Fitozaury

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Fitozaury
Rutiodon
Rutiodon
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada zauropsydy
Podgromada diapsydy
Infragromada archozauromorfy
(bez rangi) Archosauriformes
(bez rangi)  ?archozaury
(bez rangi)  ?Crurotarsi
Rząd Phytosauria
von Meyer, 1861
Rodzina Phytosauridae
Jaeger, 1828
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Fitozaury (Phytosauria, syn. Parasuchia) – rząd archozaurów z kladu Crurotarsi o budowie pokrojowo przypominającej krokodyle. Obejmuje jedną rodzinęPhytosauridae[1].

Fitozaury charakteryzowały się wydłużoną wąską głową z długim pyskiem uzbrojonym w liczne, stożkowate zęby (około 200) i nozdrzami przesuniętymi znacznie do tyłu. Kończyny rozstawione szeroko, przednie nieznacznie krótsze od tylnych dobrze przystosowane do chwytania i utrzymywania zdobyczy zakończone ostrymi pazurami. Ogon potężny, bocznie spłaszczony, służył do pływania, podczas którego kończyny prawdopodobnie były złożone wzdłuż ciała. Prawdopodobnie były także zdolne do szybkiego biegu na krótkie dystanse. Stopy szerokie, utrzymujące zwierzę na bagnistej ziemi. Mimo zewnętrznego podobieństwa nie są blisko spokrewnione z krokodylami. Najbardziej znacząca różnica między nimi a krokodylami to rozmieszczenie nozdrzy w czaszce. Fitozaury miały nozdrza umieszczone blisko głowy albo powyżej poziomu oczu podczas gdy krokodyle mają nozdrza umieszczone daleko w przodzie przy końcu pyska. Były też pokryte potężną tarczą z łusek. Wypełniały tę samą niszę, którą zajmują dzisiaj krokodyle prowadząc ziemnowodny tryb życia wzdłuż brzegów słodkowodnych jezior i rzek podczas późnego triasu. Sądząc po budowie pyska były głównie rybożerne. Osiągały przeciętnie od 3 do 8 metrów długości, niektóre gatunki dochodziły jednak nawet do 12 metrów. Były jednymi z większych lądowych drapieżników okresu triasowego. Prawdopodobnie wymarły podczas wymierania późnotriasowego. Nieliczne skamieniałości sugerują możliwość przetrwania niektórych fitozaurów do wczesnej jury (znany jedynie z zębów "Megalosaurus" terquemi z hettangu Francji[2], fragment żuchwy przypisywany fitozaurowi z rodzaju Mystriosuchus z Anglii[3]); jednak zdaniem Barretta i Xu (2012) część rzekomych skamieniałości jurajskich fitozaurów nie należy do przedstawicieli tej grupy, innych nie można jednoznacznie zidentyfikować, a jeszcze inne w rzeczywistości są kośćmi fitozaurów żyjących w triasie[4].

Według większości analiz filogenetycznych fitozaury są bazalnymi przedstawicielami Crurotarsi, linii archozaurów bliżej spokrewnionych z krokodylami niż z ptakami[5][6], jednak niektóre analizy sugerują, że Phytosauria w ogóle nie należą do archozaurów, lecz stanowią grupę dla nich siostrzaną[7].

Szczątki fitozaurów znajdowano w triasowych osadach Europy, Indii, Afryki Północnej i Ameryki Północnej. W Polsce licznie zachowały się w Krasiejowie[8].

Filogeneza[edytuj | edytuj kod]

Kladogram fitozaurów[9]

Phytosauridae
|--Parasuchus
|--Paleorhinus
`--Euphytosauridae
   |--Angistorhinus
   |--Brachysuchus
   `--Rutiodontinae
      |--Rutiodon
      |--Smilosuchus
      `--Pseudopalatinae
         |--Pseudopalatus
         |--Nicrosaurus
         `--Mystriosuchus


Lista[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj Status Okres Miejsce Opis Grafika

Angistorhinopsis

Nomen dubium trias późny Nazwa pochodzi stąd, że von Huene uważał, że wygląda jak starszy fitozaur Angistorhinus. Nazwa uznawana za nomen dubium. Podrodzina Pseudopalatinae
Angistorhinus grandis
Belodon
Nicrosaurus
Redondasaurus bermani
Rutiodon validus
Smilosuchus gregorii

Angistorhinus

Poprawny trias późny

Arribasuchus

młodszy synonim nie dotyczy nie dotyczy Młodszy synonim Machaeroprosopus.[10]

Belodon

Nomen dubium trias późny Podrodzina Pseudopalatinae. Wiele szczątków opisanych jako Belodon zostało przypisane innym zwierzętom lub otrzymało własny rodzaj.

Brachysuchus

Poprawny

Centemodon

Poprawny trias późny

Coburgosuchus

Poprawny

Ebrachosuchus

Poprawny

Leptosuchus

Poprawny

Machaeroprosopus

Poprawny Podrodzina Pseudopalatinae; starszy synonim rodzajów Pseudopalatus i Arribasuchus.[10]

Mesorhinosaurus

Poprawny

Mystriosuchus

Poprawny trias późny Podrodzina Pseudopalatinae

Nicrosaurus

Poprawny trias późny Podrodzina Pseudopalatinae

Paleorhinus

Poprawny trias późny Gatunki tradycyjnie zaliczane do tego rodzaju mogą tworzyć grad bazalnych fitozaurów, a nie klad[11]. Konieczne może się okazać przeniesienie części gatunków Paleorhinus do odrębnych rodzajów.

Parasuchus

Poprawny

Pravusuchus

Poprawny trias późny Wg analizy kladystycznej Stocker (2010) jest to takson siostrzany do podrodziny Pseudopalatinae[11].

Protome

Poprawny

Redondasaurus

Poprawny Podrodzina Pseudopalatinae

Rutiodon

Poprawny trias późny

Smilosuchus

Poprawny

Przypisy

  1. †Phytosauria – phytosaurs (ang.). Mikko's Phylogeny Archive. [dostęp 3 maja 2011].
  2. Eric Buffetaut, Gilles Cuny, Jean Le Loeuff. French dinosaurs: the best record in Europe?. „Modern Geology”. 16, s. 17–42, 1991 (ang.). 
  3. Michael W. Maisch, Martin Kapitzke. A presumably marine phytosaur (Reptilia: Archosauria) from the pre-planorbis beds (Hettangian) of England. „Neues Jahrbuch für Geologie und Paläontologie – Abhandlungen”. 257 (3), s. 373–379, 2010. doi:10.1127/0077-7749/2010/0076 (ang.). 
  4. Paul M. Barrett i Xu Xing. The enigmatic reptile Pachysuchus imperfectus Young, 1951 from the Lower Lufeng Formation (Lower Jurassic) of Yunnan, China. „Vertebrata PalAsiatica”. 50 (2), s. 151–159, 2012 (ang.). 
  5. Paul C. Sereno. Basal archosaurs: phylogenetic relationships and functional implications. „Society of Vertebrate Paleontology Memoir”. 2, s. 1–53, 1991. doi:10.1080/02724634.1991.10011426 (ang.). 
  6. Stephen L. Brusatte, Michael J. Benton, Julia B. Desojo, Max C. Langer. The higher-level phylogeny of Archosauria (Tetrapoda: Diapsida). „Journal of Systematic Palaeontology”. 8 (1), s. 3–47, 2010. doi:10.1080/14772010903537732 (ang.). 
  7. Sterling J. Nesbitt. The early evolution of archosaurs : relationships and the origin of major clades. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 352, s. 1–292, 2011 (ang.). 
  8. Jerzy Dzik. A new Paleorhinus fauna in the early Late Triassic of Poland. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 21 (3), s. 625–627, 2001 (ang.). 
  9. Phytosauridae (ang.). Palaeos. [dostęp 3 maja 2011].
  10. 10,0 10,1 William G. Parker, Axel Hungerbühler i Jeffrey W. Martz. The taxonomic status of the phytosaurs (Archosauriformes) Machaeroprosopus and Pseudopalatus from the Late Triassic of the western United States. „Earth and Environmental Science Transactions of the Royal Society of Edinburgh”. 103 (3–4), s. 265–268, 2013. doi:10.1017/S1755691013000339 (ang.). 
  11. 11,0 11,1 Michelle R. Stocker. A new taxon of phytosaur (Archosauria: Pseudosuchia) from the Late Triassic (Norian) Sonsela Member (Chinle Formation) in Arizona, and a critical re-evaluation of Leptosuchus Case 1922. „Palaeontology”. 53 (5), s. 997–1022, 2010. doi:10.1111/j.1475-4983.2010.00983.x (ang.).