Eugeniusz Wappa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Eugeniusz Wappa
Data urodzenia 1965
Zawód, zajęcie publicysta
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Eugeniusz Wappa, biał. Яўген Вапа, trb. Jauhen Wapa (ur. 1965) – polski społecznik i publicysta narodowości białoruskiej, działacz białoruskiej mniejszości narodowej w Polsce.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Absolwent Liceum Ogólnokształcącego z BJN w Hajnówce; egzamin maturalny zdał w 1984[1]. W trakcie nauki w szkole średniej założył klub białoruski, w którym organizowano wieczorki literackie i spotkania z pisarzami, a także jeździł na rajdy studenckie. Gdy przystępował do egzaminu maturalnego, mieszkańcy Długiego Brodu, jego rodzinnej miejscowości, zorganizowali zebranie, na którym postanowiono, że przy wjeździe do ich wsi powinna stać tablica z nazwą miejscowości w języku polskim i białoruskim[2][3].

Eugeniusz Wappa studiował następnie historię na Uniwersytecie Warszawskim. Jako student zaczął się rozglądać za możliwością stworzenia instytucjonalnych ram, w których mogliby zrzeszać się studenci pochodzenia białoruskiego. Wraz ze studentami ukraińskimi i litewskimi powołano wówczas Radę Kultury Studentów Mniejszości Narodowych[3]. Od 1987 podejmowane były wysiłki na rzecz reaktywowania Białoruskiego Zrzeszenia Studentów (Biełaruskaje abjadnannie studentau – BAS), rozwiązanego w dniu wprowadzenia stanu wojennego. Po kilkakrotnej odmowie władz stowarzyszenie zostało zarejestrowane 29 listopada 1988. Pierwszym przewodniczącym BAS został wówczas Eugeniusz Wappa[4][5]. Organizował też białoruskie wydawnictwa drugiego obiegu w Polsce[6], był współredaktorem biuletynu „Spotkania”[3]. Według Eugeniusza Wappy Białorusini byli jedyną mniejszością narodową, która w sposób zorganizowany działała w antykomunistycznym podziemiu[6].

Bez powodzenia kandydował do Sejmu w 1991 (z listy Białoruskiego Komitetu Wyborczego) i w 1997 (z listy Unii Pracy)[7][8], a w 2006 do sejmiku podlaskiego[9].

W 1994 został prezesem Związku Białoruskiego w RP[10][11]. W 1998 był współzałożycielem stowarzyszenia Centrum Edukacji Obywatelskiej Polsko-Białoruskiej, którego został dyrektorem programowym[12]. 1 stycznia 2004 objął stanowisko redaktora naczelnegoNiwy”, tygodnika mniejszości białoruskiej w Polsce[13]. W 2006 reaktywowano Białoruskie Radio Racja, nadające audycje skierowane do mniejszości białoruskiej w Polsce i mieszkańców Białorusi. W spółce zarządzającej tą rozgłośnią powierzono mu funkcję prezesa[14]. Ze względu na działalność w Białoruskim Radiu Racja oraz w tygodniku „Niva”, na łamach których wspierał demokrację na Białorusi, w 2011 znalazł się na liście osób objętych zakazem wjazdu na Białoruś[15].

Poglądy[edytuj | edytuj kod]

Eugeniusz Wappa skrytykował wyniki spisu powszechnego z 2002. Twierdził, że większość młodych ludzi wolała nie przyznawać się do białoruskiej narodowości, zwłaszcza na pograniczu, gdzie jego zdaniem często utrzymuje się tożsamość wielowarstwowa[12]. Jest przeciwnikiem używania terminu „kresy” dla określania wschodnich ziem II Rzeczypospolitej, uznając, że określenie to ma kolonialny charakter. Uważa, że za mało się mówi o białoruskim charakterze Wielkiego Księstwa Litewskiego[16]. Dziennikarz Michał Bołtryk wytknął mu, że jako prezes Białoruskiego Radia Racja, nadawał na Białoruś audycje o charakterze prawicowym za pieniądze wyasygnowane przez prawicowy PiS, a jako działacz mniejszości białoruskiej w Polsce jednocześnie deklaruje, że nie chce być kojarzony ani z prawicą, ani z lewicą[9].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (2008)[17].

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Sergiusz Iwaniuk, Eugeniusz Wappa (oprac.): Białoruski ruch studencki w Polsce 1981–1992. Białystok: Białoruskie Zrzeszenie Studentów, 1995. ISBN 83-903656-0-X.
  • Eugeniusz Wappa (red.): Belarusʹ na staronkakh „Nivy” 1989–2005 (vybranae). Białystok: 2006. ISBN 978-83-917349-8-8.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wykaz absolwentów. W: Aleksander Iwaniuk, Bazyli Sakowski: Liceum Białoruskie w Hajnówce. Hajnówka: Białoruskie Zrzeszenie Studentów, 2000, s. 118. ISBN 83-903656-2-6.
  2. Michał Bołtryk. Język ustawy. „Przegląd Prawosławny”. Nr 3 (237), marzec 2005. [dostęp 2016-05-31]. 
  3. a b c Wappa, Eugeniusz. Przewodniczący Związku Białoruskiego w Rzeczypospolitej Polskiej. wyborcza.pl, 29 lipca 1999. [dostęp 2016-05-31].
  4. Anna Idzior: Białorusini. W: Stowarzyszenia mniejszości narodowych, etnicznych i postulowanych w Polsce po II wojnie światowej. Stefan Dudra, Bernadetta Nitschke (red.). Kraków: Nomos, 2013, s. 67. [dostęp 2016-05-31].
  5. Marek Kietliński, Krzysztof Sychowicz: W drodze do demokracji. Białostocczyzna w latach 1988–1990. Białystok: IPN, 2009, s. 141–142. [dostęp 2016-05-31].
  6. a b Wappa i Łatyszonek nagrodzeni. poranny.pl, 4 maja 2008. [dostęp 2016-05-31].
  7. Eugeniusz Czykwin. Nasza wyborcza historia. „Przegląd Prawosławny”. Nr 11 (209), listopad 2002. [dostęp 2012-05-05]. 
  8. Michał Bołtryk. Zaklinanie rzeczywistości. „Przegląd Prawosławny”. Nr 11 (245), listopad 2005. [dostęp 2016-06-05]. 
  9. a b Michał Bołtryk. Role rozdane zadania przydzielone. „Przegląd Prawosławny”. Nr 10 (256), październik 2006. [dostęp 2016-05-31]. 
  10. Oleg Łatyszonek, Eugeniusz Mironowicz: Historia Białorusi od połowy XVIII do końca XX wieku. Białystok: Związek Białoruski w Rzeczypospolitej Polskiej, 2002, s. 311.
  11. Idzior 2013, s. 78.
  12. a b Malwina Mikos. Białorusini w Polsce – problemy identyfikacji i asymilacji. „Społeczeństwo i Polityka”. Nr 1 (26), s. 21, 2011. 
  13. Ніва – час і людзі 1956–2006. Białystok: Праграмная рада тыднёвіка „Ніва”, 2006, s. 167. ISBN 83-917349-6-X.
  14. Edward Stefaniuk. Racja dla Białorusi. „Magazyn Polski”. Nr 3, s. 41, 2006. 
  15. Prezesa Radia Racja Eugeniusza Wappy nie wpuszczono na Białoruś. radio.bialystok.pl, 23 maja 2011. [dostęp 2016-05-31].
  16. Tomasz Zarycki: Ideologies of Eastness in Central and Eastern Europe. Nowy Jork: Routledge, 2014, s. 212. ISBN 978-0-415-62589-0.
  17. M.P. z 2008 r. nr 94, poz. 808

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]