 2011. Warszawa: G+J RBA Sp. z o.o. & Co. Spółka Komandytowa. ISSN 1507-5966. 
  7. GaislerG. J. GaislerG., Zejda.Z. J. Zejda.Z., Ssaki Świata. Muza SA, 1997.
  8. Owen.O. J. Owen.O., Wielka Encykolpedia Zwierząt, 2003.

Bibliografia[edytuj]

  1. K. Kowalski (redaktor naukowy), A. Krzanowski, H. Kubiak, G. Rzebik-Kowalska, L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 54, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  2. Oates, J.F. & Butynski, T.M. 2008. Mandrillus leucophaeus. W: IUCN 2015. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015-3. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-10-09]
  3. Briercheck, K.: Mandrillus leucophaeus (ang.). (On-line), Animal Diversity Web, 1999. [dostęp 2 stycznia 2009].