Edmund Harwas

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Edmund Harwas
Ilustracja
Podporucznik Podporucznik
Data i miejsce urodzenia 23 grudnia 1912
Hagen, Cesarstwo Niemieckie
Data i miejsce śmierci 27 kwietnia 1996
Poznań, III RP
Przebieg służby
Lata służby 1939-1945
Główne wojny i bitwy Kampania wrześniowa
Późniejsza praca Uniwersytet Wrocławski,
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza

Edmund Harwas (ur. 23 grudnia 1912 w Hagen, zm. 27 kwietnia 1996 w Poznaniu) – polski filozof, pedagog społeczny, andragog, docent UAM, czołowy specjalista z dziedziny oświaty dorosłych i kierownik zakładu na UAM zajmującego się ta problematyką, uczestnik kampanii wrześniowej. Ojciec Barbary Harwas-Napierały.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

1912-1945[edytuj | edytuj kod]

Syn Jana Harwasa, urzędnika pocztowego i jego żony Franciszki. Był młodszym z ich dwóch synów. Jego starszy brat Jan Harwas zginął rozstrzelany przez Niemców w sierpniu 1944, jako działacz francuskiego podziemia – Resistance.

Edmund Harwas urodził się w Hagen w 1912, ponieważ jego rodzice zostali wcześniej przesiedleni w głąb Rzeszy. Po powrocie z Niemiec w 1918, rodzina zamieszkała w Rogoźnie Wielkopolskim. Tam Edmund Harwas chodził do szkoły elementarnej i gimnazjum klasycznego im. Przemysława. W 1930 roku zdał maturę i zapisał się na Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Poznańskiego. Jeszcze przed wojną (1936) obronił pracę magisterską z nauk filozoficznych. W latach 1938-1939 studiował pedagogikę na Wydziale Prawno-Ekonomicznym. W styczniu 1939 podjął pracę psychotechnika w Pracowni Psychotechnicznej DOKP w Poznaniu.

Jako podporucznik rezerwy (Korpus Oficerów Rezerwy 58. PP w Poznaniu) powołany został w sierpniu 1939 roku do służby wojskowej i walczył w kampanii wrześniowej. Został otoczony przez oddział oberleutnanta Wernera. Dostawszy się do niemieckiej niewoli (30 września 1939), trafił do obozu jenieckiego dla polskich oficerów w Oflagu VII-A-Murnau, w bawarskim miasteczku Murnau am Staffelsee, skąd uwolniła go 23 kwietnia 1945 3. Armia Amerykańska gen. Pattona. Po uwolnieniu przebywał jeszcze rok we Francji, będąc oficerem w Polskich Kompaniach Wartowniczych przy armii USA w Reims. Musiał dostać od Amerykanów służbowego kierowcę, którym był jak to było w zwyczaju US Army murzyn, ponieważ próba samodzielnej jazdy jeepem skończyła się wjechaniem w szopę. Wówczas mało który polski oficer umiał dobrze prowadzić samochód.

Edmund Harwas (pierwszy od prawej) w Polskich Służbach Wartowniczych - Niemcy 1946 r.

1946-1996[edytuj | edytuj kod]

W lipcu 1946 wrócił do Polski i zamieszkał w Poznaniu. We wrześniu 1946 podjął pracę jako asystent-wolontariusz w Zakładzie Pedagogiki Rolniczej Uniwersytetu Poznańskiego, gdzie po roku został starszym asystentem. Ożenił się wówczas z Tomirą Suwałą, z którego to związku urodziła się w 1947 córka Barbara.

W roku 1949 uzyskał stopień doktora filozofii w zakresie pedagogiki na Uniwersytecie Wrocławskim. Tematem jego dysertacji pisanej pod kierunkiem prof. dr Stanisława Tynca brzmiał: "dorosły jako uczeń".

W kwietniu 1955 roku E. Harwas już jako adiunkt otrzymał ministerialny tytuł "zastępcy profesora". W grudniu 1956 CKK przyznała mu tytuł naukowy docenta.

W latach 1957-1972 E. Harwas był kierownikiem najpierw Eksternatu, a potem Studium zaocznego Pedagogiki na Wydziale Filozoficzno-Historycznym UAM. Przez 20 lat (1963-1983) był kierownikiem Zakładu Oświaty Dorosłych Instytutu Pedagogiki UAM. Wypromował 5 doktorów (Ewa Ambrozik, Józef Kargul, Kazimierz Marciniak, Kazimierz Przyszczypkowski, Kazimierz Wenta) oraz ok. 500 magistrów. Aktywnie uczestniczył w pracach Towarzystwa Psychologicznego i Poznańskiego Towarzystwa Filozoficznego. Był wiceprzewodniczącym Filozoficznej Komisji PTPN oraz sekretarzem Komitetu Redakcyjnego tejże Komisji. Brał czynny udział w pracach prezydium Towarzystwa Wiedzy Powszechnej. 30 września 1983 prof. E. Harwas odszedł na emeryturę.

Teoria[edytuj | edytuj kod]

W zakresie andragogiki wydał cenioną pracę Kształcenie dorosłych a społeczny system wychowania (1959), oraz ok. 50 rozmaitych artykułów, rozpraw i recenzji publikowanych w czasopismach krajowych i zagranicznych. W pracy Kształcenie dorosłych a społeczny system wychowania zauważył, ze zrozumienie pewnych dyscyplin naukowych - matematyki, chemii, niektórych działów geografii, języków obcych nie wymaga doświadczenia życiowego, podczas gdy rozumienie przedmiotów humanistycznych; literatura, historia itd. doświadczenia tego wymaga. Dlatego to właśnie te nauki są szczególnie przydatne dorosłym.

Przestrzegał przed przyjmowaniem biologizmu i socjologizmu w pedagogice i postulował kreowanie metod pedagogicznych w zależności od obiektywnych warunków historycznych, politycznych i społecznych. Zwalczał mit o "autonomii wychowania" i "urojeniach niezależnej oświaty" i zwalczał lekceważenie tradycji kulturowych w procesie nauczania.

Niektóre prace[edytuj | edytuj kod]

  • Edmund Harwas, Dorosły jako uczeń
  • Edmund Harwas, „Przedmiot i zadania pedagogiki muzealnej jako specjalnej dziedziny pedagogiki ogólnej”, [W:] Kazimierz Malinowski (red.), Działalność oświatowa muzeów. Założenia teoretyczne i praktyka, Poznań 1973.
  • Edmund Harwas. Kształcenie dorosłych a społeczny system wychowania, Poznań PWN 1959. (The Teaching of adults and the social system of education) ASIN: B0018253BU. [1]
  • Edmund Harwas, Koncepcja człowieka a problem wychowalności dorosłych, [w:] "Oświata Dorosłych" 1970, nr 1.
  • Edmund Harwas, O kształceniu światopoglądowym i indoktrynacji", "Ruch Pedagogiczny" 1960, nr 2.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ryszard Urbański-Korż, "Edmund Harwas -filozof, pedagog społeczny, andragog (1912-1996)", [w:] Studia Edukacyjne Nr 3/1997, Poznań 1998.​ISBN 83-232-0856-5
  • Ryszard Urbański, "Edmund Harwas. Na skrzyżowaniu filozoficznych i antropologicznych dróg myślenia o człowieku", Poznań 1996.
  • Ryszard Urbański-Korż, "Edmund Harwas -filozof, pedagog społeczny, andragog (1912-1996)", [w:] Krystyna Zamiara (red.), Człowiek i Społeczeństwo, tom XXV - Tradycja jako wyznacznik współczesności. Przypomnienie dawnych profesorów Wydziału Nauk Społecznych UAM, Wydawnictwo UAM 2007. ​ISBN 83-232-1633-9

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]