Film niemy

Kadr z filmu Podróż na księżyc Georges’a Méliès’a (1902)

Kadr z filmu Napad na ekspres Edwina S. Portera (1903)

New York 1911 – niemy dziennik podróży po Nowym Jorku grupy kamerzystów ze szwedzkiej firmy Svenska Biografteatern

Film niemy – film, któremu nie towarzyszy nagrana ścieżka dźwiękowa.

Historia filmu niemego

Kręcenie filmów stało się możliwe, gdy Thomas Alva Edison wynalazł kinetoskop. Wynalazek ten po raz pierwszy wystawiono publicznie w Nowym Jorku w 1894. Rok później bracia August i Louis Lumière wynaleźli kinematograf, który wyświetlał obrazy na ekranie. 17 metrów taśmy starczyło na nakręcenie ok. 50-sekundowego filmu. Pierwszy pokaz filmowy odbył się 28 grudnia 1895 – zaprezentowano tam dziesięć krótkich filmów, z których pierwszym było Wyjście robotników z fabryki.

Wynalazek braci Lumière szybko znalazł wielu zwolenników. Na początku XX wieku zaczęto tworzyć filmy opowiadające jakieś historie, nie zaś tylko odtwarzające realne wydarzenia. Pionierem takich filmów był Georges Méliès, autor Podróży na księżyc z 1902. Méliès wykorzystał po raz pierwszy triki i efekty specjalne. Za pierwszy film mający ciągłość fabularną uznaje się western Napad na ekspres z 1903 w reżyserii Edwina S. Portera.

Filmy nieme opierały się na wyrazistej grze aktorskiej. Wprawdzie nie posiadały technicznie zsynchronizowanego dźwięku, ale w sali kinowej często znajdowali się taperzy, czyli artyści grający muzykę na żywo, obserwując reakcję widzów. Mieli oni utrudnione zadanie, ponieważ byli odwróceni tyłem do ekranu i nie wiedzieli, jaka scena odgrywa się w danej chwili za ich plecami. Często więc grali muzykę nieadekwatną do momentu filmu. W większych, luksusowych kinach czasami grały całe orkiestry.

W 1927 odbył się pierwszy w historii pokaz pełnometrażowego filmu dźwiękowego – 6 października pokazano film braci Warnerów Śpiewak jazzbandu, w którym udźwiękowiono część dialogów, a także można było usłyszeć piosenki tytułowego śpiewaka.

Przejście od ery kina niemego do dźwiękowego żartobliwie przedstawia komedia Deszczowa piosenka w reżyserii Stanleya Donena i Gene’a Kelly’ego z 1952.