Finneganów tren

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Finneganów tren (ang. Finnegans Wake) – ostatnie dzieło Jamesa Joyce'a, opublikowane w 1939 roku. Joyce rozpoczął pracę nad tą powieścią 10 marca 1923, niedługo po wydaniu Ulissesa. Pierwsze jej fragmenty zaczęły ukazywać się już w roku 1924, dość długo znana była jako Praca w toku – ostateczny jej tytuł stanowił przez pewien czas tajemnicę znaną tylko pisarzowi i jego żonie – Norze Barnacle, a zaczerpnięty został z irlandzkiej ballady ulicznej "Finnegan’s Wake" powstałej około 1850 roku.

Siedemnaście lat, które Joyce spędził, tworząc Finneganów tren, stanowiły trudny okres w jego życiu. Pisarza nękały problemy zdrowotne (m.in. przechodził liczne operacje oczu) oraz osobiste (związane z dziećmi), był też wciąż w kłopotach finansowych.

Finneganów tren jest dziełem nowatorskim, do dziś określanym jako "książka nie do przeczytania". Ulisses był "dniem człowieka" – Finneganowie są jego "nocą". Joyce uważał, że jego dzieło może zrozumieć każdy, jeśli tylko poprawnie i głośno je przeczyta. Istotnie, dzieło jest zlepkiem językowym, dlatego może być niezrozumiałe nawet dla Irlandczyka. Język, w którym zostało napisane, jest nieregularny i ma się opierać na odpowiednim odgłosie, sensie i rytmie. Finneganów tren jest uważany za utwór metafizyczny i mistyczny.

Polski przekład[edytuj]

Początkowo utwór przetłumaczyć miał znawca i tłumacz Joyce'a Maciej Słomczyński. Podjęte przez niego próby przyniosły przekład najważniejszego epizodu – Anna Livia Plurabelle, a także wprowadzenie do dzieła, nie podołał jednak całościowemu tłumaczeniu. Następnie utwór starał się przełożyć Tomasz Mirkowicz.

W 2004 zapowiedziano w "Literaturze na Świecie" nr 07-08/2004 (396-397) tłumaczenie Finnegans Wake przy okazji prezentacji najnowszych tłumaczeń Krzysztofa Bartnickiego. Po ponad dziesięciu latach pracy, 29 lutego 2012 roku nakładem Korporacji Ha!art ukazało się pełne polskie tłumaczenie pod tytułem Finneganów tren w przekładzie tego ostatniego. Wydanie dzieła ma odtworzyć oryginalny kształt książki – format, czcionkę, okładkę zaprojektowaną zgodnie z sugestiami Joyce’a, oraz wywiedzioną z matematyczno-geograficznych proporcji liczbę stron. W oryginale Finnegans Wake liczy 628 stron i taką objętość ma również polski przekład[1].

Multimedialna adaptacja[edytuj]

W 2016 roku artysta wizualny dr Jakub Wróblewski oraz dr Katarzyna Bazarnik stworzyli projekt FIRST WE FEEL THEN WE FALL. Jest on przełożeniem na język audiowizualny ostatniej powieści Jamesa Joyce’a - Finnegans Wake. Ma na celu oddanie złożoności narracji, języka i znaczeń zawartych w tym dziele. U podstaw przedsięwzięcia leży analiza i transpozycja tekstu na formę fimową, dzięki czemu powstał multimedialny i interdyscyplinarny utwór, wykraczający poza przyjęte formy gatunkowe. W efekcie pracy nad obrazem i dźwiękiem powstała dynamiczna struktura wizualna, konieczna dla oddania złożoności znaczeń symbolicznych, matematycznych i lingwistycznych zawartych w powieści Joyce’a. Zależności zachodzące pomiędzy tymi znaczeniami, a także wielowątkowa interpretacja pojęciowa słów mają zdecydowany wpływ na formę powstałej pracy a zwłaszcza na montaż i konstrukcję dźwięku.

Projekt zyskał formę interaktywnej aplikacji video - www.firstwefeelthenwefall.com

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj]