Dyoplozaur

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dyoplozaur
Dyoplosaurus
Parks, 1924
ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada zauropsydy
Podgromada diapsydy
Infragromada archozauromorfy
Nadrząd dinozaury
Rząd dinozaury ptasiomiedniczne
Podrząd tyreofory
Infrarząd ankylozaury
Rodzina Ankylosauridae
Rodzaj dyoplozaur
Gatunki
  • D. acutosquameus Parks, 1924

Dyoplozaur (Dyoplosaurus) – rodzaj ankylozaura żyjącego w późnej kredzie na terenach Ameryki Północnej. Został opisany w 1924 roku przez Williama Parksa na podstawie skamieniałości odnalezionych w dolinie rzeki Red Deer w kanadyjskiej prowincji Alberta[1]. Przez wielu naukowców Dyoplosaurus był uznawany za synonim euoplocefala[2], jednak badania Victorii Arbour i współpracowników z 2009 roku sugerują, że jest on osobnym taksonem, a synonimizacja tych rodzajów mogła wynikać z fragmentaryczności holotypu euoplocefala. Holotyp dyoplozaura jest jednym z najbardziej kompletnych znanych okazów ankylozaurów – obejmuje częściowy dach czaszki, cztery fragmenty żuchwy z dwoma zębami in situ, elementy pancerza pozaczaszkowego, odciski skóry, połączone stawowo kręgi, dziesięć fragmentarycznych żeber piersiowych, niekompletną lewą kość biodrową, obie kości kulszowe oraz maczugę ogonową, a także połączone z nimi IV kość śródręcza, kość udową, strzałkową oraz kości stopy[3]. Maczuga ogonowa, zbudowana z końcowych kręgów ogonowych oraz osteoderm, ważyła około 20 kg i służyła prawdopodobnie jako broń w walkach wewnątrzgatunkowych, do obrony przed drapieżnikami lub do obydwu tych celów. Popęd wywoływany uderzeniem maczugi mógł wynosić około 376 kg·m/s[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. William A. Parks. Dyoplosaurus acutosquameus, a new genus and species of armored dinosaur; and notes on a skeleton of Prosaurolophus maximus. „University of Toronto Studies Geological Series”. 18, s. 1–35, 1924 (ang.). 
  2. Matthew K. Vickaryous, Anthony P. Russell. A redescription of the skull of Euoplocephalus tutus (Archosauria: Ornithischia): a foundation for comparative and systematic studies of ankylosaurian dinosaurs. „Zoological Journal of the Linnean Society”. 137 (1), s. 157–186, 2003. DOI: 10.1046/j.1096-3642.2003.00045.x (ang.). 
  3. Victoria M. Arbour, Michael E. Burns, Robin L. Sissons. A Redescription of the Ankylosaurid Dinosaur Dyoplosaurus acutosquameus Parks, 1924 (Ornithischia: Ankylosauria) and a Revision of the Genus. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 29 (4), s. 1117–1135, 2009. DOI: 10.1671/039.029.0405 (ang.). 
  4. Victoria M. Arbour. Estimating Impact Forces of Tail Club Strikes by Ankylosaurid Dinosaurs. „PLoS ONE”. 4 (8), s. e6738, 2009. DOI: 10.1371/journal.pone.0006738 (ang.).