Mandryl równikowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Dryl)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Mandryl równikowy
Mandrillus leucophaeus
(F. Cuvier, 1807)
Samiec
Samiec
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Nadrząd łożyskowce
Rząd naczelne
Podrząd wyższe naczelne
Nadrodzina koczkodanowce
Rodzina koczkodanowate
Podrodzina koczkodany
Rodzaj mandryl
Gatunek mandryl równikwowy
Synonimy
  • Simia leucophaea F. Cuvier, 1807
Podgatunki
  • M. l. leucophaeus (F. Cuvier, 1807)
  • M. l. poensis Zukowsky, 1922
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[1]
Status iucn3.1 EN pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Mandryl równikowy[2], dryl[3] (Mandrillus leucophaeus) – gatunek ssaka z rodziny koczkodanowatych (Cercopithecidae), blisko spokrewniony z mandrylem barwnolicym (M. sphinx), od którego różni się głównie jednolitym ubarwieniem twarzy.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek po raz pierwszy opisany naukowo przez F. Cuviera w 1807 roku pod nazwą Simia leucophaea na łamach czasopisma Annales du Muséum National d'Histoire Naturelle[4]. Jako miejsce typowe autor wskazał Afrykę[4].

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Wyróżniono dwa podgatunki M. leucophaeus[5][2]:

  • M. leucophaeus leucophaeusmandryl równikowy
  • M. leucophaeus poensismandryl wyspowy

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Zamieszkują zalesione tereny w Nigerii i Kamerunie oraz na wyspie Bioko (Gwinea Równikowa)[6], od nizin do wysokości 1000 m n.p.m.. W Nigerii znane są z obszaru między rzekami Cross i Sanaga na południowym wschodzie kraju, a jednokrotnie odnotowane zostały na południe od Sanagi, przy Ongue Creek. W Kamerunie ich zasięg obejmuje zachodnią i południowo-zachodnią część kraju z Parkiem Narodowym Korupt włącznie. Na wyspie Bioko występuje tylko endemiczny podgatunek M. l. poensis ograniczony w swym występowaniu do jej południowo-zachodniego krańca[1].

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Długość głowy i tułowia 61 do 75 cm, wysokość w ramionach 55 do 60 cm, ogon o długości 5–8 cm. Pysk jest kościsty, ma niepokryty futrem front, jest to bardzo wyraźnie zaznaczona kość tworząca nos oraz kości policzkowe. Twarz ma kolor czarny, który silnie kontrastuje w z szarobiałą sierścią jej otoczenia, w tym brody u samców. Owo jednolite ubarwienie twarzy odróżnia go od Mandrillus sphinx. Ubarwienie ciała jest niejednolite, od czerni i szarości, do brązu, miejscami białe lub oliwkowe. Modzele pośladkowe koloru liliowego, czerwono obrzeżone. Średnia masa ciała samców wynosi 25 kg, samic 11,5 kg. Samce są nawet do 35 kg cięższe niż samice. Występuje wyraźny dymorfizm płciowy[7].

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Mandrillus leucophaeus jest gatunkiem pół naziemnym. Żyją one w grupach około dwudziestu osobników, które okresowo mogą się ze sobą łączyć w zespoły do dwustu osobników. Stadom przewodzą starsze samce Sezon urodzeń trwa od grudnia do kwietnia. Długość ciąży nie była badana, ale jest uznawana za podobną do długość Mandrillus sphinx, czyli między 176 dni. Matki opiekują się potomstwem i zapewniają mu ochronę. Czasem pomagają w tym samce. Okresowo występuje obrzmienie okolicy sromu, krocza, czasem odbytu. Jest ono największe w okresie owulacji. Samice zachęcają w ten sposób samców i dają znak gotowości seksualnej[8].

Mandryl ten odżywia się zarówno owocami, ziołami, korzeniami, jajami, owadami jak i okazjonalnie małymi ssakami.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Oates, J.F. & Butynski, T.M. 2008, Mandrillus leucophaeus [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2015 [online], wersja 2015-3 [dostęp 2015-10-09] (ang.).
  2. a b Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 48. ISBN 978-83-88147-15-9.
  3. K. Kowalski (redaktor naukowy), A. Krzanowski, H. Kubiak, G. Rzebik-Kowalska, L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 54, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  4. a b F. Cuvier. Description d'un papion qui pourroit se rapporter à l'une des espcces décrites par Pennant. „Annales du Muséum National d'Histoire Naturelle”. 9, s. 477, 1807 (fr.). 
  5. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Mandrillus leucophaeus. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2015-10-09]
  6. Christian Ziegler. Małpi gaj. „National Geographic”. 136, s. 89, styczeń 2011. Warszawa: G+J RBA Sp. z o.o. & Co. Spółka Komandytowa. ISSN 1507-5966. 
  7. Gaisler J., Zejda. J., Ssaki Świata. Muza SA, 1997.
  8. Owen. J., Wielka Encykolpedia Zwierząt, 2003.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. K. Kowalski (redaktor naukowy), A. Krzanowski, H. Kubiak, G. Rzebik-Kowalska, L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 54, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  2. Oates, J.F. & Butynski, T.M. 2008, Mandrillus leucophaeus [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2015 [online], wersja 2015-3 [dostęp 2015-10-09] (ang.).
  3. Briercheck, K.: Mandrillus leucophaeus (ang.). (On-line), Animal Diversity Web, 1999. [dostęp 2 stycznia 2009].